Want to make creations as awesome as this one?

Transcript

Formy wypowiedzi pisemnej

Szybka powtórka przed egzaminem ósmoklasisty

Niezbędnik ósmoklasisty

bibliotekawsteszew@gmail.com

Egzamin z języka polskiego

▪ Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 45 punktów, w tym:

część 1: czytanie ze zrozumieniem, argumentowanie, znajomość i rozumienie utworów literackich, interpretacja tekstów kultury, znajomość zasad i posługiwaniesię poprawną polszczyzną – 25 pkt (ok. 20 zadań opartych na dwóch tekstach; ok. 50% zadań otwartych)

część 2: wypracowanie – 20 pkt.

▪ Temat wypracowania do wyboru spośród dwóch: rozprawka albo opowiadanie

▪ W wypracowaniu uczeń może odnieść się do dowolnej lektury obowiązkowej spełniającejwarunki tematu.

Kompozycja wypowiedzi

wprowadza w temat utworu i inforumuje o zagadnieniach, którymi autor zajmuje się w tekście. Ma na celu nawiązanie kontaktu z czytelnikiem i przygotowanie go do odbioru wypowiedzi. Powinien także zainteresować odbiorcę i zachęcić do dalszej lektury.

Dłuższe wypowiedzi pisemne, np. rozprawka, opowiadanie czy artykuł, charakteryzują się kompozycją trójdzielną. Oznacza to, że składają się z trzech głownych części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia.

WST ĘP

ROZWINIĘCIE

ZAKOŃCZENIE

jest najbardziej rozbudowaną częsćią wypowiedzi zawierająca np. argumentację lub większość opisywanych wydarzeń. Powinno mieć przynajmniej taką długość, jak wstęp i zakończenie łącznie.

zawiera podsumowanie przedstawionych treści i zamyka kompozycję tekstu. W tej częsci zaprezentowane są wnioski wynikające z argumentacji, zakończenia wątków fabularnych lub opinie autora dotyczące omawianych zagadnień.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Zaproszenie

Opis

Opowiadanie

Gratulacje

Rozprawka

Życzenia

Notatka

Streszczenie

List

Sprawozdanie

Recenzja

Życiorys

Wywiad

Formy wypowiedzi pisemnej

Charakterystyka

Ogłoszenie

Ogłoszenie

Ogłoszeniem nazywa się krótki tekst przekazywany publicznie, np. w prasie, na specjalnej tablicy czy w internecie, zawierający powiadomienie o czymś - np. o zamiarze sprzedaży przedmiotu.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Zasadniczo ogłoszenie ma formę pisemną, jednak może przyjąć i formę ustną (np. ogłoszenie parafialne). Jest tekstem o charakterze zwięzłym, posługuje się stylem urzędowym. Przekaz powinien być zatem konkretny, czytelny, jasny. Warto zadbać też o atrakcyjną szatę graficzną, aby przyciągnąć czyjąś uwagę.

Jeżeli zachodzi taka potrzeba, można treść ogłoszenia wzbogacić o elementy perswazyjne (np. Szczerze polecam – przy sprzedaży, Gwarantowana wspaniała zabawa – przy informacji o balu).

Po zredagowaniu ogłoszenia warto spojrzeć na nie okiem potencjalnego odbiorcy. Umożliwi to sprawdzenie, czy w treści zawarte zostały wszystkie istotne informacje.

przykład

Budowa i schemat

1. Nagłówek (Ogłoszenie, Sprzedam, Kupię, Zamienię, Uwaga itp. – zależne od intencji nadawcy; nagłówek Ogłoszenie ma charakter uniwersalny).

2. Treść ogłoszenia, z uwzględnieniem informacji: kto?, co?, gdzie?, kiedy?, jak?

3. Dane umożliwiające kontakt z ogłoszeniodawcą (np. adres, numer telefonu, e-mail).

Przydatne zwroty i słownictwo

ogłoszenie, uwaga, sprzedam, kupię, zamienię, oddam / oddam w dobre ręce, wynajmę, wydzierżawię, poszukuję / szukam, skradziono, zgubiono, znaleziono

Ogłoszenie o pracę

Kwiaciarnia „Bukiecik” w Kluczborku poszukuje pracownika na stanowisko florysty. Praca na pół etatu (umowa o pracę), od kwietnia. Godziny pracy do uzgodnienia. Wymagane doświadczenie.

CV proszę składać w siedzibie firmy – przy ul. Polnej 3 – w godzinach pracy kwiaciarni (wt.-sob., 10.00-18.00).

Ogłoszenie o sprzedaży

Sprzedam używaną hulajnogę dwukołową firmy Sport. Kolor niebieski, regulowana kierownica, duże koła. Sprzęt lekki – 4 kg, maksymalne obciążenie – 80 kg. Model składany. Stan bardzo dobry. Cena – 150 zł (do negocjacji).

tel. 000 111 000

Ogłoszenie o zaginięciu psa

UWAGA!

14 maja br. w okolicy parku miejskiego zaginął pies rasy jamnik szorstkowłosy, czarny podpalany. Wabi się Przecinek, reaguje na imię. Jest łagodny! Na szyi ma zieloną obrożę przeciwpchelną.

Dla znalazcy przewidziana nagroda pieniężna!

tel. 000 111 222

Miejski Dom Kultury w Ełku w dniu 14 maja br. (sobota) organizuje warsztaty ceramiczne dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Zapewniamy opiekę instruktora, narzędzia, materiały i możliwość wypału w piecu. Cena – 40 zł, czas trwania – 3 godz.

Informacja i rezerwacja miejsc: tel. 000 111 222 lub w pokoju nr 13 w MDK (ul. Ładna 11).

Zaproszenie

Pisemna prośba o wzięcie przez adresata udziału w danej uroczystości lub o przybycie we wskazane miejsce to zaproszenie.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Styl zaproszenia zależy od tego, na jaką uroczystość się zaprasza i do kogo owo zaproszenie się kieruje. Charakter oficjalny będą miały zaproszenia związane z uroczystościami takimi jak ślub, chrzest lub adresowane do osób, których nie znamy osobiście bądź piastujących wyższe niż nasze stanowisko, do przedstawicieli władz, słowem – do tych, z którymi pozostajemy w oficjalnych relacjach.

Zaproszenie nieoficjalne (również humorystyczne) zaadresujemy do osób nam bliskich – krewnych i znajomych. Niezależnie od stylu, należy być uprzejmym.Treść zaproszenia można urozmaicić o informacje na temat warunków uczestnictwa (np. na balu karnawałowym obowiązują przebranie i maska) oraz przebiegu wydarzenia (np. poczęstunek po mszy chrzcielnej).

przykład

Budowa i schemat

Tekst zaproszenia może być krótki lub rozbudowany. Dopuszczalne jest urozmaicanie go np. cytatem adekwatnym do wydarzenia. Należy zadbać o atrakcyjną formę graficzną.

Elementy niezbędne dla każdego zaproszenia:

- adresat,

- nadawca,

- określenie rodzaju wydarzenia,

- czas i miejsce.

Przydatne zwroty i słownictwo

zaproszenie oficjalne – mam zaszczyt zaprosić / proszę o przybycie / proszę o wzięcie udziału, Szanownego Pana / Szanowną Panią / Szanownych Państwa

zaproszenie nieoficjalne – serdecznie zapraszam / z całego serca zapraszam, Drogą Babcię / Ukochaną Mamę

Zaproszenie oficjalne na ślub

"Miłość, co daje siłę wszystko znieść, za wszystko też może wystarczyć".

Johann Wolfgang von Goethe

Państwo młodzi

Maria Nowak i Jan Kowalski

mają zaszczyt zaprosić

Sz. P. Dorotę i Wojciecha Wieczorków

na uroczystość zawarcia związku małżeńskiego.

Ceremonia odbędzie się 13 maja 2017 r. o godz. 13.00 w kościele pw. św. Wojciecha w Wieliczce.

Po mszy zapraszamy na przyjęcie weselne do Restauracji „Pod jemiołą”.


Zaproszenie nieoficjalne - wzór - zaproszenie na urodziny



Zaproszenie

Serdecznie zapraszam Drogą Ciocię na przyjęcie urodzinowe,

które odbędzie się w moim domu 14 marca br. wieczorem.

Kasia

Gratulacje

Gratulacje to słowa uznania skierowane do osoby, która odniosła sukces w życiu zawodowym lub prywatnym. Połączone są zazwyczaj z zapewnieniem, że szczerze dzielimy z odbiorcą jego radość i dumę z powodu szczęśliwego wydarzenia. Gratulacjom mogą towarzyszyć życzenia powodzenia na przyszłość.

Budowa

i schemat

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

1. Dostosuj styl, język i formę do odbiorcy i okoliczności.

2. Przemyśl dobrze treść i strukturę gratulacji.

3. Nie zapominaj o odbiorcy.

4. Wykaż się inwencją, żeby uniknąć utartych zwrotów i sloganów.

5. Pisz szczerze, zwięźle i zrozumiale.

6. Dbaj o poprawność i grzeczność językową.

przykład

Budowa i schemat

  1. Miejscowość, data (opcjonalnie);
  2. Zwrot do adresata (np. „Szanowny Panie”, „Drogi Tomku!”);
  3. Wskazanie powodu, z jakiego gratulacje zostały napisane;
  4. Wyrażenie uznania wobec adresata;
  5. Życzenia na przyszłość;
  6. Pozdrowienie (np. „Z serdecznymi pozdrowieniami”, „Z wyrazami szacunku”);
  7. Własnoręczny podpis.

Przydatne słownictwo:

Wielkie gratulacje
Odniesiony sukces jest nagrodą za Twoje zaangażowanie, pracowitość...
„Z serdecznymi pozdrowieniami”, „Z wyrazami szacunku”

Przykłady / wzory gratulacji:
Przyjmij najszczersze gratulacje z okazji odniesienia tak wielkiego sukcesu jakim jest zdobycie tytułu magistra. Zawsze w ciebie wierzyłem i wiedziałem, że tak musi się to wszystko skończyć. Jestem z ciebie na prawdę dumny. Chciałbym życzyć ci także dalszych sukcesów naukowych!

W imieniu wszystkich tu zebranych pragnąłbym serdecznie pogratulować Pani Janinie Kowalskiej udanej organizacji imprezy. Zapewniam, że wszyscy obecni doskonale się bawili i nie mogą się już doczekać kolejnych, podobnych przedsięwzięć. Bardzo dziękuję za cały wysiłek włożony w zorganizowanie tego niezwykłego przyjęcia.

Życzenia

Życzenia to gatunek wypowiedzi użytkowej, okolicznościowej. Składane są z różnych okazji, najczęściej wiążą się z urodzinami, imieninami oraz świętami. Są wyrazem pamięci i serdeczności.

Budowa

i schemat

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Formę życzeń należy dopasować do adresata. Mogą więc mieć charakter oficjalny lub prywatny, poważny lub żartobliwy. Czasem przybierają postać rymowaną. W treść życzeń można wpleść fragmenty utworów literackich poświęconych danej okoliczności (np. w przypadku Bożego Narodzenia – kolęd i pastorałek).

Sketchnotka

przykład

Budowa i schemat

Nie istnieje jeden schemat życzeń, jednak redagując je, warto pamiętać o kilku zasadach.

1. Życzenia są wyrazem szacunku, powinny zatem być uprzejme, serdeczne.

2. Można opatrzyć je miejscowością i datą (zapisanymi w prawym górnym rogu lub pod życzeniami – na środku).

3. Tekst można rozpocząć od zwrotu do adresata w wołaczu (oficjalnego – np. Szanowny Panie Dyrektorze!, nieoficjalnego – np. Najdroższa Patrycjo!). Jeżeli zakończymy go wykrzyknikiem, pierwsze zdanie należy rozpocząć od dużej litery. Jeżeli użyjemy przecinka, dalszy tekst zaczynamy od małej litery.

4. Wszelkie zwroty do adresata zapisujemy wielką literą.

5. W treści uwzględniamy nadawcę. Pod życzeniami należy się podpisać. Można użyć zwrotu życzy/życzą.

Przydatne zwroty i słownictwo

pragnę złożyć, ślę, przesyłam

najserdeczniejsze życzenia, wszystkiego najlepszego, wszelkiej pomyślności

z okazji urodzin/imienin/świąt , w dniu urodzin/ślubu,

Życzenia urodzinowe

Olsztyn, 16 października 2016 r.

Kochana Justyno!

W tym wyjątkowym dniu, dniu Twoich osiemnastych urodzin, życzę Ci pomyślności w dorosłym życiu, realizacji planów zawodowych i spełnienia najskrytszych marzeń.

Wiktor


Życzenia bożonarodzeniowe

Biały obrus. Opłatki białe.
Mroźny zachwyt okna oniemił.
Szron zaklęty w blaszki świetliste
różowieje, skrzy się i mieni
w bzów okiściach, w paproci listkach.

Stanisław Młodożeniec

Niech magia Bożego Narodzenia

towarzyszy wszystkim dniom nadchodzącego roku,

wypełniając je spokojem i radością.

Katrzyna Kowalska

Miechów, grudzień 2017 r.


Życzenia wielkanocne

Niechaj Święta Wielkiej Nocy, czas zadumy nad tajemnicą życia, natchną serca optymizmem, wypełniając każdy kolejny dzień spokojem i radością.

Miłych spotkań w gronie najbliższych i prawdziwie wiosennego nastroju

życzą

Jan i Halina Nowakowie

Wielkanoc, 2018 r.

List

Pisemną wypowiedź skierowaną do konkretnej osoby bądź insytucji nazwywamy listem. List może być:

-prywatny (skierowany w kontaktach z przyjaciółmi, znajomymi lub członkami rodziny)

-oficjalny (kierowany do urzędów, instytucji, firm lub osób je reprezentującym. Ma najczęściej charakter prośby lub podziękowania. Cechuje go zwięzłość i rzeczowość)

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Redagując list, należy pamiętać o kilku zasadach.

1. List jest świadectwem nie tylko kultury naszego języka, ale i kultury osobistej. Należy więc zadbać o jego estetykę.

2. Zwrot do adresata w nagłówku możemy zapisać dwojako – albo zakończyć go wykrzyknikiem, a pierwsze zdanie wstępu rozpocząć od dużej litery, albo postawić po nim przecinek, a kolejne zdanie zapisać od małej litery.

Szanowny Panie!

W imieniu wszystkich pracowników…

Szanowny Panie,

w imieniu wszystkich pracowników…

3. Wszelkie zwroty do adresata – w wołaczu (Babciu,Panie Profesorze, Drogi Stryjku) oraz zaimki osobowe (Cię, Twój, Wam) – zapisujemy wielka literą.

4. Redagując wstęp listu prywatnego, można odnieść się do otrzymanej wcześniej od adresata korespondencji lub do posiadanych o nim informacji (wyzdrowiał, znalazł pracę, wrócił z urlopu itp.).

5. W rozwinięciu listu – aby nie przybrało formy opowiadania – warto stosować zwroty do adresata wplecione w tok wypowiedzi. Służyć będą podtrzymaniu kontaktu z odbiorcą.

6. Należy pamiętać, że postscriptum nie może zawierać informacji kluczowych dla realizacji tematu listu – ich miejsce jest w rozwinięciu.

6. W przypadku listu drukowanego można zastosować akapity blokowe, czyli pozbawione wcięć w pierwszym wersie, ale z powiększonymi odstępami międzyakapitowymi. List wydrukowany należy podpisać własnoręcznie.

List nieoficjalny czyli prywatny

Celem listu prywatnego jest przekazanie informacji wzbogaconych o refleksje, przeżycia, opis stanów emocjonalnych. Do osoby bliskiej zazwyczaj zwracamy się ciepło – adekwatnie do relacji, w jakich pozostajemy. Możemy stosować słownictwo potoczne.

List oficjalny

W liście oficjalnym należy zwrócić uwagę na staranny język i precyzję wypowiedzi. Ma on charakter formalny, urzędowy. Celem nadawcy może być przedstawienie jakiegoś problemu, sformułowanie prośby, podziękowanie. Tę formę wypowiedzi cechuje styl zwięzły, uprzejmy. Nie używa się słownictwa potocznego.

Schemat kompozycyjny:

1. miejscowość i data – w prawym górnym rogu,

2. dane nadawcy – imię i nazwisko, stanowisko, dane teleadresowe (w zależności od charakteru listu) – w lewym górnym rogu,

3. dane odbiorcy – zwrot grzecznościowy (Sz. P.), imię i nazwisko, piastowane stanowisko / nazwa firmy – poniżej danych nadawcy, od środka do prawej,

4. zwrot do adresata,

5. wstęp – sformułowanie celu,

6. rozwinięcie – realizacja celu,

7. zakończenie z formułą grzecznościową,

8. własnoręczny podpis,

9. ewentualnie - spis załączników.

przykład

przykład

przykład

List otwarty

Nadawcą tej odmiany listu może być jedna osoba lub grupa ludzi, natomiast odbiorcą – osoba publiczna bądź instytucja. Jego treść podaje się do wiadomości publicznej np. za pośrednictwem mediów. Treść dotyczy problemów życia codziennego w sferze społecznej, politycznej czy kulturalnej. List ma zwrócić uwagę na daną kwestię lub wymusić zajęcie stanowiska względem niej. Siłę jego oddziaływania wspierają dosadne sformułowania, kultura języka wyklucza jednakże stosowanie wulgaryzmów. Schemat listu przedstawia się następująco: zwrot do adresata, wstęp – sformułowanie problemu, rozwinięcie – przedstawienie problemu oraz argumentacja dotycząca jego ważkości, zakończenie – wyrażenie nadziei na rozwiązanie problemu, podpis/podpisy autorów.

Budowa i schemat

Niezależnie od tego, czy piszemy list oficjalny czy prywatny, należy uwzględnić następujące elementy:

- miejscowość i data zapisywane w prawym górnym rogu; możliwe sposoby zapisu:

Warszawa, 15.02.2010 r. / Warszawa, 15 lutego 2010 r. / Warszawa, 15 II 2010 r.,

- nagłówek – zwrot do adresata,

- wstęp (akapit), w którym określamy cel pisania listu,

- rozwinięcie służące realizacji celu, tu stosujemy zasadę - nowa myśl = nowy akapit,

- zakończenie (akapit) zawierające formułę pożegnalną,

- własnoręczny podpis,

- ewentualnie postscriptum (PS), tj. dopisek umożliwiający przedstawienie informacji, o których zapomnieliśmy napisać wcześniej.

Przydatne zwroty i słownictwo

1. List prywatny:

- nagłówek: Cześć, Braciszku!, Droga Elu!, Kochana Babciu!,

- formuła pożegnalna: Serdecznie pozdrawiam, Całuję mocno, Przesyłam buziaki.

2. List oficjalny:

- nagłówek: Szanowna Pani!, Szanowny Panie Dyrektorze!,

- formuła pożegnalna: Z poważaniem, Łączę wyrazy szacunku, Z wyrazami szacunku.










List nieoficjalny - List do Świętego Mikołaja

Krosno, 22 listopada 2018 r.

Kochany Święty Mikołaju!

Bardzo serdecznie dziękuję Ci za ubiegłoroczny prezent. Właśnie o takim rowerku marzyłem. Potrafię już na nim jeździć bez podpórek! W tym roku mam do Ciebie inną prośbę.

Na początku września moja ciocia Monika źle się poczuła i wujek Antek zawiózł ją do szpitala. Okazało się, że ciocia zachorowała. Mama mówi, że zepsuła jej się krew. Kochany Mikołaju, bardzo Cię proszę, w tym roku nie przynoś mi żadnych zabawek. Spraw tylko, żeby ciocia wyzdrowiała. Chciałbym jeszcze kiedyś wybrać się z nią na spacer. Chciałbym, żeby babcia Marysia znowu się uśmiechała i żeby wszystko w naszej rodzinie było jak dawniej.

Jestem pewien, że spełnisz moje marzenie, za co już teraz dziękuję. Życzę Ci także radosnych Świąt i miłych spotkań z grzecznymi dziećmi.

Pozdrawiam serdecznie

Mateuszek




List oficjalny - list do dyrektora szkoły



Wałbrzych, 21 lutego 2019 r.

Wioletta Nowak

Przewodnicząca SU

Sz. P. Mieczysław Kowalski

Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 5

w Wałbrzychu

Szanowny Panie Dyrektorze,

w imieniu własnym i całej społeczności uczniowskiej pragnę podziękować za umożliwienie zorganizowania kiermaszu charytatywnego na terenie naszej szkoły.

Udało nam się zebrać kwotę niezbędną do wyremontowania kojców i gabinetu weterynaryjnego w naszym schronisku dla zwierząt, które ucierpiało na skutek ubiegłorocznej powodzi. Pana rady dotyczące możliwości współpracy z lokalnymi mediami oraz pomoc w pozyskaniu sponsorów sprawiły, że kiermasz okazał się ogromnym sukcesem.

Obiecujemy nie spoczywać na laurach i podejmować kolejne działania na rzecz potrzebujących. Mam nadzieję, że będzie Pan wspierał nasze przedsięwzięcia.

Z poważaniem

Wioletta Nowak


List otwarty skierowany do rówieśników przekonujący, że warto pomagać ludziom

Droga Młodzieży!

Zbliżają się święta Bożego Narodzenia. Już za kilka dni usiądziemy w gronie najbliższych przy wigilijnym stole. Będziemy łamać się opłatkiem, składać życzenia, obdarowywać się prezentami. Nie zapominajmy jednak, że gdzieś obok nas żyją ludzie, którym nie dane będzie radośnie przeżywać tego magicznego czasu.

Rozejrzyjcie się wokół siebie, a dostrzeżecie samotną sąsiadkę, o której zapomniały dzieci. Spójrzcie dalej niż na czubek własnego nosa, a zobaczycie bezdomnego starca, z którym życie obeszło się brutalnie. Może w pobliskim domu dziecka jakiś malec tęsknie wypatruje pierwszego w swoim życiu prezentu?

Tak wielu ludzi potrzebuje naszej dobroci. W milczeniu przeżywają swoją samotność, ubóstwo, kalectwo. Nie proszą o pomoc, nie domagają się uwagi, nie krzyczą głośno o swoim cierpieniu. Ale są, a miarą naszego człowieczeństwa jest umiejętność dostrzeżenia ich i udzielenie wsparcia.

Powiecie – to nie takie proste. Życie w biegu, codzienne problemy… Zresztą, są przecież instytucje, organizacje, które pomagają. Owszem, są, lecz nie zmienia to faktu, że wciąż obok nas ktoś potrzebuje pomocy. Dlatego nie szukajcie wymówek, bo czasem mały gest to ogromna sprawa.

Wiem, nie naprawimy świata, ale możemy sprawić, by stał się odrobinę lepszy.

Życzę Wam i sobie radosnych Świąt oraz poczucia dobrze spełnionego obowiązku względem bliźniego.

Piotr

Życiorys

Pismo urzędowe zawierjące informacje m.in. o rodzicach, rodzeństwie, przebiegu nauki, osiągnieciach, składane wraz z innymi dokumentami, np. podaniem, przez osobę starającą się o przyjęcie do szkoły lub pracy.

Budowa

i schemat

Życiorys

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Redagując życiorys, należy posługiwać się oficjalną odmianą języka, pozbawioną emocji oraz czasownikami w 1. osobie. Dobór informacji zależy od celu, jaki przyświeca autorowi, jego wieku, doświadczenia i osiągnięć. Dane powinny być zgodne z prawdą, konkretne i przedstawiać nadawcę w dobrym świetle. Prezentuje się je w kolejności chronologicznej.

Ponieważ życiorys pomaga budować wizerunek, należy zadbać o estetykę, przejrzystość treści, poprawność zapisu.

CV

CV (z łac. curriculum vitae – bieg życia) to forma życiorysu napisana wg schematu. Dane dotyczące przebiegu edukacji, zatrudnienia, umiejętności, kwalifikacji, osiągnieć przedstawia się w punktach. Jest to pismo, które dołącza się do innych dokumentów, np. do podania o pracę.

Podanie

Podanie to oficjalne pismo, które kieruje się do urzędu, instytucji lub przedstawicieli władzy. Zawiera prośbę z uzasadnieniem popartym argumentami. Celem autora jest zyskanie przychylności adresata.

przykład

przykład

przykład

list motywacyjny

To użytkowa forma wypowiedzi, której adresatem jest pracodawca. Celem listu motywacyjnego jest przedstawienie własnej kandydatury na dane stanowisko oraz jej uzasadnienie. Jest więc swoistą formą autoreklamy. Ponieważ w przypadku zatrudnienia pracodawca będzie miał możliwość weryfikacji prawdziwości przedstawionych danych, należy w liście motywacyjnym umieszczać tylko informacje zgodne z rzeczywistością.

Budowa i schemat

1. Miejscowość i data – prawy górny róg.

2. Dane osobowe – imię i nazwisko, dane teleadresowe – adres, numer telefonu, adres e-mail (odnotowujemy te, które umożliwią odbiorcy skuteczny kontakt).

3. NagłówekŻyciorys.

4. Opis przebiegu życia:

- imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, informacje o najbliższej rodzinie (akapit),

- przebieg edukacji – okresy uczęszczania, nazwy szkół, profile/kierunki/wydziały, uzyskane tytuły (akapit),

- przebieg kariery zawodowej – daty, nazwy firm, stanowiska, zakres obowiązków (akapit),

- osiągnięcia, wyróżnienia, nagrody (akapit),

- dodatkowe kwalifikacje, umiejętności (akapit),

- zainteresowania (akapit),

- plany na przyszłość – ewentualne (akapit).

5. Własnoręczny podpis.

Przydatne zwroty i słownictwo

urodziłem/am się…, mój ojciec jest/ był…, mam brata/siostrę, w … roku rozpocząłem/rozpoczęłam naukę w…, uzyskałem/am tytuł…, ukończyłem/ukończyłam…, pracowałem w… / na stanowisku… / jako…, interesuje się… / moją pasją jest…

umiejętności interpersonalne – praca zespołowa, komunikatywność, adaptacja społeczna, rozwiazywanie konfliktów, umiejętność prowadzenia negocjacji, empatia

umiejętności osobiste – punktualność, umiejętność radzenia sobie ze stresem, asertywność, kreatywność, samodzielność, umiejętność planowania, rzetelność, zaangażowanie, motywacja


Budowa i schemat

Kompozycja podania jest ściśle określona.

1. Dane nadawcy – imię i nazwisko oraz pełniona funkcja, dane teleadresowe – w zależności od potrzeb – w lewym górnym rogu.

2. Miejscowość, data – w prawym górnym rogu.

3. Dane odbiorcy – zwrot grzecznościowy (Sz. P.), imię i nazwisko, piastowane stanowisko / nazwa firmy – poniżej danych nadawcy, od środka do prawej.

4. NagłówekPodanie.

5. Treść podania:

- wstęp – sformułowanie celu,

- rozwinięcie – uzasadnienie prośby,

- zakończenie –wyrażenie nadziei na pozytywne rozpatrzenie.

6. Własnoręczny podpis – poniżej, po prawej stronie.

7. Ewentualnie – lista załączników.

Przydatne zwroty i słownictwo

urodziłem/am się…, mój ojciec jest/ był…, mam brata/siostrę, w … roku rozpocząłem/rozpoczęłam naukę w…, uzyskałem/am tytuł…, ukończyłem/ukończyłam…, pracowałem w… / na stanowisku… / jako…, interesuje się… / moją pasją jest…

umiejętności interpersonalne – praca zespołowa, komunikatywność, adaptacja społeczna, rozwiazywanie konfliktów, umiejętność prowadzenia negocjacji, empatia

umiejętności osobiste – punktualność, umiejętność radzenia sobie ze stresem, asertywność, kreatywność, samodzielność, umiejętność planowania, rzetelność, zaangażowanie, motywacja

uprzejmie proszę o… / zwracam się z prośbą o…

prośbę swą motywuję tym… / prośbę swą uzasadniam tym, że… / uzasadniając swoją prośbę, pragnę nadmienić, że… / jako uzasadnienie prośby podam… / pragnę zwrócić uwagę na fakt, że…

z góry dziękuję za pozytywne rozpatrzenie mojej prośby / liczę na Pana przychylność / proszę o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby

z poważaniem / z wyrazami szacunku

Budowa i schemat

Nie istnieje jeden wzór CV. Dobór sekcji lub informacji w sekcjach jest zależny od okoliczności, jaka skłania nas do napisania CV lub posiadanych kwalifikacji, umiejętności. Podać należy dane istotne z punktu widzenia pracodawcy - jeżeli pismo jest odpowiedzią na ofertę pracy, szczegóły tej oferty będą warunkować treść naszego CV.

1. NagłówekCV lub Curriculum vitae

2. Dane osobowe

- imię i nazwisko

- data i miejsce urodzenia (ewentualnie)

- adres i te dane teleadresowe, które umożliwią pracodawcy skuteczny kontakt

- link do profesjonalnego profilu na LinkedIn lub Goldenline (ewentualnie)

3. Wykształcenie (odwrotna chronologia)

- okres pobierania nauki – nazwa szkoły/uczelni, kierunek/specjalność, uzyskany tytuł

4. Doświadczenie zawodowe

- okres – nazwa firmy, nazwa stanowiska

Zakres obowiązków:

- …………………

- …………………..

5. Dodatkowe kwalifikacje

- ukończone kursy

- szkolenia

- uprawnienia (np. prawo jazdy)

6. Osiągnięcia (m.in. nagrody)

7. Umiejętności

- np. stopień znajomości języków obcych

- np. obsługiwane programy

- np. umiejętności interpersonalne

- np. umiejętności osobiste

8. Zainteresowania

9. Podpisana klauzula dotycząca zgody na przetwarzanie danych osobowych

Przydatne zwroty i słownictwo

umiejętności interpersonalne – praca zespołowa, komunikatywność, adaptacja społeczna, rozwiązywanie konfliktów, umiejętność prowadzenia negocjacji, empatia

umiejętności osobiste – punktualność, umiejętność radzenia sobie ze stresem, asertywność, kreatywność, samodzielność, umiejętność planowania, rzetelność, zaangażowanie, motywacja


Klauzula dot. przetwarzania danych o osobowych:

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych zawartych w niniejszym dokumencie do realizacji procesu rekrutacji zgodnie z ustawą z dnia 10 maja 2018 roku o ochronie danych osobowych (Dz. Ustaw z 2018, poz. 1000) oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Budowa i schemat

Schemat kompozycyjny:

1. miejscowość i data – w prawym górnym rogu,

2. dane nadawcy – imię i nazwisko, stanowisko, dane teleadresowe – w lewym górnym rogu,

3. dane odbiorcy – zwrot grzecznościowy (Sz. P.), imię i nazwisko, piastowane stanowisko, nazwa firmy – poniżej danych nadawcy, od środka do prawej; warto np. w Internecie poszukać konkretnych nazwisk, by już na tym etapie rekrutacji wykazać się wiedzą o firmie,

4. zwrot do adresata,

5. treść właściwa listu:

- we wstępie należy odnieść się do oferty pracy oraz wyjaśnić, dlaczego się na nią odpowiada, już na tym etapie można podkreślić swoją wyjątkowość,

- rozwinięcie to miejsce na zaprezentowanie swoich mocnych stron (umiejętności oraz cech osobowości, które warunkują efektywną pracę na tym stanowisku), dotychczasowych osiągnięć, wyjaśnienie, jakie korzyści dla firmy wniesie zatrudnienie nas; warto jeszcze raz przeanalizować ofertę i sprawdzić, czy w liście motywacyjnym odnieśliśmy się do wszystkich oczekiwań pracodawcy,

- w zakończeniu należy zadeklarować gotowość

zetwarzanie danych osobowych spotkania,

8. formuła grzecznościowa, własnoręczny podpis.

Z poważaniem…”

Jak zacząć?

„Chciałbym przedstawić powody, dla których jestem odpowiednim kandydatem na stanowisko…”

„Interesuje mnie praca na stanowisku…., ponieważ…”

„Podjęcie pracy na stanowisku… byłoby dla mnie szansą na…”

Nawiąż do edukacji

„W trakcie studiów na kierunku… nauczyłem się…, co mógłbym wykorzystać w pracy…”

„Interesuję się tematyką…, co zaważyło na wyborze studiów oraz chęci dalszego rozwoju w tym kierunku i podjęcia pracy na stanowisku…”

„W trakcie nauki/praktyk w zawodzie… szczególnie zainteresowała mnie praca związana z…”

Pokaż, że rozumiesz, na czym polega praca na danym stanowisku

„Chcąc dobrze wykonywać obowiązki takie jak…, warto…”

„Wykonywanie obowiązków na stanowisku… wiąże się z…”

„W pracy polegającej na… niezbędne są…”

Wskaż cechy, które mogą okazać się przydatne w pracy

„Opanowałem umiejętności… niezbędne na stanowisku…”

„Jestem osobą…, dzięki czemu dobrze poradzę sobie z...”

Nawiąż do praktyk, staży, wolontariatu

„Podczas odbywania praktyk studenckich/stażu/wolontariatu nauczyłem się…”

„Wykonując obowiązki związane z……, nauczyłem się…”

Pochwal się swoimi osiągnięciami

„Potrafię…”

„Jestem dobry w…”

„Biegle posługuję się…”

Napisz, w jaki sposób możesz wykorzystać swoje umiejętności na korzyść pracodawcy

„Dzięki tym umiejętnościom mógłbym przyczynić się do…”

„Takie kwalifikacje okażą się cenne w przypadku…”

„Te umiejętności mógłbym wykorzystać podczas…”


Notatka

Notatką nazywamy krótki teskt o swobodnej formie. Sporządza się ją po to, aby szybciej i łatwiej zapamiętać najważniejsze informacje, np. wiadomości z lekcji lub treść przeczytanej lektury. Notatka może mieć formę schematu, tabeli, wyliczenia w punktach bądź streszczenia.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Tekst charakteryzuje maksymalna zwięzłość, oszczędność słowa. Zadaniem autora jest zatem selekcja informacji przy jednoczesnej trosce o rzeczowość i przejrzystość notowanych danych. Preferowane są równoważniki zdań, bezosobowe formy czasownika, skróty, wyliczenia, czyli wszystkie te elementy, które warunkują lakoniczny styl wypowiedzi.

Notatka w formie schematu

Notatka w formie wyliczenia w punktach

Notatka w formie tabeli

przykład

przykład

przykład

Budowa i schemat

Notatka może przybrać różne formy.

1. Hasło słownikowe

epitet – środek styl., figura retoryczna, uwypukla cechę, często wyrażony przymiotnikiem (ładne kwiatki)

2. Tabela

Środek styl. Przykład

epitet ładne kwiatki

porównanie wesoły jak skowronek

hiperbola morze łez

3. Wykres lub schemat

środki stylistyczne

epitet porównanie

ładne kwiatki wesoły jak skowronek

4. Wyliczenie w punktach, plan

1.Środki styl.:

a. epitety – ładne kwiatki,

b. porównania – wesoły jak skowronek,

c. hiperbole – morze łez.

5. Streszczenie

6. Luźne zapiski

7. Mapa myśli

Przydatne zwroty i słownictwo

skróty – np. (na przykład) , jw. (jak wyżej), ww. (wyżej wymieniony), m.in. (miedzy innymi), tj. (to jest), itp. (i tym podobne), ok. (około), por. (porównaj), nr (numer), ew. (ewentualnie), tzn. (to znaczy), a. (albo), hist. (historyczny), pn. (północ, północny), pt. (pod tytułem, piątek)

Streszczenie

To skrótowe przedstawienie głownych wydarzeń lub najistotniejszych myśli utworu. W streszczeniu nie umieszcza się dialogów, opisów, cytatów ani własnych uwag i ocen.

Budowa

i schemat

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Streszczenie winno być tak opracowane, by umożliwić przypomnienie sobie nie tylko treści tekstu, ale i jego struktury. Punktem wyjścia do pracy jest dokładna lektura tekstu źródłowego oraz selekcja zawartych w nim informacji – wybór tylko najistotniejszych treści. W przypadku tekstu literackiego warto uwzględnić czas i miejsce akcji oraz podstawowe informacje o bohaterach.

Streszczając, pomija się przykłady, powtórzenia, opisy oraz dialogi, chyba że treść rozmowy jest istotna z punktu widzenia fabuły. W takim wypadku ową rozmowę przedstawia się w formie mowy zależnej. Wykluczone są odautorskie opinie, komentarze, refleksje.

Obowiązuje zasada – maksimum treści, minimum słów. Dominują zdania wielokrotnie złożone, również z imiesłowowym równoważnikiem zdania. Zachować należy logiczną spójność streszczenia.

przykład

Budowa i schemat

Pisząc streszczenie, warto zacząć od sporządzenia planu tekstu źródłowego. Następnie punkty planu przekształca się w zdania. Budowa streszczenia jest adekwatna do budowy streszczanego tekstu.

Można także najpierw przedstawić główną myśl utworu, a następnie – elementy rozwijające poruszane problemy.

Przydatne zwroty i słownictwo

słownictwo oddające relacje czasowe – najpierw, na początku, zrazu, następnie, dalej, potem, po chwili, później, potem, z kolei, wreszcie, w końcu, na zakończenie, finalnie, od chwili, zaraz, natychmiast, jednocześnie

Lot nad kukułczym gniazdem - streszczenie

Do szpitala psychiatrycznego przybywa nowy pacjent, Randle McMurphy. Od razu widać, że jest inny niż pozostali – wolał terapię w szpitalu niż odsiadywanie wyroku za szulerstwo i pobicie na farmie penitencjarnej. W szpitalu miał w nim lepsze warunki, jedzenie i nie musiał pracować. McMurphy wnosi na szpitalny oddział świeżość i humor. On jeden potrafi głośno i szczerze się śmiać.

Od początku wchodzi w konflikt z siostrą Ratched, która bardzo lubi porządek i ściśle trzyma się regulaminu. Irlandczyk wbrew przepisom gra z innymi pacjentami w karty na pieniądze, organizuje różne zakłady, między innymi taki, że w ciągu tygodnia wyprowadzi z równowagi Wielką Oddziałową.McMurphy cieszy się sympatią większości pacjentów, czasem udaje mu się zbuntować ich przeciwko oddziałowej, ale najczęściej spotyka się z ich biernością. Okresowi (bo tak nazywa się grupę pacjentów rokujących nadzieję na wyleczenie) są zastraszeni, potulnie poddają się woli personelu, szczególnie siostry Ratched, która ma niepodzielną władzę na oddziale. Między nią i sprytnym Irlandczykiem toczy się cicha wojna – do czasu, kiedy McMurphy dowiaduje się, że jest jednym z nielicznych pacjentów na przymusowej terapii, zdecydowana

większość przebywa tu dobrowolnie. Mogą opuścić oni szpital, kiedy zechcą, zaś o długości jego leczenia zadecyduje oddziałowa. Randle zmienia taktykę – jest spokojny, uprzejmy, podporządkowany, zaprzestaje wszelkich wybryków.

Ograniczanie przywilejów przez oddziałową, szczególnie odebranie im sali, w której mogli grać niedręczeni głośną muzyką, sprawia, że McMurphy na oczach przerażonej pielęgniarki gołą ręką rozbija szybę, by sięgnąć po papierosy. Okazuje się, że nie zamierza poddawać się biernie zabiegom Wielkiej Oddziałowej. Kilkakrotnie występuje o przepustkę, ale zawsze spotyka się z odmową. W końcu starannie przygotowuje wniosek, chcąc wypłynąć na ryby. Oddziałowa wyraża zgodę, ale przez cały czas usiłuje zniweczyć jego plany. McMurphy musi zorganizować dziesięcioosobową grupę, by wynająć kuter, więc siostra świadoma lęków wielu pacjentów, umieszcza na tablicy wycinki z gazet, mówiące o niebezpiecznych zjawiskach na morzu. Kiedy mimo wszystko znajduje się dziesięciu chętnych, okazuje się, że nie dopisała jedna z „opiekunek” (McMurphy zorganizował do tej roli dwie prostytutki), brak także jednego samochodu. Wtedy udaje się namówić lekarza. Wielka Oddziałowa odbiera to jako zdradę i obiecuje sobie zemścić się na nieposłusznym doktorze.

Mimo wielu przeciwności, wyprawa dochodzi do skutku i okazuje się sukcesem. Pacjenci po raz pierwszy od wielu lat naprawdę się odprężają i szczerze śmieją. Po tej przygodzie zacieśniają się więzy przyjaźni między nimi, a także poprawiają stosunki z lekarzem. Siostra oddziałowa jednak nie ustaje w wysiłkach poskormienia Irlandczyka. Próbuje oczerniać go przed grupa sugerując, że dobrze na nich zarabia, ogrywa ich w karty, wygrywa zakłady, nawet na wyprawie na ryby nieźle się wzbogacił. Udaje jej się zasiać ziarno niezgody, choć większość jest zdania, że McMurphy postępuje uczciwie – nigdy nie krył, że nie robi tego bezinteresownie.

Podczas rejsu Billy jest wyraźnie zauroczony Candy – dziewczyną, która im towarzyszy. Po powrocie McMurphy obiecuje zorganizować mu spotkanie z prostytutką, ale nim do tego dochodzi, Randle w obronie kolegiwdaje się w bójkę z sanitariuszami. Za karę zostaje poddany elektrowstrząsom. Mimo kilkukrotnego powtórzenia zabiegu, nie chce uznać swego zachowania za naganne i przyznać się do winy, do której się nie poczuwa. To również element jego wojny z oddziałową. Koledzy próbują pomóc mu w ucieczce, ale

McMurphy najpierw musi dotrzymać obietnicy i sprowadzić Candy do szpitala. Z pomocą sanitariusza udaje się w nocy wpuścić dziewczynę przez okno. Candy przynosi alkohol. Wszyscy doskonale się bawią, dostają się do magazynów i akt, piją alkohol pomieszany syropem, a Billy i Candy udają się do izolatki. Koledzy sugerują McMurphy`emu, że powinien skorzystać z okazji i uciekać, póki może. Randle zamierza tak zrobić, ale jest pijany i zmęczony, chce się jeszcze zdrzemnąć. Sanitariusz, który miał go obudzić przed ranną zmianą, też jest pijany. Rano wyrywa ich ze snu nowa zmiana. Na oddziale panuje straszny bałagan, a McMurphy śpi z drugą prostytutką.

Billy, którego Wielka Oddziałowa straszy, że opowie o wszystkim jego matce, zrzuca winę na przyjaciół. Odesłany do pokoju lekarza, popełnia samobójstwo. To już drugi przypadek samobójstwa pacjenta, odkąd pojawił się McMurphy. Wielka Oddziałowa oskarża go o nie wprost. Wtedy Randle nie wytrzymuje i rzuca się na siostrę. Zaciska palce na jej szyi i tylko interwencja personelu ratuje ją przed śmiercią.

McMurphy zostaje przeniesiony na inny oddział. W tym czasie większość pacjentów albo zmienia oddział, albo odchodzi ze szpitala. Irlandczyk zostaje poddany lobotomii, wraca na oddział tak odmieniony, że dopiero po kilku dniach, kiedy opuchlizna i siniaki nieco maleją, pacjenci przekonują się, że to faktycznie on. Wygląda jak kukła pozbawiona życia, wydaje się, że zmalał. Nie mówi, nie kontaktuje się z otoczeniem w żaden sposób.Wódz Bromden, który dzielił z nim pokój, nie może na to patrzeć, jest przekonany, że McMurphy nie chciałby, żeby taka kukła siedziała na oddziale z kartką z jego nazwiskiem. W nocy dusi go poduszką, a potem ucieka.

Recenzja

Recenzja to tekst, który ma na celu krytyczną analizę dzieła (książki, filmu, spektaklu, słuchowiska, koncertu, płyty muzycznej, gry komputerowej itp.). Zawiera opis dzieła oraz opinię na temat jego elementów składowych.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Na ostateczny kształt recenzji wpływają wiedza fachowa autora, jego wrażliwość i gust. Jest to bowiem subiektywna forma wypowiedzi. Ma charakter opiniotwórczy, zatem powinna być rzetelna – opinie muszą być poparte argumentami, szczególnie w przypadku krytyki.

Recenzja filmu

Podstawowe dane na temat filmu, które powinny znaleźć się w pierwsze części recenzji, to: tytuł, gatunek filmowy, dane osób zaangażowanych w jego realizację (przede wszystkim reżyser, scenarzysta, aktorzy, producent), data premiery, zarys treści, problematyka, przyznane nagrody.

Zazwyczaj ocenia się scenariusz, reżyserię, poziom gry aktorskiej, charakteryzację, kostiumy, muzykę, efekty specjalne, montaż, dubbing.

Recenzja książki

W części opisowej wskazać należy autora, tytuł książki, gatunek literacki, który ona reprezentuje. Wskazać można okoliczności powstania utworu, rok wydania, przyznane nagrody. Istotną informacją będzie zarys treści, nakreślenie problematyki.

W drugiej części ocenie poddać można np. język utworu, styl, sposób kreowania rzeczywistości i bohaterów, temat, akcję, kompozycję, szatę graficzną.

Całość warto zakończyć jednoznacznym stwierdzeniem, czy książka jest godna uwagi, czy lektura będzie jedynie startą czasu.

Recenzja spektaklu

Elementy części opisowej to tytuł spektaklu, informacja, czy jest on adaptacją konkretnego dzieła sztuki, dane dotyczące osób zaangażowanych w jego przygotowanie (np. reżyser, scenograf, charakteryzator, kostiumolog, główne role), nazwa teatru oraz zarys fabuły, problematyka.

Ocenić natomiast można np. poziom reżyserii, kostiumy, scenografię, grę aktorską, choreografię, temat sztuki, akcję, ewentualnie jakość adaptacji.

Recenzja muzyczna

Podstawowe dane, które warto podać w pierwszej części recenzji, to tytuł płyty, gatunek muzyczny, dane osób zaangażowanych w jej powstanie (autorzy tekstu, muzyki, wykonawcy), okoliczności oraz czas powstania, przyznane nagrody, tematyka utworów.

W części oceniającej warto skupić się na tekstach, poziomie wykonania, jakości muzyki, wokalu, okładce płyty. Można porównać utwór/płytę do wcześniejszych utworów danego artysty czy zespołu.

Recenzja koncertu

W części oceniającej warto zwrócić uwagę na wykonawcę, tytuły i tematykę zaprezentowanych utworów, czas i miejsce wydarzenia, organizatora.

Ocenie poddać można atmosferę koncertu, przygotowanie artystów (grę sceniczną, kontakt z publicznością, wokal), jakość zaprezentowanych utworów, nagłośnienie, oprawę sceniczną, choreografię, aranżację.

Recenzja wystawy

Podstawowe dane, które należy uwzględnić w recenzji, to tytuł wystawy, miejsce i czas prezentowania eksponatów, dane autora, organizatora, tematyka, ilość i typ przedstawionych elementów.

Oceniając wystawę, warto przyjrzeć się jej kompozycji, nastrojowi, doborowi eksponatów, tematyce czy aranżacji wnętrza.

Budowa i schemat

1. Tytuł recenzji – powinien być na tyle oryginalny, by zachęcał do zapoznania się z treścią.

2. Część sprawozdawcza – informacje o tytule, autorze, współtwórcach, okolicznościach wydania, genezie oraz zarys treści (nie streszczenie!).

3. Część oceniająca – subiektywna ocena elementów recenzowanego obiektu, wskazanie mocnych i słabych stron; to zasadnicza część recenzji, najbardziej rozbudowana.

Przydatne zwroty i słownictwo

słownictwo związane z teatrem – spektakl, sztuka teatralna, scena, deski, aktor, reżyser, sufler, inspicjent, choreograf, charakteryzator, rekwizyt, scenografia, kurtyna, foyer, premiera, akt, scena, antrakt

słownictwo związane z filmem – produkcja, adaptacja, ekranizacja, film akcji / kostiumowy / katastroficzny / muzyczny / przygodowy / sensacyjny / historyczny / dokumentalny / wojenny, horror, thriller, melodramat, western, komedia, dramat, reżyser, aktor, statysta, dubler, scenarzysta, scenograf, charakteryzator, operator, montażysta, dźwiękowiec, efekty specjalne, kostiumy

słownictwo związane z utworem literackim – powieść, nowela, opowiadanie, dramat, komedia, tragedia, poezja, kompozycja, stylistyka, metaforyka, język, środki stylistyczne, stylizacja, proza, narracja, ilustracje, okładka, szata graficzna

słownictwo związane z muzyką – zespół, solista, wokalista, chór, duet, trio, kwartet, aranżer, kompozytor, autor tekstu, akompaniament, pop, rock, dance, techno, jazz, muzyka relaksacyjna, muzyka klasyczna, przebój, hit, singiel, album, krążek, winyl, trasa koncertowa, dyskografia, nagłośnienie

słownictwo związane z fotografią – zdjęcie, galeria, album, kompozycja, głębia, perspektywa, fotografia plenerowa / studyjna, makrofotografia, fotografia portretowa / okolicznościowa / krajobrazowa / przyrodnicza, fotografia prasowa / reportażowa / mody / dziecięca / lotnicza

słownictwo oceniające – wspaniały,wyjątkowy, olśniewający, nietuzinkowy, nieszablonowy, pasjonujący, interesujący, niepowtarzalny, zaskakujący, oryginalny, emocjonujący, zachwycający, szablonowy, przeciętny, nudny, monotonny, sztampowy, schematyczny, nieudolny, mało oryginalny




CZĘŚĆ INFORMACYJNA
NIEDAWNO PRZECZYTAŁEM/ OBEJRZAŁEM..../ AUTOR ZASKOCZYŁ NAS NOWĄ POWIEŚCIĄ.../NAKRĘCONY OSTATNIO PRZEZ ZNANEGO REŻYSERA....FILM...../OTWARTA NIEDAWNO W MUZEUM NARODOWYM WYSTAWA WZBUDZIŁA....


CZĘŚĆ ANALITYCZNO-KRYTYCZNA
INTERESUJĄCA JEST KOMPOZYCJA.../ AUTOR PODJĄŁ TEMAT WAŻNY DLA..../CIEKAWYM ROZWIĄZANIEM/POMYSŁEM/ZABIEGIEM/ JEST.../NA SZCZEGÓLNĄ UWAGĘ ZASŁUGUJE.../TWÓRCA TRAFNIE RPZEDSTAWIŁ.../ TYM, CO PRZEMAWIA DO NAS W SPOSÓB SZCZEGÓLNY JEST.../ REZYSEROWI ZNAKOMICIE UDAŁO SIĘ.../ WAŻNYM ELEMENTEM DZIEŁA JEST.../ ZACHWYT BUDZĄ...DUŻE WRAŻENIE ROBI...

CZĘŚĆ OCENIAJĄCA
WARTO SIĘGNĄĆ PO.../ DZIEŁO MOŻE ZACHWYCIĆ.../ MOŻE WARTO, ŻEBY AUTOR PRZEMYŚLAŁ.../ Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ POLECAM.../ NA PEWNO NIE BĘDZIECIE ŻAŁOWAĆ, ŻE...

SŁOWNICTWO WYRAŻAJĄCE OCENĘ
-CIEKAWA FABUŁA, AKCJA ZAPIERAJĄCA DECH W PIERSIACH, BŁYSKOTLIWE DIALOGI, PRZEJMUJĄCA GRA AKTORSKA, GENIALNY POMYSŁ REZYSERA, PRZEPIĘKNA SCENOGRAFIA, REWELACYJNE EFEKTY DŹWIĘKOWE,
-NUŻĄCA AKCJA, ŹLE DOBRANI AKTORZY, SŁABA REŻYSERIA, TANDETNE EFEKTY SPECJALNE, KICZOWATA MUZYKA

"Mały (Wielki) Książę"

Utrzymany w konwencji baśni „Mały Książę”, autorstwa francuskiego pisarza i poety Antoine’a de Saint-Exupery’ego, wydany został w 1943 r. w Nowym Jorku. Przetłumaczony na ponad 300 języków utwór należy do klasyki światowej literatury. W Polsce jest lekturą szkolną. To historia kosmicznej podróży małego chłopca, który wreszcie dociera na Ziemię, wspaniała opowieść o miłości, przyjaźni i poszukiwaniu sensu istnienia, a przede wszystkim krytyczne spojrzenie na kondycję rodzaju ludzkiego.

O sukcesie wydawniczym „Małego Księcia” decyduje na pewno ponadczasowość jego problematyki. Choć książka powstała jako odpowiedź na okrucieństwa ogarniętego wojną świata, jest aktualna również dziś. Tytułowy bohater bezlitośnie demaskuje słabości ludzkiego charakteru – żądzę sławy, bezrefleksyjną potrzebę posiadania, pychę, uleganie nałogom…

Lektura, choć charakteryzująca się niewielką objętością i prostą fabułą, dostarcza wielu wzruszeń. Czytelnik razem z małym bohaterem przeżywa ból rozstania, radość odkrywania, tęsknotę za tym, co obdarzyło się uczuciem. Trudno nie docenić tego małego chłopca o wielkim sercu, nie sposób nie uronić łzy, gdy podejmuje ostateczną decyzję.

Ogromnym atutem książki jest jej szata graficzna – dzieło samego autora. Ilustracje są minimalistyczne, ale śliczne i niezwykle sugestywne.

Kto może sięgnąć po „Małego Księcia”? Absolutnie każdy! Młody czytelnik odbędzie ciekawą podróż, pozna nietuzinkowych bohaterów, a starszy będzie miał okazję na chwilę zatrzymać się w biegu i zastanowić nad tym, co w życiu naprawdę ma wartość.

„Dywizjon 303. Historia prawdziwa” jest efektem współpracy polsko-brytyjskiej. Ten dramat wojenny w reżyserii Denisa Delića, czerpiący inspirację z książki Arkadego Fiedlera, miał swoją premierę 31 sierpnia 2018 r. W postaci polskich lotników walczących w siłach RAF-u w czasie bitwy o Anglię wcielili się m.in. Piotr Adamczyk (Witold Urbanowicz), Maciej Zakościelny (Jan Zumbach), Antoni Królikowski (Witold Łokuciewski), Jan Wieczorkowski (Ludwik Paszkiewicz).

Mimo niskiego budżetu, jakim dysponowali twórcy filmu, świetnie wypadły sceny lotniczych pojedynków. Z zapartym tchem śledzi się poczynania pilotów. Aż trudno uwierzyć, że jest to w całości efekt pracy grafików komputerowych! Mam jednak w pamięci fantastyczne opisy podniebnych dokonań lotników z Dywizjonu 303 autorstwa Fiedlera. To dzięki nim wiem, na czym polegała taktyka polskich myśliwców, jak często ocierali się o śmierć i jak brawurowe (niekiedy szaleńcze) były ich powietrzne wyczyny. Film niestety nie oddaje tego niesamowitego nastroju.

Bohaterów w filmowej adaptacji udało się „uczłowieczyć”. Aktorzy młodego pokolenia wykreowali postacie z krwi i kości. Fiedlerowscy piloci to wzorowi żołnierze, zajadli,wytrwali i nieustraszeni. Filmowi myśliwcy to oczywiście również prawdziwi herosi, ale też chłopcy, którzy, aby odreagować wojenne napięcia, bawią się – tańczą, piją, żartują, romansują.

I żyją! Twórcy filmu przemilczeli kilka istotnych faktów. Nie wszyscy piloci doczekali końca wojny. Taki los spotkał między innymi Frantiszka, który, jak relacjonuje Fiedler, „wracając z bojowego lotu, zaczepił nieopatrznie skrzydłem o kopiec w czasie wykręcania tradycyjnej beczki i rozbijając maszynę, zginął na miejscu”. Filmowy Czech natomiast ma się całkiem nieźle.

W kinowej adaptacji bardzo brakuje mi także komentarza dotyczącego tego, jak Europa potraktowała polskich bohaterów po ustaniu działań wojennych. W efekcie otrzymujemy jakże optymistyczny w wymowie obraz polskich lotników w szeregach Królewskich Sił Lotniczych. Może dlatego tak trudno zgodzić mi się z twórcami obrazu, że jest to „historia prawdziwa”.

„Fredro klasycznie”

„Zemsta” to doskonale znana polskiemu widzowi historia sąsiedzkiego konfliktu osadzona w realiach XVIII-wiecznej wsi polskiej. Wyraziste postacie, świetnie skrojona intryga, ponadczasowy komizm sprawiają, że komedia Fredry nie schodzi z afisza od dnia swojej premiery w 1834 r.

Teatralne przedstawienie w reżyserii Jana Świderskiego z 1972 r. zrealizowane zostało na potrzeby Teatru Telewizji. Główne role zagrali Jan Świderski (Cześnik Raptusiewicz), Czesław Wołłejko (Rejent Milczek), Krzysztof Kalczyński (Wacław), Joanna Jędryka (Klara), Wojciech Pokora (Papkin), Emilia Krakowska (Podstolina).

Ktoś powie – to tylko kolejna odsłona popularnej sztuki. Rzeczywiście, reżyser nie szuka awangardowych rozwiązań, nie próbuje bawić się konwencją. I ma rację – dobrze zagrany klasyk obroni się sam. Co zatem sprawia, że oglądanie spektaklu staje się niezwykłym przeżyciem?

Niewątpliwie o jego wartości decyduje doborowa obsada. Świderski i Wołłejko dają popis swoich aktorskich umiejętności. Cześnik i Rejent nie są przerysowani, to postacie z krwi i kości. Pokora bryluje na scenie, oddając grą aktorską złożoność natury Papkina. Zachwyca fantastyczna dykcja aktorów, swoboda, z jaką posługują się Fredrowskim ośmiozgłoskowcem, który w ich ustach brzmi zupełnie naturalnie.

Współczesnego widza karmionego grafiką komputerową mogą śmieszyć kartonowe dekoracje (tekturowy mur czy makieta zamku). To jednak nie scenografia (choć ważny składnik teatralnego przedstawienia), a ponadczasowy komizm „Zemsty” stanowi o wartości spektaklu. Wystarczy choćby wskazać fenomenalną scenę pisania listu ze Świderskim i Dzwonkowskim. Majstersztyk!

„Zemsta” w wykonaniu aktorów Teatru Telewizji śmieszy i choć wydaje się nieco anachroniczna, szczególnie w porównaniu z o wiele młodszą wersją Wajdy, jest spektaklem szczególnie godnym polecenia!

"Mocny temat - mocne brzmienie"

21 marca 2005 r. wydany został koncepcyjny album pt. Powstanie Warszawskie polskiego crossoverowego zespołu Lao Che. To ponad 40 minut muzyki - 10 utworów autorstwa wokalisty Huberta Dobaczewskiego przedstawiających kolejne wydarzenia powstańcze (1939 / Przed burzą, Godzina W, Barykada, Zrzuty, Stare Miasto, Przebicie do Śródmieścia, Czerniaków, Hitlerowcy, Kanały i Koniec). To hołd złożony bohaterom powstańczej Warszawy. Koncerty z wykorzystaniem piosenek organizowane były okazjonalnie. Ostatnim (01.08.2015 r.) członkowie zespołu uczcili 71. rocznicę powstania.

Kto, sięgając po „Powstanie Warszawskie”, liczy na kolejną typową odsłonę patriotycznych piosenek żołnierskich, będzie mocno zaskoczony. Nawet jeżeli wybrzmią słowa „Pałacyku Michla”, będzie to całkiem inna aranżacja…

Album nie jest jednorodny ani w warstwie muzycznej, ani tekstowej. Każda z piosenek zaskakuje innym brzmieniem, każdy tekst czerpie z innych źródeł. Usłyszymy fragmenty wierszy poetów różnych epok - Baczyńskiego, Jasińskiego, Czahrowskiego, autentyczne fragmenty przemówień i piosenek z okresu okupacji. Dobaczewski czerpie też z Biblii, twórczości współczesnych zespołów, a nawet Spielbergowskiego Szeregowca Ryana. Niesamowita mieszanka!

Co więcej - melodyjne fragmenty mieszają się z partiami recytowanymi, wykrzyczanymi. Nie jest to muzyka lekka, łatwa i przyjemna, wręcz przeciwnie – różnorodnością stylów muzycznych (od bluesa po punk rocka), dźwięków i odgłosów w pełni oddaje zamęt powstańczej rzeczywistości.

Powstanie Warszawskie niekoniecznie musi przypaść do gustu amatorom melodyjnych przebojów serwowanych przez media. Jest jednak tak nieszablonowym i zaskakującym projektem, niesie w sobie tak potężny ładunek emocjonalny, że żadnego słuchacza nie pozostawi obojętnym.

„Wybrzmiała epoka Chopina”

Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych to projekt Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina zrealizowany dla uczczenia stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Organizatorom przyświecały dwa cele. Po pierwsze, chodziło o to, by wyłonić nowe muzyczne osobowości. Ponadto, jak czytamy na stronie Instytutu, „zbliżenie do oryginalnej barwy i mechaniki instrumentów, jakimi dysponował kompozytor, pozwala uchwycić niepowtarzalną specyfikę muzyki Chopina, z jej unikatową artykulacją i harmoniką, w dużej mierze zatracaną w interpretacjach na instrumentach współczesnych”.

14 września w Sali Koncertowej warszawskiej Filharmonii Narodowej zorganizowano koncert laureatów. Zgormadzona publiczność, widzowie TVP1 oraz słuchacze Polskiego Radia mogli usłyszeć interpretacje mazurków, polonezów oraz koncertu fortepianowego Chopina w wykonaniu Tomasza Rittera (zwycięzcy), Naruhiko Kawaguchi, Aleksandry Świgut (2. nagroda ex æquo) oraz Krzysztofa Książka (laureata 3. miejsca). Młodym pianistom towarzyszyła Orkiestra XVIII wieku pod batutą maestro Grzegorza Nowaka.

Pierwsza (oficjalna) część koncertu trwała dość długo – godzinę. Prowadzący prezentował kolejno członków komisji konkursowej i laureatów. Zgromadzeni wysłuchali treści listu prezydenta RP odczytanego przez ministra Wojciecha Kolarskiego. Przemówienie wygłosił minister kultury i dziedzictwa narodowego, Piotr Gliński. Na koniec głos zabrał Artur Szklener, dyrektor konkursu, po czym wręczone zostały nagrody – regulaminowe i pozaregulaminowe. Ze względu na zagranicznych gości każde słowo było tłumaczone na język angielski, co w konkretny sposób wpłynęło na wydłużenie tej części spotkania.

Warto jednak było czekać na część koncertową. Popis wirtuozerii pianistów był prawdziwą ucztą dla ucha, szczególnie że ci młodzi artyści, interpretując utwory Chopina, wykazali się znajomością stylistyki epoki, kontekstu historycznego oraz możliwości brzmieniowych fortepianów – Pleyela z 1842r. i Erarda z 1837 r. Dojrzały sposób gry pozwolił słuchaczom na chwilę cofnąć się w czasie. Fantastyczna akustyka sali koncertowej tylko potęgowała muzyczne doznania, budując niesamowity klimat koncertu.

Kolejno swoje umiejętności prezentowali soliści, ale dopiero występ z towarzyszeniem orkiestry porwał publiczność. Koncert fortepianowy f-moll op. 21 Chopina wybrzmiał z całą mocą. Pierwszy pokaz tematów nastąpił w orkiestrze, a gdy nagle zamilkła, Aleksandra Świgut efektownie wydobyła z instrumentu łagodne tony, by następnie przejść w wyraźne, entuzjastyczne dźwięki. Wspaniale wypadło melancholijne larghetto wykonane przez Rittera w obecności milczącej orkiestry. Uznanie publiczności zdobyło niesamowite, mocne, żywiołowe, taneczne allegro vivace w dialogu fortepianu z orkiestrą. Zasłużenie doskonały występ Naruhiko Kawaguchi nagrodzony został gromkimi brawami.

Pozostaje mieć nadzieję, że zaplanowana na 2023 rok druga edycja konkursu utrzyma wysoki poziom i dostarczy słuchaczom kolejnych muzycznych wzruszeń.

"Świat w obiektywie"

W dniach 24 listopada – 16 grudnia 2018 r. w Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu po raz osiemnasty można było oglądać wystawę World Press Photo. Zaprezentowane zostały zdjęcia prasowe dokumentujące najważniejsze wydarzenia roku. Komisja konkursowa Fundacji World Press Photo w Amsterdamie wyróżniła prace 42 fotografów w 8 kategoriach: sprawy współczesne, środowisko, życie codzienne, wiadomości, projekty długoterminowe, przyroda, ludzie, sport i wydarzenia.

Ci, którzy zdecydowali się obejrzeć ekspozycję, nie mogli czuć się zawiedzeni. Wystawa była prawdziwą ucztą dla oka. Zaprezentowane prace zachwycały oryginalnością spojrzenia, subtelnością kompozycji, umiejętnością operowania kolorem.

Przede wszystkim jednak na emocje oddziaływała podjęta przez autorów tematyka. Ze zwycięskich zdjęć wyłania się smutny obraz współczesnego świata, w którym królują przemoc, śmierć, cierpienie. Obok fotografii takich jak The Battle for Mosul Ivora Pracketta, Rohingya Crisis Patricka Browna czy Massacre in Las Vegas David Beckera naprawdę nie można przejść obojętnie. To zamknięte w kadrze niechlubne wyimki ludzkiego okrucieństwa.

Zwątpieniem napawa fakt, że tak niewiele w prezentowanej galerii prac, których autorzy za cel obrali uchwycenie piękna świata. Fotografie Thomasa Peschaka dokumentujące różnorodność biologiczną Galapagos z jednej strony zachwycają pięknem natury, z drugiej zmuszają do smutnej refleksji nad niszczycielskim wpływem człowieka na środowisko naturalne.

Nie sposób nie wspomnieć o zwycięskiej fotografii , która z oczywistych względów cieszyła się szczególnym zainteresowaniem gości wystawy. Tytuł Zdjęcia Roku jury przyznało pracy Ronaldo Schemidta Venezuela Crisis. Przedstawia dwudziestoośmioletniego José Víctora Salazara Balzę, który stanął w ogniu w czasie zamieszek w wenezuelskim Caracas. Dynamika, kolor, ostrość, kompozycja – to główne zalety zdjęcia. „Ma siłę – uzasadniała wybór Magdalena Herrera, przewodnicząca komisji konkursowej – przez co czuję natychmiastowe emocje”.

Ten, kto nie obejrzał tegorocznej wystawy, powinien nadrobić tę zaległość w przyszłym roku. Jest bowiem coś porywającego w zdjęciach, których autorzy w tak niesamowity sposób potrafią zatrzymać czas, by uchwycić istotę otaczającej nas rzeczywistości.

Sprawozdanie

Sprawozdanie to wierna i dokładna relacja o charakterze informacyjnym pisana z punktu widzenia świadka lub uczestnika zdarzeń. Informacje przedstawiane są w porządku chronologicznym lub tematycznym.


Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Wyróżnia się zasadniczo 3 typy sprawozdań – z wydarzeń (bliskie reportażowi), z lektury, filmu, przedstawienia (bliskie recenzji) oraz z działania instytucji (bliskie protokołowi).

Sprawozdanie z wydarzeń we wstępie powinno zawierać informacje na temat tego, co się wydarzyło, kiedy, gdzie, kim byli uczestnicy. W rozwinięciu prezentowane są kolejne wydarzenia. Podkreślić należy zachodzące między nimi relacje czasowe. Zakończenie umożliwia ocenę wydarzenia.

Celem sprawozdania z lektury, filmu czy spektaklu jest przede wszystkim zaprezentowanie informacji dotyczących analizowanego obiektu. We wstępie podaje się m.in. dane na temat autora/reżysera, bohaterów/aktorów, czasu i okoliczności powstania, gatunku, określa się też tematykę. W rozwinięciu streszcza się utwór, wskazując czas i miejsce akcji oraz przedstawiając najważniejsze wydarzenia w porządku chronologicznym. Określa się także sposób realizacji filmu czy spektaklu (np. w zakresie scenografii, kostiumów, muzyki, efektów specjalnych) lub język lektury (styl, narracja, słownictwo). W zakończeniu warto zwrócić uwagę na mocne i słabe strony opisywanego dzieła.

Powinien być to tekst jak najbardziej obiektywny (choć autor może formułować opinie), zwięzły, rzeczowy, jasny, przedstawiający sprawdzone informacje. Czasem może posługiwać się specjalistycznym słownictwem (np. sprawozdanie sportowe).

przykład

Budowa i schemat

1. Przykuwający uwagę czytelnika, intrygujący tytuł.

2. Wstęp – podstawowe informacje dotyczące zdarzenia, okoliczności towarzyszące.

3. Treść zasadnicza – przedstawienie wyselekcjonowanych faktów w kolejności chronologicznej.

4. Podsumowanie i ewentualna ocena zdarzeń.

Przydatne zwroty i słownictwo

scenografia – przemyślana, oryginalna, nowatorska, uboga, przytłaczająca, surowa, muzyka – przejmująca, niepokojąca, nastrojowa, zbyt głośna, akcja – wartka, zaskakująca, trzymająca w napięciu, dynamiczna, rozwlekła, nuda, przewidywalna, bohaterowie – interesujący, nieszablonowi, nietuzinkowi, przeciętni, schematyczni, szablonowi, niewiarygodni, relacje czasowe – najpierw, na początku, zrazu, następnie, dalej, potem, z kolei, wreszcie, w końcu, na zakończenie, finalnie


Słownictwo oddające stosunki czasowe: najpierw, na początku, na wstępie, zrazu, następnie, potem, później, dalej, z kolei, w dalszym ciągu, wreszcie, w końcu, na końcu, przy końcu, na zakończenie, ciągle, niebawem, wkrótce.

Słownictwo oceniające: fantastyczny, niezwykły, niecodzienny, wspaniały, wyjątkowy, rzadko spotykany, nadzwyczajny, fenomenalny, nieprzeciętny, niepospolity, interesujący, oryginalny, pasjonujący, ekscytujący, emocjonujący, frapujący, niekonwencjonalny-oryginalny, niebanalny, ambitny, intrygujący, atrakcyjny, efektowny, okropny, tandetny, wstrętny, przeciętny, w złym guście, mało atrakcyjny, nieciekawy, nieinteresujący, nudny, przereklamowany, usypiający, przegadany, przydługi, szablonowy, banalny, nijaki, bezbarwny.

Sprawozdanie z wycieczki do Warszawy

Śladami Alka, Rudego i Zośki

7 czerwca br. dwudziestoosobowa grupa uczniów klasy VIII Szkoły Podstawowej w Klikach, pod opieką wychowawcy oraz nauczyciela języka polskiego, wzięła udział w jednodniowej wyciecze Śladami bohaterów »Kamieni na szaniec«. Po stolicy oprowadził ich licencjonowany przewodnik, pan Jan Nowakiewicz. Celem wyjazdu zorganizowanego w ramach omawiania lektury szkolnej było poznanie miasta oraz realiów życia w okupowanej Warszawie.

Zwiedzanie Warszawy rozpoczęto od wizyty w Liceum im. Stefana Batorego. Rolę przewodników przejęli tu zwyczajowo uczniowie szkoły. Kolejnym punktem wycieczki była wizyta w Mauzoleum Walki i Męczeństwa, dawnej siedzibie Gestapo. Spacer ulicami stolicy koncentrował się na miejscach związanych z akcjami Małego Sabotażu. Uczniowie zobaczyli znajdujący się przed Pałacem Staszica Pomnik Mikołaja Kopernika dłuta Bertela Thorvaldsena oraz pomnik Kilińskiego przy ul. Podwale. Szczególnym zainteresowaniem cieszył się zrekonstruowany Pomnik Lotnika. Uczniowie chętnie fotografowali umieszczoną na nim „kotwicę”. Nieco dłużej uczestnicy wycieczki zabawili przed odbudowanym w latach 1948-1950 Arsenałem Królewskim – przewodnik przypomniał przebieg i konsekwencje brawurowo przeprowadzonej akcji „Meksyk II”. Z ulicy Długiej uczniowie wraz z opiekunami przeszli do Muzeum Więzienia Pawiak, gdzie wzięli udział w lekcji pt. Dzień powszedni na Pawiaku. Ostatnim punktem wycieczki było zwiedzanie Cmentarza Wojskowego na Powązkach. Późnopopołudniowa wizyta w kwaterze Harcerskiego Batalionu Armii Krajowej „Zośka” odbyła się w absolutnej ciszy. Uczestnicy złożyli kwiaty i zapalili znicze na grobach Jana Bytnara, Tadeusza Zawadzkiego, Aleksego Dawidowskiego oraz Aleksandra Kamińskiego, oddając hołd uczestnikom walk o wolną Polskę.

Wycieczka wywarła na uczniach olbrzymie wrażenie – powrotowi autokarem do Klików, co rzadko się zdarza, towarzyszyły jedynie ciche rozmowy. Realia życia pokolenia Alka, Rudego i Zośki w ogarniętej wojną Warszawie młodzież znała do tej pory jedynie z kart powieści Aleksandra Kamińskiego. Wizyty w muzeach, a szczególnie na Powązkach, pozwoliły im odczuć na własnej skórze grozę tych strasznych czasów.

Wywiad

Wywiad jest gatunkiem wypowiedzi dziennikarskiej. To podana do wiadomości publicznej treść rozmowy ze znaną osobą (np. aktorem, sportowcem, politykiem) lub osobą zaangażowaną w jakąś sprawę (np. uczestnikiem wyprawy, świadkiem ważnego zdarzenia, urzędnikiem). Celem wywiadu dla osoby jest przybliżenie sylwetki rozmówcy, jego poglądów, osiągnięć, zaś wywiadu dla sprawy – zgłębienie problemu.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Wywiad przede wszystkim powinien być atrakcyjny dla odbiorcy – czytelnika, widza, słuchacza. Należy się więc do niego starannie przygotować – poznać sprawę, która będzie tematem rozmowy, lub zgromadzić informacje o rozmówcy, opracować listę pytań. Sama rozmowa powinna przebiegać w przyjaznej atmosferze, pytający winien zadbać o uprzejmy ton. Na przeprowadzającym wywiad spoczywa odpowiedzialność za spójność i rzeczowość rozmowy - dobrze skonstruowane pytania warunkować będą ciekawe odpowiedzi, zbyt długie odpowiedzi warto przerwać, by zdynamizować dialog, można też zadawać pytania dodatkowe, by skuteczniej zgłębić omawiane zagadnienie. W przypadku wywiadu prasowego (przeznaczonego do druku) należy tekst opracować – spisać odpowiedzi na zadane pytania, dokonując ewentualnie minimalnych korekt redakcyjnych (np. w kwestii gramatycznej). Tak przygotowany tekst przedstawia się rozmówcy do autoryzacji, by wyraził zgodę na jego upublicznienie.

Formułowanie pytań nie jest łatwym zadaniem. Przede wszystkim należy zadbać o to, by miały konstrukcję otwartą. Pytania rozpoczynające się od partykuły czy mogą prowokować krótkie odpowiedzi, w najgorszym razie – tak/nie. Nie ma sensu poruszać kwestii oczywistych, np. pytać zwycięzcę konkursu, co czuł, odbierając nagrodę. Rozmówcy nie wolno stawiać w kłopotliwej sytuacji, czyli pytać o to, co mogłoby go stawiać w złym świetle, np. pytać dziennikarza, jakie stosuje metody manipulacji, przygotowując materiał prasowy. Niestosowne są także pytania wkraczające w intymne rejony życia rozmówcy.

Wywiad osobisty

Przybiera postać szczególnej rozmowy typu face-to-face, wykorzystującej zarówno ustne komunikaty werbalne, jak i pełną gamę komunikatów niewerbalnych. W wywiadzie tym badacz prowadzi wywiad tylko z jednym respondentem, co nadaje mu osobisty, indywidualny charakter; Prowadzący może wspomagać się kwestionariuszem, do którego dostęp ma tylko on.

przykład

Wywiad telefoniczny

Jest pośrednią metodą wywiadu. Może objąć tylko tę część populacji, która ma aparaty telefoniczne. Wywiady telefoniczne oparte są na zaprojektowanych kwestionariuszach. Pytania muszą być krótkie, proste i zrozumiałe dla rozmówcy, ważną rolę odgrywa głos prowadzącego. Wywiady telefoniczne są często skomputeryzowane, co znacznie ułatwia pomiar, (są to tzw. CATI- Computer Assisted Telephone Interviewing).

Wywiad Pogłębiony (głębinowy)

Wymaga od badacza wysokich kompetencji merytorycznych i komunikacyjnych; Jego celem jest uzyskanie szczegółowych opinii i informacji od konkretnych osób, spełniających określone przez badacza kryteria. Jedną z jego odmian jest narracyjny wywiad ekspercki.

Zogniskowany wywiad grupowy

To szczególna odmiana wywiadu. Prowadzony jest przez moderatora, poza naturalnym środowiskiem respondentów, w formie grupowej dyskusji, według określonego scenariusza, często z wykorzystaniem technik wspomagających i projekcyjnych. Często wywiad ten jest połączony również z obserwacją.

Wywiad panelowy

Może występować w kilku różnych formach. Może kilku badających zadawać pytania jednemu respondentowi lub drugą formą jest zadawanie pytań kilku respondentom przez jednego badającego.

Budowa i schemat

1. Tytuł – skierowanie uwagi na rozmówcę lub problem.

2. Lid, czyli zapowiedź tekstu – prezentacja rozmówcy lub tematu rozmowy.

3. Seria pytań i odpowiedzi.

4. Podziękowanie za rozmowę.

5. Podsumowanie – wnioski, puenta.

Istnieje kilka sposobów zapisywania pytań i odpowiedzi. Niezależnie od tego, którą metodę się wybierze, należy stosować ją konsekwentnie. Warto też zadbać o to,by zapis był dla odbiorcy czytelny, tzn. nie było wątpliwości, które kwestie wypowiada pytający, które – pytany.

Przykład nr 1

Redaktor: Zadaje pytanie.

Adam Nowak: Udziela odpowiedzi.

R.: Zadaje pytanie.

A.N.: Udziela odpowiedzi.

Przykład nr 2

Zadane pytanie.

Udzielona odpowiedź.

Zadane pytanie.

Udzielona odpowiedź.

Przykład nr 3

Zadane pytanie.

– Udzielona odpowiedź.

Zadane pytanie.

– Udzielona odpowiedź.

PRZYDATNE SŁOWNICTWO:

WSTĘP
MOIM DZISIEJSZYM GOŚCIEM JEST... BOHATERKĄ MOJEGO WYWIADU JEST...NA ROZMOWĘ ZE MNĄ ZGODZIŁ SIĘ...

ROZWINIĘCIE
OPOWIEDZ, JAK ZACZĘŁA SIĘ TWOJA PRZYGODA Z.... NASZA ROZMOWA ODBYWA SIĘ W ... ZASŁYNĄŁEŚ Z.... ZASŁYNĘŁAŚ Z.... OD NIEDAWNA JEST O TOBIE GŁOŚNO. OPOWIEDZ O TYM, JAK SIĘ ZACZĘŁO.... WRÓCMY DO.... KIEDYŚ POWIEDZIAŁA PANI, ŻE..... JESLI POZWOLISZ, WRÓCE JESZCZE DO....

PODSUMOWANIE WYWIADU
NA ZAKOŃCZENIE WYWIADU CHCIAŁBYM JESZCZE ZAPYTAĆ O.... NA ZAKOŃCZENIE PRZYPOMNIJMY RAZ JESZCZE... NASZA ROZMOWA DOBIEGA KOŃCA, WIĘC....

PODZIĘKOWANIE
BARDZO DZIĘKUJĘ ZA ROZMOWĘ... DZIĘKUJĘ ZA POŚWIĘCONY CZAS..... DZIĘKUJĘ, ŻE ZECHCIAŁA PANI PODIZELIĆ SIĘ Z NAMI...

Przykładowy wywiad

„Było, minęło…”

Adam i Ewa – do niedawna szczęśliwi mieszkańcy Raju, dziś – wygnańcy. Rozmowa o tym, jak decyzja o skosztowaniu zakazanego owocu zmieniła ich życie.

W jaki sposób akt nieposłuszeństwa, którego się dopuściliście, wpłynął na Wasze relacje ze Stwórcą?

Ewa: Wiem, że Go zawiedliśmy. Straciliśmy łaskę, zaufanie (westchnięcie).

Adam: Ja mam na ten temat inne zdanie. Otrzymaliśmy dar wolnej woli i prawo, by z niego skorzystać. Myślę, że stało się to, co miało się stać, że nasz wybór jest częścią Boskiego planu i wcale nie popadliśmy w niełaskę. Przecież żyjemy. Inaczej, ale żyjemy. W świecie stworzonym przez Niego dla nas.

Co w tym nowym świecie najbardziej Was zaskoczyło?

Ewa: Ból. Nasze ciała są niebywale kruche, delikatne. Tak łatwo się zranić. Ból jest tym, do czego chyba nigdy nie przywyknę.

Za czym szczególnie tęsknicie?

Adam: Nieśmiertelność była fantastycznym przywilejem. Teraz staramy się żyć pełniej, szybciej, bo czas tak prędko ucieka i nie wiadomo, który dzień będzie tym ostatnim.

Gdyby można było cofnąć czas, to…

Adam: Dwa razy zastanowiłbym się przed podjęciem decyzji. Nie da się zaprzeczyć, że Raj był… rajem (śmiech). Ale świat nie ogranicza się do Edenu. Jest tyle tajemnic do odkrycia na tym ogromnym świecie, tyle do zrobienia! A samodzielność wcale tak źle nie smakuje.

Serdecznie dziękuję za rozmowę i z całego serca życzę, by to odkrywanie świata, o którym mówisz, Adamie, było dla Was obojga źródłem prawdziwej radości.

Opis

Opis to przedstawienie wyglądu rzeczy, miejsc lub postaci. Polega na ukazaniu cech charakterystycznych prezentowanego obiektu i wyrażeniu opinii na jego temat. Wyróżniamy m.in. opis predmiotu, postaci, dzieła sztuki i krajobrazu.


Budowa

i schemat

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Punktem wyjścia do pracy redakcyjnej jest dokładna analiza obiektu opisu. Na tym etapie pracy warto zwrócić uwagę nie tylko na wygląd, ale i na wrażenia zmysłowe – dotykowe, zapachowe, słuchowe, smakowe – oraz emocje, które odczuwa się w związku z obcowaniem z opisywanym przedmiotem czy zjawiskiem.

W opisie dominują rzeczowniki nazywające emocje oraz elementy opisywanej rzeczywistości, przymiotniki umożliwiające określenie ich cech oraz przyimki, dzięki którym przedstawić można relacje przestrzenne i czasowe. Spośród środków stylistycznych warto sięgnąć po porównania.

Należy zadbać o bogactwo słownictwa, istnieje bowiem ryzyko nadużycia czasowników „być” i „mieć”. Warto je eliminować, zastępując bardziej precyzyjnymi określeniami.

Na blacie stołu są rysy.

Rysy na blacie świadczą o wieloletnim użytkowaniu stołu

Opis budowli

Obiektem opisu może być budowla – zabytkowa lub współczesna (np. cud inżynierii, wizytówka miasta).

przykład

przykład

przykład

przykład

przykład

przykład

przykład

przykład

Opis wnętrza pomieszczenia

Opis może być prowadzony z określonego punktu widzenia (obejmie tylko elementy widoczne dla patrzącego) lub stanowić próbę przedstawienia wszystkich znajdujących się we wnętrzu elementów.

przykład

Opis sytuacji

To opis ogółu zdarzeń wywołanych jednym wydarzeniem głównym, próba uchwycenia momentu.

Winien być dynamiczny, co osiągnąć można dzięki nagromadzeniu czasowników, zastosowaniu czasu teraźniejszego i krótkich zdań oraz wprowadzeniu wyrazów takich jak wtem, nagle.

Opis przeżyć wewnętrznych

Opis ten skupia się na uczuciach, o których wnioskować można na podstawie zachowania lub zmian w wyrazie twarzy.

Warto pamiętać, że pewne sytuacje wywołują określone reakcje naszego organizmu, np. charakterystyczne dla uczucia strachu są rozszerzone źrenice, przyspieszone bicie serca, bladość twarzy (organizm przygotowuje się do ucieczki). Może pojawić się potliwość, drżenie rąk, uczucie dławienia w gardle i ścisku żołądka.

Wyrazem emocji mogą być wykrzyknienia (radość – Nareszcie!, zdziwienie – To niemożliwe!, strach – Pomocy!). Pomocne w opisie stanów emocjonalnych będą także frazeologizmy (np. mieć duszę na ramieniu).

Opis przedmiotu

Ma na celu uchwycenie cech, składników i właściwości danej rzeczy.

Opis postaci

Opis ten skupia się na wyglądzie postaci (autentycznej lub fikcyjnej), pomijając cechy charakteru. Informuje o cechach fizycznych oraz ubiorze.

Opis miejsca
krajobrazu

Jego tematem jest krajobraz, miejsce widziane na własne oczy lub utrwalone na fotografii, obrazie.

Opis rzeżby

Poświęcony jest trójwymiarowym dziełom sztuki.

Opis obrazu

Dotyczy elementów przedstawionych przez artystę na obrazie, ich interpretacji oraz emocji, które budzi obcowanie z dziełem.

Budowa i schemat

Dobrym rozwiązaniem jest tworzenie tekstu zgodnie z regułą – od ogółu do szczegółu. Sprawdzi się on w przypadku większości tego typu tekstów, jednak konkretny schemat kompozycyjny jest uzależniony od rodzaju przygotowywanego opisu. Na inne elementy będziemy zwracać uwagę, przedstawiając człowieka, na inne – opisując krajobraz, na jeszcze inne – w przypadku opisu sytuacji.

Przydatne słownictwo

wielkość i kształt – niski, wysoki, wielopiętrowy, parterowy, monumentalny, ogromny, duży, niewielki, na planie koła

materiał budowlany – drewniany, ceglany, murowany, przeszklony, kryty gontem, dachówka, betonowy, marmurowy

przeznaczenie – obronny, fortyfikacyjny, sakralny, przemysłowy, szpitalny, handlowy, mieszkalny

Kompozycja

1. Informacje podstawowe - nazwa budowli, jej położenie, historia, styl, przeznaczenie.

2. Cechy ogólne – kształt, wysokość, wielkość, materiał budowlany, kolor elewacji.

3. Szczegóły architektoniczne – okna, witraże, drzwi, ornamenty, łuki, kolumny, gzymsy itd. – ich cechy, wielkość, kształt.

4. Subiektywna opinia autora, ocena walorów estetycznych.

Przydatne zwroty i słownictwo

Zobacz – opis budowli, opis pomieszczenia/wnętrza, opis sytuacji, opis przeżyć wewnętrznych, opis przedmiotu, opis postaci, opis krajobrazu/miejsca, opis obrazu, opis rzeźby.

Schemat

1. Informacje ogólne – typ pomieszczenia, wielkość, usytuowanie, kształt.

2. Opis szczegółowy wnętrza – ściany, okna, meble, podłoga – kolory, kształty, materiały, wielkość.

3. Elementy szczególne, wyróżniające się na tle innych (np. zabytkowa toaletka).

4. Opinia o wyglądzie wnętrza / ocena funkcjonalności / propozycje zmian.

Przydatne słownictwo

typ pomieszczenia – gabinet, jadalnia, salon, bawialnia, garderoba, sypialnia, kuchnia, spiżarnia, łazienka, pokój dziecinny, pokój gościnny, strych, piwnica, przedpokój, biblioteka, garaż

pokój – jasny, widny, słoneczny, ciemny, mały, mroczny, ponury, przytulny, ciepły, zimny, chłodny, umeblowany, sąsiedni, przechodni, boczny, jednoosobowy, schludny, zagracony, pusty, elegancki, gustowny

relacje przestrzenne - u góry, u dołu, po prawej, wyżej, niżej, pośrodku, w głębi, dalej, bliżej, nieopodal, przy, obok, nad, pod, gdzieniegdzie, zza, spoza, naprzeciwko, pomiędzy, wzdłuż, w poprzek, wokół, na wprost

Schemat

1. Przedstawienie okoliczności zdarzeń – czasu, miejsca, uczestników.

np. poniedziałkowy poranek, sala matematyczna, nauczyciel, uczniowie klasy VI

2. Wprowadzenie wydarzenia głównego.

np. zamiar wezwania jednego z uczniów do odpowiedzi ustnej

3. Opis wydarzeń towarzyszących.

np. Natalia – zamiera w bezruchu. Piotr – nerwowo wertuje zeszyt. Iga – wybucha płaczem, Jola – przytula ją. Darek – zgłasza się do odpowiedzi itd.

4. Rozwiązanie sytuacji.

np. informacja o wyborze ochotnika, treść pytania, wystawiona ocena

Przydatne słownictwo

wtem, nagle, raptem, znienacka, niespodziewanie, błyskawicznie, ni stąd, ni zowąd, naraz


PRZYDATNE SŁOWNICTWO:
-WYRAŻENIA ODDAJĄCE RELACJE CZASOWE:
po pewnym czasie, w pewnej chwili, wówczas, potem, w tym samym momencie, podczas gdy
-WYRAZY DYNAMIZUJĄCE WYPOWIEDŹ:
-nagle, znienacka, wtem, naraz, niespodziewanie, nieoczekiwanie, błyskawicznie, raptem.

Schemat

1. Opisanie okoliczności będących przyczyną doznawanych emocji.

2. Nazwanie uczucia.

3. Przedstawienie zewnętrznych (dreszcze, powiększone źrenice) oraz wewnętrznych (dławienie w gardle, mętlik w głowie) przejawów doznawanych emocji.

4. Informacje dotyczące okoliczności ustąpienia stanu emocjonalnego.

Przydatne słownictwo

nazwy uczuć – wstyd, zażenowanie, duma, strach, lęk, obawa, niepokój, nadzieja, radość, zadowolenie, wzruszenie, ulga, podziw, wzburzenie, onieśmielenie, rozdrażnienie, szczęście, gniew, niechęć, litość, rozczarowanie, wahanie

frazeologizmy - uśmiech od ucha do ucha, tańczyć/płakać/skakać z radości dumny jak paw, nogi jak z waty, blady jak ściana, oblać się zimnym potem, blady strach, trząść się jak galareta, gęsia skórka, fala gorąca, pocić się jak mysz, spiec raka, chcieć zapaść się pod ziemię, usychać z żalu/tęsknoty, czarna rozpacz, rwać włosy z głowy, serce pęka, spuścić nos na kwintę, kamień spadł serca, płakać jak bóbr, dech zaparło, oniemieć z wrażenia, przecierać oczy ze zdziwienia


SŁOWNICTWO OPISUJĄCE PRZEŻYCIA WEWNĘTRZNE:

COŚ ŚCISNĘŁO MNIE ZA GARDŁO, WZRUSZENIE ODEBRAŁO MI GŁOS, NOGI ZROBIŁY SIĘ JAK Z WATY, NOGI UGIĘŁY SIĘ PODE MNĄ, ZE WSTYDU CHCIAŁEM ZAPAŚĆ SIĘ POD ZIEMIĘ, CZUŁEM SIĘ JAK W SIÓDMYM NIEBIE, USYCHAŁEM Z TĘSKNOTY, Z TRUDEM POWSTRZYMYWAŁEM ŁZY NAPŁYWAJĄCE MI DO OCZU, ŁZY SPŁYWAŁY MI PO POLICZKU, Z PIERSI WYRWAŁ SIĘ GŁUCHY PŁACZ, STRACIŁEM PANOWANIE NAD SOBĄ, CHCIAŁEM PŁAKAĆ, TAŃCZYĆ, ŚPIEWAĆ, PODSKAKIWAĆ Z RADOŚCI… ŚWIAT ZAWIROWAŁ MI PRZED OCZAMI, OCZY ZASZŁY MI ŁZAMI, UŚMIECHAŁAM SIĘ OD UCHA DO UCHA, USMIECH ROZJAŚNIŁ MI/ ROZPOROMIENIŁ TWARZ… SPUŚCIŁEM GŁOWĘ, OBLAŁ MNIE ZIMNY POT, ZANIEMÓWIŁEM Z WRAŻENIA, NAGLE ZABRAKŁO MI SŁÓW, POCZUŁEM PUSTKĘ W GŁOWIE, MIAŁEM SUCHO W GARDLE, JĘZYK STANĄŁ MI KOŁKIEM, ZAWIROWAŁO WOKÓŁ MNIE, Z PRZEJĘCIA ZAPOMNIAŁEM JAK SIĘ NAZYWAM, KREW PULSOWAŁA W MOICH ŻYŁACH, SERCE ŁOPOTAŁO JAK SPŁOSZONY PTAK, OCZY ZALŚNIŁY DZIWNYM BLASKIEM, WSZYSTKIE SŁOWA ULECIAŁY MI Z GŁOWY, OBLECIAŁ MNIE BLADY STRACH, OPANOWAŁA MNIE CZARNA ROZPACZ, POCZUŁEM DZIWNE UKŁUCIE W SERCU, KAMIEŃ SPADŁ MI Z SERCA, SERCA MI SIĘ KRAJE, MIAŁEM DUSZĘ NA RAMIENIU (BAŁEM SIĘ), OBLAŁ MNIE ZIMNY POT, OSŁUPIAŁEM ZE ZDZIWIENIA, STRACH ZJEŻYŁ MI WŁOSY NA GŁOWIE, WPADŁEM W CZARNĄ ROZPACZ, POCZUŁEM SKRZYDŁA U RAMION, ROZSADZAŁO MNIE NICZYM NIEZMĄCONE SZCZĘŚCIE, MOJĄ TWARZ ROZJAŚNIŁ UŚMIECH SZCZĘŚCIA, NIE TAIŁEM ZDZIWIENIA.

SLOWNICTWO OPISUJĄCE ZMIANY ZACHODZĄCE W WYGLĄDZIE:
ZBLADŁ Z PRZERAŻENIA, POCZERWIENIAŁ Z WŚCIEKŁOŚCI, TWARZ POKRYŁA SIĘ RUMIEŃCEM, TWARZ WYKRZYWIŁ GRYMAS ZŁOŚCI/ZNIECIERPLIWIENIA, TWARZ ROZJAŚNIŁA SIĘ W USMIECHU, OCZY ZALŚNIŁY DZIWNYM BLASKIEM, USMIECH ROZPROMIENIŁ TWARZ, ROZEŚMIAŁ SIĘ OD UCHA DO UCHA, WYBUCHNĄŁ PŁACZEM, TRZĄSŁ SIĘ OD PŁACZU, ZALAŁ SIĘ ŁZAMI, ZANOSIŁ SIĘ PŁACZEM.

Schemat

1. Ogólne informacje na temat przedmiotu – nazwa, przeznaczenie, właściciel, położenie w przestrzeni.

2. Właściwości – budowa, materiał, wielkość, kolor, kształt.

3. Ewentualnie – cechy szczególne,odróżniające od innych rzeczy tego typu (np. skaza).

4. Ocena przydatności / stosunek emocjonalny autora / wspomnienia związane z przedmiotem.

Przydatne słownictwo

wygląd – podłużny, owalny, kwadratowy, prostokątny, trójkątny, okrągły, wysoki, niski, nieforemny, kształtny, płaski, wypukły, pękaty, wąski, kanciasty, spory, ogromny, nieduży, malutki, niewielki, niepozorny, filigranowy

wrażenia zmysłowe – miękki, twardy, kolorowy, bezbarwny, przezroczysty, wzorzysty, jednokolorowy, połyskujący, matowy, pachnący, gładki, aksamitny, porowaty, chropowaty, puszysty, szorstki

materiały – drewniany, plastikowy, metalowy, szklany, papierowy, tekturowy, porcelanowy, skórzany, gliniany, gipsowy, betonowy, słomiany, lniany, wełniany, bawełniany, pluszowy, silikonowy


SŁOWNICTWO OPISUJĄCE MATERIAŁY:
DREWNIANY, METALOWY, PLASTIKOWY, SZKLANY, PORCELANOWY, GLINIANY, SKÓRZANY, SŁOMIANY, PLUSZOWY, WEŁNIANY, LNIANY, JEDWABNY, CHROPOWATY, PUSZYSTY, SZORSTKI

SŁOWNICTWO OPISUJĄCE KSZTAŁT I WIELKOŚĆ:
PODŁUŻNY, DŁUGI, WYDŁUŻONY, KWADRATOWY, RÓWNOBOCZNY, FOREMNY, PROSTOKĄTNY, TRÓJKĄTNY, OKRĄGŁY, ZAOKRĄGLONY, OBŁY (ZAOKRĄGLONY, KOLISTY), PĘKATY, BARYŁKOWATY, KANCIASTY, WYPUKŁY, SPŁASZCZONY, PÓŁOKRĄGŁY, PÓŁKOLISTY, STOŻKOWATY, SZEŚCIENNY, SZEŚCIOKĄTNY, CZWOROKĄTNY, DUŻY, WIELKI, GIGNATYCZNY, MAŁY, NIEWIELKI, MIKROSKOPIJNY, MALEŃKI, MALUTKI, ŚREDNIEJ WIELKOŚCI

SŁOWNICTWO OPISUJĄCE KOLORY:
JEDNOBARWNY, RÓŻNOBARWY, WIELOKOLOROWY, PSTROKATY, OSTRY, KRZYKLIWY, CZERWONY: MALINOWY, KARMINOWY, PURPUROWY, AMARANTOWY, SZKARŁATNY, WIŚNIOWY, BORDOWY, RÓŻOWY, CYNOBER, POMARAŃCZOWY: RUDY, RYŻY, RDZAWY, MARCHEWKOWY, ŁOSOSIOWY, ZIELONY: GROSZKOWY, SELEDYNOWY, MALACHITOWY, TRAWIASTY, OLIWKOWY, SZMARADOWY, TURKUSOWY, ZGNIŁOZIELONY, KHAKI,
NIEBIESKI: BŁĘKITNY, INDYGO, LAZUROWY, SZAFIROWY, GRANATOWY, BRĄZOWY: BEŻOWY, KASZTANOWY, BURSZTYNOWY, CZEKOLADOWY, ORZECHOWY, KAWOWY, HERBACIANY, ŻÓŁTY: SŁOMKOWY, SŁOMIANY, ZŁOTY, UGIER, OCHRA, BANANOWY, SZAFRANOWY,
BIAŁY: PERŁOWY, ŚNIEŻNOBIAŁY, SZARY: POPIELATY, STALOWY, GRAFITOWY, SREBRNY, SREBRZYSTY, SIWY/ PASTELOWY, STONOWANY, JASKRAWY, WYBLAKŁY, KOLORY WSPÓŁGRAJĄ, UZUPEŁNIAJĄ SIĘ, PRZENIKAJĄ SIĘ, JEDEN JEST DOMINUJĄCY, DOBRZE/ŹLE DOBRANE, KONTRASTOWE, NIE WSPÓŁGRAJĄ, KŁÓCĄ SIĘ „GRYZĄ SIĘ”

Schemat

1. Przedstawianie postaci – imię i nazwisko, wiek, pochodzenie, wykształcenie/zawód, a w przypadku postaci literackiej – tytuł utworu oraz nazwisko autora.

2. Ogólny opis sylwetki, wzrostu.

3. Opis twarzy – rysów, cery, oczu, ust, nosa – oraz włosów – długości, koloru, uczesania.

4. Informacje dotyczące odzieży.

5. Znaki szczególne (np. tatuaż, blizna).

6. Sposób poruszania się, gestykulacji.

7. Opinia o postaci.

Przydatne słownictwo

sylwetka – korpulentny, krępy, gruby, tęgi, przysadzisty, smukły, szczupły, chudy, wiotki, niski, wysoki, średniego wzrostu, wysportowany, niezgrabny

twarz – okrągłą, pociągła, kwadratowa, trójkątna, końska, pucołowata, pyzata, szczupła, drobna, chłopięca, dziewczęce rysy, opalona, blada, śniada cera, piegowata, pogodna, ponura, szczera, wesoła

włosy – bujne, kręcone, rzadkie, gęste, falujące, proste, niesforne, gładko uczesane, skołtunione, kędzierzawe, blond, jasne, ciemne, kruczoczarne, siwiejące, rude, kasztanowe

ubiór – elegancki, sportowy, odświętny, niemodny, staromodny, modny, szykowny, gustowny, niechlujny, staranny, praktyczny, skromny, ekstrawagancki, krzykliwy

sposób poruszania się – z gracją, z wdziękiem, energicznie, pewny krok, z trudem, jak mucha w smole, jak słoń w składzie porcelany, utykając, powłócząc nogami, kołysząc się, sztywno, ospale, niepewny krok


SŁOWNICTWO OPISUJĄCE WYGLĄD CZŁOWIEKA:

TWARZ: POCIĄGŁA, OWALNA (UNIWERSALNA), PODŁUŻNA, KWADRATOWA, TRÓJKĄTNA, SZCZUPŁA, OKRĄGŁA, PACUŁOWATA (OKRĄGŁA), PYZATA, DROBNA, CHŁOPIĘCA, DZIEWCZĘCA, BLADA, OGORZAŁA (OPALONA), OPALONA, OTWARTA, SZCZERA, ŚNIADA (JASNOBRĄZOWA, OPALONA), WYDŁUŻONA, GŁADKA, POMARSZCZONA, SYMPATYCZNA, SZCZURZA, KOŃSKA

NOS: DŁUGI, DUŻY, GARBATY, HACZYKOWATY, KROGULCZY (JAK JASTRZĄB), KRZYWY, MAŁY, ORLI, PERKATY (PORÓW.KARTOFEL), PŁASKI, PROSTY, SPICZASTY, WYDATNY, ZADARTY, ZAKRZYWIONY, ZGRABNY

BRWI: BUJNE, KRZACZASTE, GĘSTE, GROŹNE, JASNE, CIEMNE, CZARNE, NASTROSZONE, CIENKIE, REGULARNE, ZROŚNIĘTE, ŁADNIE ZARYSOWANE, RYSUJĄCE SIĘ ŁAGODNYM ŁUKIEM, JASKÓŁCZE

OCZY: BRĄZOWE, PIWNE, NIEBIESKIE, SZARE, STALOWE, CZARNE, SIWE, ZIELONE, BŁYSZCZĄCE, PIĘKNE, PODSINIACZONE, PRZEKRWIONE, RUCHLIWE, WYPUKŁE, WYBAŁUSZONE, SKOŚNE, UROCZE, WPÓŁ PRZYMKNIĘTE, ZAMGLONE, ZEZOWATE, CHMURNE, DZIKIE, FIGLARNE (ŻYWE), KRÓTKOWZROCZNE, LODOWATE, CHŁODNE, ŁAGODNE, PRZENIKLIWE, PRZEBIEGŁE, MARZYCIELSKIE, ROZBIEGANE, SOKOLE (SOKOLI WZROK -B.DOBRY WZROK), WESOŁE, ZIMNE, ZŁE, ŻYWE, KOCIE, GŁĘBOKO OSADZONE, WPADNIĘTE

WŁOSY: BIAŁE, BLOND, CIEMNE, BUJNE, BURSZTYNOWE, CIENKIE, CZARNE, CZERWONE, DŁUGIE, FALISTE, FALUJĄCE, FARBOWANE, GĘSTE, GŁADKIE, GRUBE, HEBANOWE, JASNE, JEDWABISTE, KASZTANOWE, KĘDZIERZAWE, KRĘCONE, KRÓTKIE, KRUCZE, KUDŁATE, LNIANE, MIEDZIANE, MIĘKKIE, NATURALNE, NASTROSZONE, NIESFORNE, KRÓTKO ŚCIĘTE, OBFITE, OGNISTORUDE, PIĘKNE, POPIELATE, POSIWIAŁE, POZŁOCISTE, PRZERZEDZONE, ROZCZOCHRANE, ROZPUSZCZONE, RUDAWE, RZADKIE, SIWE, SREBRNE, SZPAKOWATE, SZTYWNE, SZORSTKIE, TYCJANOWSKIE (CZERW.)

USTA: BLADE, CZERWONE, DROBNE, DRŻĄCE, DRWIĄCE, DZIECINNE, DZIEWCZĘCE, GRUBE, KARMINOWE (CZERWONE), KORALOWE, KSZTAŁTNE, MAŁE, MALINOWE, MIĘKKIE, NABRZMIAŁE, MIĘSISTE, NIEDOMKNIĘTE, ODĘTE, OKOLONE ZAROSTEM, PEŁNE, PĄSOWE (JASNOCZERWONE), POPĘKANE, PULCHNE, ROZDZIAWIONE, RUBINOWE, SINE, SPIERZCHNIĘTE, SUROWE, WĄSKIE, SZORSTKIE, ŁADNIE WYKROJONE, WYDATNE, ZACIŚNIĘTE, WYKRZYWIONE GRYMASEM

RĘCE: ALABASTROWE (BIAŁE, JASNE, GŁADKIE), BIAŁE, CHUDE, DROBNE, DUŻE, KOŚCISTE, MAŁE, MUSKULARNE, OGROMNE, POMARSZCZONE, PULCHNE, SZORSTKIE, SPRACOWANE, WYCHUDŁE, ŻYLASTE, WYDELIKACONE, WYPIELĘGNOWANE, ZADBANE, ZANIEDBANE, ZGRUBIAŁE, ZNISZCZONE, MASYWNE

SYLWETKA: WYSMUKŁA, ZGRABNA, WYSPORTOWANA, SZCZUPŁA, PRZYSADZISTA (KRĘPA), NIEZGRABNA, WYSOKA, NISKA, SZCZUPŁA, TĘGA

SŁOWNICTWO OPISUJĄCE SPOSÓB PORUSZANIA SIĘ:
CHODZIĆ LEKKO, OCIĘŻALE, SZYBKO, POWOLI, Z TRUDEM, O LASCE, O KULACH, Z GRACJĄ, Z WDZIĘKIEM, ENERGICZNYM KROKIEM, JAKBY KIJ POŁKNĄŁ (SZTYWNO WYPROSTOWANY), JAK KACZKA, JAK MODELKA, JAK TANCERKA, NA PALCACH, PORUSZAĆ SIĘ OSPALE, RUSZAĆ SIĘ JAK MUCHA W SMOLE, STĄPAĆ OSTROŻNIE, NIEPEWNIE STAWIAĆ KROKI

SŁOWNICTWO OPISUJĄCE SPOSÓB UBIERANIA SIĘ:
MODNIE, NIEMODNIE, ELEGANCKI, Z WDZIĘKIEM, Z SZYKIEM, Z PRZESADĄ, Z KLASĄ, Z NONSZALANCJĄ (NIEDBALE), ZE ZNAJOMOŚCIĄ MODY/NAJNOWSZYCH TRENDÓW W MODZIE, SKROMNIE, BEZ PRZESADY, SWOBODNIE, ZGODNIE ZE SWYM STYLEM, STOSOWNIE DO OKAZJI, GUSTOWNIE, Z DBAŁOŚCIĄ O SZCZEGÓŁY, STAROŚWIECKO, STAROMODNIE, PRAKTYCZNIE, WYGODNIE, BEZ WDZIĘKU

SŁOWNICTWO OPISUJĄCE SPOSÓB WYPOWIADANIA SIĘ:
PODNIESIONYM GŁOSEM, CICHO, PRZYCISZONYM/ZDUSZONYM GŁOSEM, PÓŁGŁOSEM, NIEWYRAŹNIE, PRZEZ ZĘBY, POD NOSEM, PRZEZ NOS, JAKBY MIAŁ KATAR, POŁYKAJĄC KOŃCÓWKI WYRAZÓW, GŁADKO, PŁYNNIE, BEZ ZAJĄKNIĘCIA, JASNO, DOBITNIE, DONOŚNIE, JĄKAJĄC SIĘ, WOLNO CEDZĄC WYRAZY, SEPLENIĄC, ZACINAJĄC SIĘ, MONOTONNIE, ROZWLEKLE, Z PRZEJĘCIEM, ZE SWADĄ (Z PASJĄ, Z ZAPAŁEM), Z OŻYWIENIEM, Z OBCYM AKCENTEM.

Schemat

1. Ogólne informacje o dziele – tytuł, autor, czas powstania, styl, gatunek malarski, technika wykonania, rozmiary, miejsce, w którym obecnie się znajduje.

2. Określenie tematu obrazu, wskazanie inspiracji.

3. Kompozycja – otwarta/zamknięta, statyczna/dynamiczna, centralna/rozproszona, symetryczna/asymetryczna.

4. Opis elementów pierwszego planu, drugiego planu, tła.

5. Kolorystyka, światło, symbole.

6. Nastrój (dramatyczny, podniosły, melancholijny, radosny, sielankowy, pełen grozy, tajemniczy smutny itp.)

7. Subiektywna opinia o obrazie.

Schemat

1. Położenie, ukształtowanie terenu.

2. Usytuowanie poszczególnych elementów przyrody ożywionej (drzewa, krzewy, trawy) i nieożywionej (zbiorniki wodne, skały, budynki, drogi), ich cechy.

3. Elementy charakterystyczne, nietypowe, szczególnie się wyróżniające (np. martwe drzewo).

4. Pora roku, pora dnia, pogoda, zjawiska atmosferyczne.

5. Nastrój / własna ocena.

Schemat

1. Informacje ogólne – tytuł rzeźby, autor, rodzaj rzeźby, czas powstania, kierunek w sztuce, wymiary, materiał, miejsce, gdzie aktualnie się znajduje.

2. Kompozycja (otwarta/zamknięta, statyczna/dynamiczna, symetryczna/asymetryczna), proporcje, poziom indywidualizacji.

3. Opis poszczególnych elementów – ich cech, kształtu, wielkości, a w przypadku postaci – opis pozy, gestów, mimiki, uchwyconych emocji oraz stosunek rzeźbiarza do anatomii (szczegółowość, uproszczenie, idealizacja, deformacja).

4. Ewentualne symbole, atrybuty.

5. Nastrój (dramatyczny, podniosły, melancholijny, radosny, sielankowy, pełen grozy, tajemniczy smutny itp.).

6. Subiektywna ocena / wywołane przez rzeźbę emocje.

Przydatne słownictwo

gatunek malarski – abstrakcja, akt, scena batalistyczna, martwa natura, portret/autoportret, scena biblijna, weduta, pejzaż, marina, scena rodzajowa, malarstwo symboliczne

technika wykonania – akwarela, pastele, olej na płótnie, olej na desce, kolaż, malunek na szkle, fresk, rysunek, rycina, gwasz, szkic, linoryt, miedzioryt

stosunki przestrzenne – na pierwszym planie, na drugim planie, w tle, w głębi, u góry, z przodu, po lewej, po prawej, u góry, w centrum, po obu stronach, wyżej, niżej, w rogu


TEMAT: PORTRET, PEJZAŻ (KRAJOBRAZ), MARTWA NATURA, AKT (PRZEDSTAWIENIE NAGIEGO CIAŁA LUDZKIEGO), SCENA RODZAJOWA (SCENY Z ŻYCIA CODZIENNEGO, WE WNĘTRZACH DOMÓW, KARCZM, W PLENERZE, NA ULICACH, W OGRODACH ITD., SCENA BATALISTYCZNA (WOJENNA), MALARSTWO SYMBOLICZNE

TECHNIKA: PASTELE (KOLOROWY SZTYFT), RYSUNEK, AKWARELA, OBRAZ OLEJNY, FRESK (MALOWIDŁA ŚCIENNE), KOLAŻ (RÓŻNE MATERIAŁY), RYCINA (ODBITKA GRAFICZNA), SZKIC, MALOWIDŁO NA SZKLE

MALARZ- TWÓRCA, ARTYSTA, PORTRECISTA, MINIATURZYSTA

Przydatne słownictwo

wrażenia zmysłowe – jednobarwny, kolorowy, ciemny, jasny, zielony, granatowy, jasnoczerwony, mieni się, błyszczy, skrzy się, cień, światło, półmrok

wielkość i kształt – wysoki, niski, długi, krótki, rozłożysty, strzelisty, smukły, wąski, szeroki, ogromny, duży, niewielki, drobny, pagórkowaty, płaski, wyżynny, nizinny

relacje przestrzenne - u góry, u dołu, po prawej, wyżej, niżej, pośrodku, w głębi, dalej, bliżej, nieopodal, przy, obok, nad, pod, gdzieniegdzie, zza, spoza, naprzeciwko, pomiędzy, wzdłuż, w poprzek, wokół, na wprost


SŁOWNICTWO ODDAJĄCE STOSUNKI PRZESTRZENNE:

PRZY, OBOK, KOŁO, NIEOPODAL, NIEDALEKO, OPODAL, W POBLIŻU, BLIŻEJ, NIECO BLIŻEJ, BLISKO, TUŻ ZA, DALEJ, NIECO DALEJ, W GŁĘBI, Z TYŁU, W TLE, Z PRZODU, NA GÓRZE, NA DOLE, NAPRZECIWKO, PO PRZECIWNEJ STRONIE, NA WPROST, PO DRUGIEJ STRONIE, VIS-A-VIS, Z BOKU, Z PRAWEJ/Z LEWEJ STRONY, PO OBU STRONACH, NAD, PONAD, WYŻEJ, PONIŻEJ, POD, POD SPODEM, WEWNĄTRZ, W ŚRODKU, POŚRODKU, POMIĘDZY, WZDŁUŻ, ZZA, POMIĘDZY, WOKÓŁ, ZNAD, SPOMIĘDZY, W POPRZEK.

Przydatne słownictwo

rodzaj rzeźby – pełna, relief, architektoniczna, wolno stojąca, posąg, popiersie, abstrakcja, jednopostaciowa, grupowa

funkcja rzeźby – posąg historyczny, rzeźba kultowa, ołtarzowa, portretowa, dekoracyjna, nagrobek

materiał rzeźbiarski – drewno, marmur, granit, piaskowiec, glina, brąz, mosiądz, kość słoniowa, gips, wosk

Opis budowli – opis Zamku Królewskiego w Warszawie

Początki barokowo-klasycystycznego Zamku Królewskiego w Warszawie sięgają XIV wieku – wzniesiono wtedy Wielką Wieżę (dziś – Grodzką). W ciągu kolejnych wieków był rozbudowany. Pierwotnie pełnił funkcję rezydencji książąt mazowieckich, a od XVI wieku - rezydencji królewskiej. W gmachu obradował Sejm I Rzeczypospolitej. Niemal doszczętnie zniszczony został w czasie II wojny światowej. Prace rekonstrukcyjne, rozpoczęte dopiero w 1971 r., trwają do dziś. W budynku znajdującym się przy placu Zamkowym 4 ma siedzibę muzeum.

Zamek jest kompleksem budynków wzniesionych na planie pięcioboku. Niniejszy opis dotyczy fasady zachodniej – części zwanej Dworem Wielkim (łac. Curia Maior) widzianej od frontu.

Budynek o długości 47,5 m ma trzy kondygnacje. Ceglasta czerwień elewacji kontrastuje z jasnymi obramieniami okien, portalem bramy, gzymsami oraz boniowanymi narożami.

Monumentalną fasadę na pół dzieli wieża centralna zwaną Zygmuntowską. Zwieńczono ją miedzianym namiotowym hełmem z żaluzjowymi oknami umożliwiającymi wentylację budynku. Nieco powyżej linii dachu wieżę okala balkon. Powyżej zainstalowany został mechanizm zegarowy – efekt pracy zegarmistrzów warszawskiego Cechu Złotników, Zegarmistrzów,

Optyków, Grawerów i Brązowników m. st. Warszawy. Jego wskazówki zostały pozłocone. Złocenia znajdują się także na kartuszu godła Rzeczypospolitej z herbem Wazów. Umieszczona na wysokości dachu płaskorzeźba zawiera cztery pola. Dwa przedstawiają orła w koronie, dwa – wizerunek Pogoni. Wieżyczki boczne, również przykryte hełmem, są znacznie mniejsze i niższe.

Na fasadzie rozmieszczonych w sposób niesymetryczny jest ponad 50 okien. Parterowe zostały zakratowane. Okna pierwszego i drugiego piętra wspierają się na gzymsie kordonowym. Różnią się także wielkością, w zależności od kondygnacji. Okna po prawej stronie wieży (patrząc z placu) umieszczone są nieco wyżej. Centrum fasady na poziomie parteru stanowi portal bramy, w który wmurowano tablicę upamiętniająca uchwalenie Konstytucji 3 maja.

W wysokim dachu pokrytym czerwoną dachówką znajdują się cztery lukarny z żaluzjowymi oknami, a na jego szczycie – cztery kominy.

Obowiązkowo należy odwiedzić Zamek Królewski w Warszawie. W muzealnych zbiorach znajduje się wiele bezcennych eksponatów reprezentujących różne dziedziny sztuki. Choć budynek przy placu Zamkowym jest jedynie rekonstrukcją dawnych zabudowań, trzeba pamiętać, że miejsce to było świadkiem doniosłych wydarzeń w historii naszego kraju.

Opis pomieszczenia - opis pokoju

Wnętrze pokoju dziecinnego wyglądało na niewielkie, ale za to bardzo przytulne. Pomieszczenie było niezwykle jasne dzięki ogromnemu oknu, z którego rozlegał się zapierający dech w piersi widok na pobliskie wzgórza.

Jasnoniebieska tapeta doskonale współgrała z błękitnymi zasłonkami oraz niebieskim pluszowym dywanikiem. Podłoga cichutko skrzypiała pod naciskiem stóp.

Na środku pokoju stała staromodna drewniana kołyska malowana w różnokolorowe kwiaty. Poduszka i kołderka wyglądały na niezwykle mięciutkie. Po prawej, przy ścianie stała olbrzymia biała komoda. Gałki szuflad miały kształt błękitnych gwiazdek. Po przeciwnej stronie ustawiono wygodny fotel bujany i okrągły stoliczek. Jego blat był tak mały, że dało się na nim ustawić jedynie niewielką lampkę nocną. Biały abażur wykonano z weluru.

Ściany pokoiku zdobiło pięć niewielkich kwadratowych obrazków w drewnianych ramkach. Każdy przedstawiał jakieś zwierzątko. Nad drzwiami wisiał niewielki zegar, którego cyferblat ozdobiono różyczkami. Wskazówki zatrzymały się na godzinie czternastej.

To oczywiste, że w pokoiku miał zamieszkać chłopiec. Świadczył o tym nie tylko dominujący we wnętrzu kolor niebieski, ale i zabawki ustawione na komodzie – drewniane pojazdy: koparka, traktor i autobus.

Wnętrze urządzono bardzo gustownie. Wszystkie meble, sprzęty i dekoracje pozostawały w idealnej harmonii. Ponadto właścicielom udało się nie zagracić niewielkiej przestrzeni, w której już niedługo pojawi się nowy członek rodziny.

Akcja pod Arsenałem - opis

Akcja pod Arsenałem była jedną z najważniejszych akcji zbrojnych, zorganizowanych przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów. Miała ona miejsce 26 marca 1943 r., a jej celem było odbicie więźniów politycznych, których Niemcy przewozili z siedziby gestapo (mieściła się przy Alei Szucha) na Pawiak. Wśród znajdował się m.in. Jan Bytnar – „Rudy”, którego okupanci aresztowali w jego domu. Siły polskie uderzyły na transport pod Arsenałem Królewskim w Warszawie.

Przygotowania do Akcji pod Arsenałem

Rudego aresztowano o świcie, a już około godziny siódmej zaczęli zwoływać się jego przyjaciele. Odbyły się gorączkowe rozmowy – każdy był przekonany, że wkrótce odbiją towarzysza.

Następnie miała mieć miejsce zbiórka, w czasie której trzeba było przenieść magazyn materiałów wybuchowych. Wszyscy odważnie ruszyli do prac – wszak zdawali sobie sprawę z konieczności tej ewakuacji. Robota paliła im się w rękach, każdy był podekscytowany.

Pierwsze zadanie otrzymał Wesoły – jeden z harcerzy, który często pojawiał się na Szucha, by zbierać zamówienia na produkty Wedla. Musiał dowiedzieć się, kiedy nastąpi przeniesienie Rudego. Tymczasem Zośka prowadził rozmowy z naczelnikiem (Florianem Marciniakiem), twardo

bstając przy konieczności oswobodzenia towarzysza.

Minęły dwa dni. Były one pełne nadziei i niepokoju, a upłynęły pod znakiem intensywnego wyczekiwania. W czwartkowy wieczór przyszła informacja – następnego dnia Bytnar będzie przewożony. W piątek informację tę jeszcze raz potwierdził Wesoły zaznaczając, iż karetka będzie przejeżdżać przez Bielańską ok. piątej po południu. Nie było wiele czasu.

Wydano najważniejsze polecenia i dyspozycje. Niewprawne oko nie miałoby szans rozpoznać trzech oddziałów Polskich Sił Zbrojnych wśród przechodniów na skrzyżowaniu Bielańskiej i Długiej. Byli oni wyposażeni w granaty, pistolety, butelki z benzyną.

Opis Akcji pod Arsenałem

Zbliżała się godzina siedemnasta. Orsza (Stanisław Broniewski) coraz bardziej się denerwował, gdyż niezbyt dokładnie widział łącznika. Ten zaczął w końcu sugestywnie machać kapeluszem. Broniewski zagwizdał. Sekundy ciągnęły się jak wieki. Nadjechał motocykl z żandarmami. Nie dostrzegli oni jednak niczego podejrzanego i odjechali.

W oddali zarysowały się kontury niemieckiej ciężarówki, drżące ręce spoczęły na kolbach pistoletów i karabinów. W tej chwili z jednego mieszkania wyłonił się policjant, zauważywszy dziwne

zachowanie mężczyzn, zaczął sięgać po pistolet. Zośka ostrzegał, ale mężczyzna wydobył broń. Zawadzki wystrzelił, mężczyzna w granatowym odzieniu padł, kilkukrotnie pociągając jeszcze za spust.

Kierowca ciężarówki musiał coś dostrzec. Skręcił w Długą, zamiast w Nalewki. Szybka reakcja młodych ludzi – rzucają butelki zapalające, maska samochodu staje w płomieniach. Gwałtowne hamowanie, auto zatacza krzywy łuk i sunie coraz wolniej koło arkad Arsenału Warszawskiego.

Z kabiny wyskakuje dwóch SS-manów, od strony Nalewek biegnie kolejny. Tego ostatniego szybko namierzył Alek, dwaj pozostali zostali ostrzelani przez karabiny rozstawione w ruinach. Wkrótce nieopodal więźniarki leżały już trzy martwe osoby w mundurach SS.

Jeden z Niemców był doskonale schowany. W walce nastał więc impas – nikt nie mógł przechylić szali zwycięstwa na swoją stronę. W końcu Zośka ruszył do przodu, kierując się prosto na wroga. Za nim biegli inni strzelając. Słoniowi zablokował się sten, Zawadzki pomógł mu zarepetować. Niemiec prędko wybiegł zza schronienia i próbował ukryć się za ciężarówką. Zginął od jednej kuli.

Polscy żołnierze podbiegli do ciężarówki. Słoń otworzył szoferkę – pusto. Ktoś ściągnął plandekę

i wyciągnął trupa niemieckiego konwojenta. Z wnętrza wypełzli ludzie, dopiero na końcu ukazuje się Rudy. Wzniesiono radosne okrzyki.

Bytnara prędko załadowano do ciężarówki, niemal nie zwracając uwagi na okropny wygląd jego twarzy. Dopiero później mężczyźni rozmawiali (wcześniej należało załadować broń), a Rudy ledwo składał słowa.

Skrzyżowanie ulic pod Arsenałem było zupełnie puste. Ludzie oddalili się, nie było widać żadnych wrogów. Druga sekcja (jej członkiem był Alek) biegła z bronią w ręku. Nic nie budziło podejrzeń. Z urzędu wyszła grupa około siedmiu cywilów. Nagle któryś z nich dobył broni i strzelił. Alek poczuł ostry ból w brzuchu. Chwilę później zobaczył lufę wymierzonego w siebie pistoletu, jednak to Anoda wypalił szybciej niż Niemiec, ratując Polaka.

Resztkami sił bohater wydał rozkaz, by schronić się za murem. Sam nie mógł się podnieść, lecz dostrzegłszy wcześniej, iż Niemcy schronili się w jednej z bram, dobył granat i rzucił w tamtą stronę. Udało mu się trafić, zyskał czas dla swojego oddziału.

Kilku kompanów pobiegło za mur, dwóch pozostało przy Alku. Zatrzymano przygodne auto, które zarekwirowano, by przewieźć nim towarzysza. Bohater zastanawiał się, dokąd

jechać, zarazem obawiał się zbliżającej się niemieckiej ciężarówki. Wciąż tracił wiele krwi i cierpiał z powodu silnego bólu. Trzymał w ręce jeszcze jeden granat – gdy dostrzegł, że zagrożenie ze strony przeciwnika narastało, uchylił lekko drzwi i rzucił w stronę samochodu.

Kilkadziesiąt minut później Alka przytransportowano do mieszkania na Żoliborzu. Chociaż jego stan był bardzo poważny, młodzieńca rozpierała duma z wielkiego sukcesu, jakim było udane odbicie Rudego.

Finał Akcji pod Arsenałem

Dwa dni po operacji stan zdrowia Alka coraz bardziej się pogarszał. Nie wiedział nic o sytuacji Bytnara – nie chciano go martwić. Nadal pragnął jednak rozmawiać, czuł potrzebę kontaktu z innymi, wciąż oczekiwał informacji. Wkrótce sam zaczął zdawać sobie sprawę z niezwykle z sytuacji, w jakiej się znalazł. Jego przyjaciół ogarniał olbrzymi smutek, on z kolei wciąż się uśmiechał.

Na Mokotowie, także wśród przyjaciół, przebywał Rudy. I on pomimo okrutnego bólu powtarzał, że jest mu rozkosznie. Na jego ciele nie było widać siniaków – całe zostało bezlitośnie obite. Szczególnie wiele czasu poświęcał mu Zośka, który gotów był zrobić wszystko, by go uratować. Także i Rudemu nie powiedziano nic

o Alku (nie chciano pogarszać jego stanu).

Rudy i Alek umarli tego samego dnia. Ich śmierć była niezwykle ciężkim doświadczeniem dla przyjaciół. O ile odejście Alka było jeszcze zrozumiałe – „my strzelamy – i do nas strzelają” – to śmierć Rudego powodowała ogromną nienawiść i ból. Ci, którzy widzieli go skatowanego po oswobodzeniu, doskonale zdawali sobie sprawę, iż nie będzie można tego wybaczyć ani zapomnieć.

W jednym z pobliskich domów mieszkał oberscharfuhrer Schultz – wysokiej rangi gestapowiec, który był odpowiedzialny za prowadzenie sprawy Rudego. Na początku maja, gdy wychodził na zewnątrz, pojawiło się wokół niego kilku młodych ludzi. Wkrótce padł zakrwawiony na ziemię. Trzy tygodnie później – 22 maja – podobny los spotkał gestapowca Langego. I jemu przyklejono kartkę, w której opisano bestialskie metody prowadzenia śledztw przez niemiecką policję.

Opis przeżyć wewnętrznych Skawińskiego

Zawsze znajdowałem wielką ulgę, mając okazję podziwiać tutejszą przyrodę. Przez strażniczą lunetę oglądałem położone za wodą, pełne egzotycznych drzew i zwierząt, lasy. Chociaż w swoim życiu widziałem już wiele części świata, natura wciąż potrafiła dać mi ukojenie. Także ta niewielka i surowa wysepka przynosi mi wiele radości. Na tyle dobrze poznałem zwyczaje miejscowych mew, że doskonale wiem, kiedy przynosić im resztki pokarmu. Odkryłem też miejsca, w których mogłem zbierać w czasie przypływu dorodne ślimaki i cudowne muszle żeglarków. Nocami często wychodzę na ryby, by móc podziwiać Zatokę Moskitów w srebrnym świetle księżyca.

Samotność wcale mi nie doskwiera, potrafię nawet czerpać z niej pewne korzyści. Świat jakby zupełnie nie istniał – jedynie najbliższe wysepki i cudowne zjawiska oferowane mi przez przyrodę. Czuję się tak bardzo ospały. Może w końcu udało mi się odnaleźć wymarzony spokój? Ale jak tu mówić o spokoju, kiedy trzeba odebrać paczki z prowiantem?

Dzisiejszy transport zaowocował dodatkową przesyłką. Nie spodziewałem się niczego szczególnego, ale wydaje mi się, że są w niej jakieś książki. To chyba polskie książki! Od tak dawna nie słyszałem

ojczystej mowy, a teraz, tutaj, niemal na końcu świata trafiają do mnie polskie książki! Drżącymi rękami sięgnąłem po jedną z nich i przeczytałem: „Mickiewicz”. Gdzieś już słyszałem to nazwisko, chyba od rodaków na emigracji. Wypowiadali się o nim całkiem dobrze, twierdzili, że nie tylko ma talent, ale także charyzmę. Spróbuję później przyjrzeć się bliżej temu dziełu.

[Koniec dziennika. Skawiński sięga po książkę]

Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie!/ Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,/ Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie/ Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie (…).

Nie mogę czytać dalej, brakuje mi głosu. Jakaś tajemna siła chwyta mnie za gardło i nie pozwala wychodzić z niego słowom. Kiedy zostawiłem Ojczyznę? Jak dawno temu to było? A teraz Ona sama przychodzi do mnie i mówi wprost o mojej tęsknocie.

Widzę te wspaniałe pola, krajobrazy znane z dzieciństwa. Łzy płyną strumieniami i rozmazują widoki, ale to nie szkodzi – oczyma duszy wciąż oglądam bujne łąki, czuję zapach świeżej trawy; niemal jakbym biegał po tych niewielkich pagórkach! Nie mogę powstrzymać się od płaczu. Muszę chwilę odetchnąć, wyrzucić to z siebie. Ach! A moje ciało drży, jakby

chciało biec ku tym ziemiom, chociaż dzieli nas tak wielka odległość.

Pamiętam, jak szedłem walczyć. Pamiętam smutne twarze ludzi, te słowa, że wszystko będzie dobrze. Później przyszła tułaczka. Wiele świata widziałem, wiele ziem dotknąłem stopą, ale żadnego miejsca nie wyczuwałem jeszcze tak dogłębnie jak polskich krajobrazów, które kryją się pod tymi literami.

(…) Tymczasem przenoś duszę moją utęsknioną/ Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych (…).

Jestem tam! Pamiętam ten dwór z dzieciństwa! Nieopodal biegały konie. Piękne kasztanowe konie...

A więc przyszła do mnie – do starego tułacza – moja Ojczyzna i objęła mnie ciepłymi dłońmi jak matka dziecko. Nigdy nie czułem się tak wspaniale! Nigdy nie marzyłem nawet, że coś takiego się mi się przydarzy – że wrócę, zobaczę, poczuję!

Tęskniłem, tak bardzo za Tobą tęskniłem! W końcu wiem, że to nie zmęczenie ani lenistwo – to owa głęboko tkwiąca w moim sercu nostalgia pogrążyła mnie w letargu, uczyniła ze mnie trupa za życie. Teraz już to wiem. Teraz już wciąż będę o Tobie pamiętał. Wciąż będę pamiętał… Wciąż…

Opis przedmiotu – przykład, wzór – opis kubka o cechach magicznych

Kubek wykonany został z czerwonej gliny. Jest całkiem niewielki – bez trudu mieści się w dłoni. Zwęża się ku górze, a jego brzeg delikatnie wywinięto na zewnątrz. Jedyne ucho ukruszyło się, pozostawiając na ściance dwa okrągłe ślady w miejscach, w których doklejono je niegdyś do naczynia. Powierzchnię kubka wygładzono z wielką pieczołowitością, a ścianki ozdobiono, wykorzystując rylec. W oczy rzuca się przede wszystkim biegnąca w połowie wysokości naczynia gruba falista linia. Poniżej widnieją trzy twarze wykrzywione w grymasie bólu. Powyżej natomiast wyżłobiono (także trzy) oblicza pogodne, uśmiechnięte. Całość pokryta została bezbarwnym szkliwem, dzięki któremu naczynie połyskuje w blasku słońca.

Jednak to nie misterne zdobienia, a niezwykłe właściwości decydują o wyjątkowości owego kubka. W rękach człowieka prawego zyskuje magiczną moc, umożliwiając odróżnienie smacznego napoju od trucizny. Jeżeli napełni się go cieczą zaprawioną jadem, uśmiechnięte twarze w mig wykrzywiają się karykaturalnie, a wykrzywione grymasem – znikają. Dlatego właśnie, jak głosi legenda, nie rozstawała się z nim królowa Jaśmina, której wróżbici przepowiedzieli śmierć wskutek otrucia. Zanim wzięła do ust trunek, najpierw kilka kropel wlewano do kubka, by sprawdzić, czy napój nie zaszkodzi lękającej się o swoje życie władczyni.


Opis Pana Kleksa

Pan Kleks jest założycielem i jedynym wykładowcą okazałej Akademii, do której trafiają jedynie wyjątkowo bystrzy chłopcy z imionami rozpoczynającymi się na literę „A”. Jest on personą niezwykle barwną (dosłownie i w przenośni) i niewiele robiącą sobie z praw przyrody czy logiki.

Profesor jest niewysokim panem o trudnej do odgadnięcia wadze, stale tonie bowiem w szerokim, a jednocześnie dopasowanym ubraniu. Zwykle ma na sobie długi surdut koloru bordo, a pod nim cytrynową kamizelkę zapinaną na szklane guziki wielkości śliwek. Ciekawostką w stroju Pana Kleksa są niezliczone kieszenie wypełnione skarbami, wśród których najważniejszym jest tabakiera skrywająca zapas kolorowych piegów o rozmaitych rozmiarach i kształtach. Bohater zdobywa je od fryzjera Filipa, który ukradkiem zbiera je z twarzy swoich klientów podczas golenia; Pan Kleks ściąga je z twarzy każdego wieczoru przed położeniem się do łóżka i ubiera rano, przez roztargnienie przyklejając je często w innym miejscu, niż znajdowały się dzień wcześniej.

Innym skarbem znajdującym się zawsze w zasięgu ręki profesora jest też powiększająca pompka, która każdego ranka pomaga mu powrócić do normalnych rozmiarów po tym, jak nocą uchodzące powietrze robi z niego małego człowieczka. Każdego dnia po zmroku Pan Kleks powraca do stanu niemowlęctwa, zapomina o wszystkim i traci włosy, wobec czego zażywa w sporych ilościach pigułki przyspieszające ich odrastanie. Czupryna bohatera wyrasta od razu, mieniąc się wszelkimi kolorami tęczy. Wiedza i doświadczenie dorosłego człowieka powracają każdego ranka pod wpływem działania magicznej pompki.

Twarz Pana Kleksa ozdabia wielki nos przekrzywiony raz w prawo, raz w lewo (w zależności od pory roku), na którym nosi srebrne binokle, za nimi zaś znajdują się zawsze roześmiane i myślące oczy, które widzą wszystko. Kiedy Pan Kleks chce zobaczyć coś w oddali, po prostu wysyła jedno oko balonikiem na miejsce. Niezwykły profesor posiada również inne umiejętności: potrafi siadać na nieistniejącym krześle, unosić się w powietrzu, dowolnie zmieniać wielkość przedmiotów, przyrządzać potrawy z kolorowych szkiełek czy chować do kieszeni płomyk świecy.

Swoich podopiecznych traktuje z pełnym szacunkiem, widząc w nich potencjał i wrodzoną mądrość. Profesor nigdy nie gniewa się na uczniów i chętnie wysłuchuje wytwarzanych przez ich wyobraźnię historii, będąc też niejednokrotnie ich kompanem w kolejnych przygodach. Chłopcy bardzo go kochają i za nic w świecie nie chcieliby zrobić mu przykrości, toteż bardzo martwią się, gdy Pan Kleks zaczyna znikać. Ostatecznie okazuje się, że profesor jest w rzeczywistości guzikiem, który autor opowieści natchnął życiem na potrzeby swojej historii, a bajka o Akademii Pana Kleksa ląduje na półce, pomiędzy innymi fanatycznymi opowieściami.

Opis Tajemniczego ogrodu

Tytułowy tajemniczy ogród wchodzi w skład posiadłości pana Cravena. Przez wiele lat pozostawał zamknięty – otoczony wysokim murem, który porastały bluszcze, niedostępny nawet dla ludzkich spojrzeń. Klucz do furtki gdzieś zapodziano.

Tajemniczość ogrodu wiąże się przede wszystkim z jego legendą. Był to ulubiony ogród pani Craven, jednak po jej tragicznej śmierci, mąż kazał go zamknąć i nikomu nie pozwolił do niego wchodzić. Ta aura tajemniczości pociąga Mary, która bardzo chce zajrzeć do środka.

Ogród był królestwem róż, to one dominowały wśród posadzonych tam kwiatów. Kiedy Mary zajrzała do ogrodu po raz pierwszy, wszystko zdawało się szare, ziemia porośnięta była rudawą trawą, a niepielęgnowane od dziesięciu lat drzewa tworzyły jednolity gąszcz. Mur pokrywały gęste i splątane pędy róż, pozbawione kwiatów i liści. Róże chwytały się też drzew, oplatając je swoimi bezlistnymi pędami. Wiele z nich bardziej przypominało drzewa niż krzewy kwiatowe.

Dzieci z pomocą Bena przywróciły ogrodowi świetność, usunęły chwasty i przycięły krzewy tak, aby na wiosnę róże znów kwitły bogactwem kolorów. Z nastaniem wiosny miejsce to napełniło się życiem, pięknem i radością. Okazało się, że róże nie tylko nie przemarzły, ale obrodziły licznymi kwiatami. Na grządkach wykiełkowały żółte narcyzy, fioletowe krokusy, czerwone tulipany, irysy, pierwiosnki i dzwoneczki. Na biało zakwitły jabłonie i wiśnie. Z mrocznego miejsca ogród przeistoczył się w uroczy zakątek, bajkowy i magiczny. Powietrze w ogrodzie przesiąknięte było słodką wonią kwiatów, słońce przedzierało się przez gałęzie drzew i opierało na wielobarwnych rabatach.

Pośród zieleni stały kamienne ławki. Znajdowały się tam również altany, z których w spokoju można było podziwiać piękno ogrodu.

Leonardo da Vinci Mona Lisa - opis, interpretacja i analiza obrazu

„Mona Lisa” to obraz olejny na topolowej desce. Powstał ok. 1503-1506 po powrocie artysty do Florencji. Jest to dzieło niewielkich rozmiarów 77 x 53 cm. Obecnie można je oglądać w Luwrze.

Dzieło przedstawia portret tajemniczej madonny. Kompozycja jest otwarta, a jednocześnie statyczna. Obraz utrzymany został w ciemnej i chłodnej tonacji. Przeważa barwa zielona, zarówno na pierwszym planie (szata Mony Lisy), jak i na drugim (las w tle). Postać widzimy od wysokości tułowia. Kobieta jest skromnie ubrana, ma nieufryzowane włosy, dłonie złożyła na kolanach. Jej twarz ma łagodny wyraz, lekko się uśmiechnięta, oczy mają kształt migdałów, brwi są delikatnie zarysowane. W tle można rozpoznać krajobraz Ponte de Buriano.

Uwagę przykuwa tajemniczy uśmiech Mony Lisy, wyrażający dystans, zamyślenie, ale też uwagę. Fascynujący jest fakt, że staje się on wyraźniejszy, kiedy patrzy się jej w oczy, natomiast kiedy skupia się wzrok na samym uśmiechu – wydaje się ledwie dostrzegalny. Wytłumaczenie tego fenomenu odkryła Margaret Livingstone (Harvard), wskazując na dwa sposoby postrzegania rzeczywistości przez ludzkie oko: kiedy wzrok skupia się bezpośrednio na obiekcie, światło pada na centralną część siatkówki, w przeciwieństwie do obiektów postrzeganych kątem oka, kiedy to światło pada na jej zewnętrzną część. W pierwszym przypadku widzimy doskonale obiekty jasne, w drugim – półcienie. Leonardo wykorzystał właśnie ten mechanizm, wówczas jeszcze niezbadany. Uśmiech modelki jest nieco ciemniejszy od reszty twarzy, sprawiają to m.in. cienie rzucane przez kości policzkowe. Tajemniczość potęguje powłóczyste, łagodne spojrzenie, które wydaje się spoczywać na widzu.

Ma się wrażenie, że obraz Leonarda przechowuje jakiś sekret. Istnieje na przykład wiele spekulacji na temat tożsamości modelki. Jedna z wersji utrzymuje, że jest to autoportret mistrza. W tym kontekście tajemniczy uśmiech ma oznaczać politowanie dla oglądających, którzy nie dostrzegają tego podobieństwa. Jednak większość znawców twórczości Leonarda sądzi, iż jest to portret Lisy Gherardini, żony florenckiego kupca. Francesco Giocondo miałby ów obraz zamówić z myślą o powieszeniu go w jadalni, co tłumaczyłoby niewielkie rozmiary portretu. Kupiec jednak z jakiegoś powodu nie zapłacił za gotowe już dzieło i autor zabrał je do Francji.

Wersja ta, choć najbardziej popularna, jest bardzo niepewna. Pod koniec życia Leonardo wspomniał o pewnym portrecie damy, który namalował na zlecenie Giuliana de'Medici. Jeśli miał na myśli obraz Mona Lisy, to wykluczałoby to Giocondę jako modelkę. Nie można też wykluczyć, iż postać stanowi wytwór artystycznej wyobraźni.

Wenus z Milo - opis, symbolika

Posąg Wenus z Milo, zwany także Afrodytą z Melos, dłuta nieznanego artysty powstał prawdopodobnie w II wieku p.n.e. Historycy sztuki przypuszczają, iż wykonana w dwóch blokach marmuru paryjskiego ponad dwumetrowa rzeźba miała swój pierwowzór w innym wizerunku greckiej bogini – Afrodycie z Knidos Praksytelesa. Wenus z Milo, odnaleziona w 1820 r. na wyspie Milos przez wieśniaka, kupiona została przez markiza de Rivière. Ostatecznie trafiła w ręce króla Francji Ludwika XVIII, który w 1821 r. przekazał ją Luwrowi. Tam prezentowana jest do dziś.

Mający kompozycję spiralną posąg przedstawia półnagą boginię miłości, piękna, pożądania. Pochylona sylwetka, lewostronny skręt ciała, oparcie ciężaru na jednej nodze i nieznaczne odchylenie tułowia dają wrażenie giętkości postaci. Z dbałością o szczegóły przedstawione zostały głowa i twarz bogini. Owal twarzy podkreślają włosy upięte w kok z tyłu głowy. Twarz wydaje się pełna powagi i spokoju, ale i obojętna. Kobiecość Wenus uwydatniają kształtne piersi i biodra, nagi brzuch oraz nieznacznie odsłonięte pośladki. Misternie udrapowana, będąca świadectwem niezwykłej precyzji rzeźbiarskiej szata, osłania jedynie biodra i nogi postaci, czyniąc całość bardziej masywną, monumentalną. Niezakryty pozostał jedynie fragment stopy prawej nogi. Lewa noga jest wysunięta do przodu, lekko zgięta w kolanie. Popularną jest hipoteza, wedle której lewa stopa Wenus miała spoczywać na żółwiu.

Charakterystyczny dla posągu jest brak rąk. Ich ułożenie, punkty podparcia, trzymane atrybuty są do dziś tematem spekulacji badaczy. Nieznane są także okoliczności, w jakich bogini straciła ręce. Przypuszcza się, iż w lewej mogła trzymać jabłko (w kontekście historii Parysa), koronę, tarczę lub lustro. Być może opierała się o filar lub wspierała łokciem na innej postaci.

Wenus z Milo jest kwintesencją piękna kobiecego ciała. Symbolizuje harmonię, zmysłowość i wdzięk. Uznawana jest za doskonały prototyp kobiecości. Posąg jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki i najsławniejszym trójwymiarowym wizerunkiem czczonej w starożytnej Grecji bogini miłości.

Plan

Plan wypowiedzi to skrótowy zapis kolejnych zagadnień lub zdarzeń. Może mieć postać krótkich lub ich równoważników, ujętych w punkty. Wyróżnia się dwa rodzaje planów: Twórczy i odtwórczy.


Budowa

i schemat

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Poszczególne elementy planu formułuje się w postaci krótkich zdań (plan o charakterze werbalnym, pełniejszy, dynamiczny) lub równoważników zdań (plan o charakterze nominalnym, uboższy w treść, statyczny). Należy konsekwentnie stosować wybraną formę.

Plan twórczy

Plan (szkic, zarys, zamysł), który poprzedza powstanie tekstu. Często ma charakter roboczy – jest modyfikowany w trakcie prac redakcyjnych. To zebrany i uporządkowany materiał, który ma służyć stworzeniu własnego tekstu.

Plan odtwórczy

Plan odtwórczy (zwany dekompozycyjnym) tworzony jest na podstawie istniejącego tekstu. Uwzględnia nie tylko jego treść, ale i kompozycję. Zachowuje chronologię zdarzeń oraz zachodzące między nimi relacje przyczynowo-skutkowe. Przykładem takiego planu jest np. spis treści.

Plan szczegółowy

Obok treści najistotniejszych uwzględnia też elementy bardziej szczegółowe. Ponadto umożliwia odzwierciedlenie kompozycji utworu. Tworzony w punktach i podpunktach (np. cyfry rzymskie, arabskie, litery alfabetu łacińskiego itd.) pozwala ukazać hierarchię ważności kolejnych zagadnień i przynależność do poszczególnych elementów kompozycyjnych.

przykład

przykład

przykład

przykład

Plan ramowy

Uwzględnia tylko najważniejsze elementy tekstu źródłowego, pomijając szczegóły. Przede wszystkim zachowuje chronologię zdarzeń, często także zachodzące między nimi relacje przyczynowo-skutkowe. Formułowany jest w punktach.

Budowa i schemat

Treści porządkuje się w punktach lub punktach i podpunktach. Układ taki umożliwia przedstawienie nie tylko treści, ale i schematu kompozycyjnego (przykład 1.) lub hierarchii ujmowanych w planie elementów (przykład 2.).

Przykład 1.

1. Wstęp:

a. określenie czasu i miejsca akcji,

b. przedstawienie bohaterów,

c. wskazanie przyczyny zdarzeń.

2. Rozwinięcie:

a. pierwsze zdarzenie,

b. kolejne zdarzenie,

c. itd.

3. Zakończenie:

a. ocena zdarzeń z perspektywy czasu,

b. przedstawienie morału.

Przykład 2.

1. Spotkanie przyjaciół:

a. zajęcie miejsca przy stoliku,

b. zamówienie dań,

c. wspomnienie lat szkolnych,

d. wyznaczenie kolejnego terminu spotkania,

e. zapłacenie rachunku,

f. pożegnanie.

Przydatne zwroty i słownictwo

wstęp / rozwinięcie / zakończenie, rozdział / podrozdział

Twórczy plan opowiadania

Temat: Opowiadanie o podróży, podczas której wydarzyło się coś, co sprawiło, że ktoś stał się sławny


Tytuł: „O jedną kawę za daleko…”

1. Wstęp:

a. czas akcji – około północy, kilka dni przed Bożym Narodzeniem,

b. miejsce akcji – lotnisko,

c. bohaterowie – Tomasz i Katarzyna (małżeństwo),

d. okoliczności zdarzeń – opóźniony lot do Szwecji.

2. Rozwinięcie:

a. plan Tomasza – lektura Kinga,

b. decyzja żony – pójscie do kawiarni,

c. złożenie zamówienia,

d. komentarze Katarzyny dotyczące współpasażerów,

e. zakrztuszenie się kobiety,

f. pierwsza pomoc w wykonaniu Tomasza,

g. odratowanie kobiety,

h. reakcja współpasażerów – nakręcenie filmiku,

i. doprowadzenie się kobiety do porządku,

j. złośliwe uwagi pod adresem męża.

3. Zakończenie:

a. szczęśliwy finał podróży,

b. reakcje internautów na filmik – popularność Tomasza,

c. uszczypliwości żony.


Przykładowy plan odtwórczy

Zemsta - plan wydarzeń

1. Ślubne plany Cześnika.
2. Przybycie Papkina.
3. Zgoda Podstoliny na zaręczyny z Cześnikiem.
4. Potajemne spotkanie Wacława i Klary.
5. Walka o mur graniczny.
6. Wacław jeńcem Papkina.
7. Przekupienie Papkina przez Wacława i pozostanie „jeńca” na zamku.
8. Ślubne plany zakochanych.
9. Rozmowa Wacława i Podstoliny .
10. Oświadczyny Papkina i trzy prośby Klary (w tym o krokodyla).
11. Zaręczyny Podstoliny i Cześnika.
12. Pisanie pozwu przeciw Cześnikowi przez Rejenta.
13. Rozmowa Rejenta z Wacławem – zmuszenie syna do małżeństwa z Podstoliną (intercyza).
14. Papkin posłem – wyzwanie Rejenta na pojedynek.
15. Konfrontacja Papkina i Podstoliny – zdrada narzeczonej Cześnika.
16. Wyjawienie zdrady Cześnikowi.
17. Przekonanie Papkina o otruciu przez Rejenta (pisanie testamentu).
18. Przygotowania Cześnika do zemsty.
19. Pisanie miłosnego listu przez Dyndalskiego.
20. Pojmanie Wacława i zmuszenie go do śluby z Klarą.
21. Przybycie Rejenta i Podstoliny.
22. Dokonanie zemsty przez Cześnika.
23. Pojednanie skłóconych i uczta na cześć młodej pary.


Przykładowy szczegółowy plan tekstu - wzór, przykład - Ten obcy

1. Budowa pomostu na Młynówce.

2. Odkrycie obecności obcego na wyspie.

3. Wizyta Uli i Pestki w kryjówce:

a. spostrzeżenie śpiącego gościa,

b. decyzja Pestki - pójście po chłopców,

c. rozmowa Uli i Zenka,

d. rozpalenie ogniska i przygotowanie chłopcu ciepłego napoju.

3. Nadejście chłopców i Pestki:

a. odrzucenie zaproszenie do domu,

b. zwrócenie uwagi na chorą nogę,

c. przekonanie o konieczności opatrzenia rany.

4. Wizyta w gabinecie doktora Zalewskiego:

a. opatrzenie rany – bohaterska postawa cierpiącego chłopca,

b. decyzja o odwiezieniu Zenka do szpitala,

c. ucieczka młodzieńca.

5. Wizyta Julka na wyspie:

a. rozmowa o wujku,

b. pokazanie kompasu,

c. prośba o zakup chleba,

d. informacje dotyczące drogi do Strykowa.

6. Obietnica odnalezienia wujka:

a. próby pożyczenia roweru,

b. podróż Mariana do Strykowa.

7. Wizyta dziewcząt na wyspie:

a. przekazanie opatrunków,

b. wspólny posiłek,

c. kąpiel w rzece.

8. Powrót Mariana:

a. złe wiadomości,

b. smutek i rozczarowanie,

c. propozycja pozostania na wyspie.

9. Atak na Dunaja:

a. interwencja Zenka,

b. zapowiedź zemsty ze strony Władka i Wiktora,

c. ucieczka zranionego zwierzęcia.

10. Zniknięcie Zenka:

a.

poszukiwania – droga do sklepu,

b. przyłapanie chłopca na kradzieży jabłek,

c. uratowanie dziecka,

d. powrót – wspólna „wizyta” w sadzie.

11. Konsekwencje udziału Pestki w kradzieży:

a. niegrzeczne zachowanie względem mamy,

b. ochłodzenie relacji z Ulą.

12. Rewelacje Mariana – kradzież 50 zł.

13. Sąd nad Zenkiem:

a. oskarżycielska mowa Mariana,

b. rozpacz Julka i Uli,

c. odejście chłopca z wyspy.

14. Późnowieczorna wizyta Zenka w domu Uli:

a. sytuacja w domu,

b. kradzież powodowana głodem,

c. warszawski plan,

d. pożegnanie.

15. Przekazanie tajemnic Zenka kolegom.

16. Reakcje dzieci:

a. smutek Julka,

b. wyrzuty sumienia Mariana,

c. plan Uli dotyczący spłaty „długu” Zenka.

17. Spotkanie Mariana z Zenkiem:

a. odrzucona prośba o powrót,

b. wiadomość dla Uli na temat Dunaja.

18. Rozmowa Uli z ojcem – prośba o 50 zł.

19. Praca zarobkowa Uli:

a. zebranie potrzebnej kwoty,

b. przekazanie jej chłopcom,

c. zwrot pieniędzy.

20. Przypadkowe spotkanie Julka i Zenka w Strzemienicach:

a. prośba o powrót,

b. plany Zenka,

c. informacja o zwrocie ukradzionej kwoty,

d. zaskoczenie Zenka.

21. Powrót chłopca na wyspę:

a. praca zarobkowa przy żniwach,

b. odkrycie obecności Zenka przez Wiktora i Witka,

c. donos na milicję.

22. Szukanie pomocy u mamy Pestki.

23. Interwencja doktora Zalewskiego:

a. przyjęcie chłopca do domu,

b. rozmowa z sierżantem,

c. poszukiwanie wuja.

24. Rozmowa Uli z ojcem:

a. wspomnienie matki i drugiego małżeństwa ojca,

b. informacje o próbach kontaktu z córką,

c. pogodzenie się z ojcem.

25. Wiadomość o odnalezieni wuja.

26. Powrót Dunaja.

27. List Zenka do Uli:

a. wyznanie miłości,

b. śmierć matki,

c. alkoholizm ojca,

d. nadzieja na ponowne spotkanie.

28. Pożegnanie z chłopcem.


Przykładowy plan ramowy tekstu - przykład, wzór - Ten obcy

1. Budowa pomostu na Młynówce.

2. Obcy na wyspie.

3. Pierwsze spotkanie z Zenkiem.

4. Opatrzenie skaleczonej nogi w gabinecie doktora Zalewskiego.

5. Zaoferowanie pomocy w odnalezieniu wujka.

6. Bezowocna wyprawa do Strykowa.

7. Obrona Dunaja.

8. Przyłapanie Zenka na kradzieży jabłek.

9. Uratowanie dziecka.

10. Wiadomość o kradzieży 50 zł.

11. Sąd nad Zenkiem.

12. Zniknięcie chłopca.

13. Wizyta chłopca u Uli.

14. Prawda o sytuacji Zenka.

15. Próby odnalezienia chłopca.

16. Praca zarobkowa Uli.

17. Zwrot ukradzionej kwoty.

18. Przypadkowe spotkanie Julka i Zenka – informacja o zwrocie pieniędzy.

19. Powrót Zenka na wyspę i praca przy żniwach.

20. Donos na milicję.

21. Interwencja doktora Zalewskiego.

22. Odnalezienie wuja.

23. List Zenka do Uli.

24. Pożegnanie.



Opowiadanie

Forma wypowiedzi przedstawiająca wydarzenia, które rozwijają się w czasie i tworzą ciąg przyczyn oraz skutków, to opowiadanie. Zdarzenia te mogą być rzeczywiste lub fikcyjne. Są one najczęściej ułożone chronologicznie, czyli zgodnie z ich następstwem czasowym i opisane w czasie przeszłym.


Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Zdarzenia można prezentować, posługując się dwoma typami narracji. Jeżeli narrator jest uczestnikiem zdarzeń i opowiada o nich, używając czasowników w 1. osobie lp. (wziąłem, znalazłem, zrozumiałem), mamy do czynienia z narracją pierwszoosobową (zwaną pamiętnikarską). Jeżeli zaś zdarzenia tylko obserwuje, a działania bohaterów opisuje za pomocą czasowników w 3. osobie (podeszli, pomyślał, uciekła), mamy do czynienia z narracją trzecioosobową (tzw. autorską).

Opowiadanie powinno być tak zbudowane, aby zaciekawić odbiorcę. Służyć temu mogą np. ciekawie skonstruowane postacie, niespodziewane zwroty akcji, jej opóźnianie, elementy tajemniczości czy dowcip. Urozmaiceniu toku narracji służą także dialogi. Gdy narrator dosłownie przytacza wypowiedzi bohaterów, mówimy o mowie niezależnej, gdy włącza je w tok narracji o mowie zależnej.

Przykład mowy zależnej

Książę stwierdził, że taki stan rzeczy nie może dłużej trwać.

Przykład mowy niezależnej

– Tak dalej być nie może!

Przystępując do pracy, warto dokonać kilku ustaleń wstępnych. Po pierwsze, należy ustalić czas i miejsce akcji, wymyślić bohaterów oraz ułożyć zdarzenia np. w postaci planu. Konsekwentne powinny być typ i czas narracji oraz sposób kreacji narratora (wszechwiedzący lub o ograniczonej wiedzy o opisywanym świecie). Najczęściej wydarzenia prezentowane są w czasie przeszłym.

Dynamizacji akcji służyć będą czasowniki, zdania pojedyncze, wykrzyknienia. Zdania podrzędnie złożone umożliwiają ukazanie relacji czasowych lub przyczynowo-skutkowych. Partie opisowe bazować będą na przymiotnikach.

Do opowiadania można wpleść elementy innych form wypowiedzi – różne rodzaje opisu, charakterystykę, list, kartkę z pamiętnika. Zastosować można także takie zabiegi językowe jak archaizacja (wprowadzanie słownictwa epok minionych) oraz dialektyzacja (wprowadzanie elementów gwarowych). Służyć będą one indywidualizacji języka bohaterów oraz pomogą oddać lokalny koloryt bądź klimat epoki, w której toczy się akcja opowiadania.

Nieodłączną częścią opowiadania jest tytuł. Pamiętać należy, że to pierwszy element, z którym styka się odbiorca. Warto więc zadbać o to, by przyciągał uwagę, budził zainteresowanie.

Opowiadanie
twórcze

Treść opowiadania twórczego wynika z doświadczeń własnych autora lub jest efektem pracy jego wyobraźni. Nie wyklucza to jednak możliwości wprowadzenia narracji trzecioosobowej.

Opowiadanie
odtwórcze

Polega ono na przedstawieniu przebiegu zdarzeń opisanych przez innego autora. Nie wolno mylić go ze streszczeniem, które charakteryzuje się maksymalną zwięzłością. Tutaj natomiast wręcz pożądana jest obrazowość i barwny język. Narracja może być prowadzona z perspektywy jednego z bohaterów. Konieczne jest uwzględnienie głównych wydarzeń, jednak można przedstawić też wydarzenia poboczne. Nie wolno natomiast przekłamywać treści oryginału. Punktem wyjścia do pracy może być plan ramowy lub plan szczegółowy.

Opowiadanie
z dialogiem

Tekst opowiadania wzbogacić można, wprowadzając do niego wypowiedzi bohaterów. Niejako oddając głos postaciom, autor może posłużyć się mową zależną lub niezależną.

przykład

przykład

przykład

Budowa i schemat

1. Tytuł.

2. Wstęp, czyli wprowadzenie w atmosferę wydarzeń, przedstawienie okoliczności, prezentacja bohaterów.

3. Rozwinięcie – przedstawienie wydarzeń w ciągu przyczynowo-skutkowym, zmierzających do rozwiązania. Akapity zazwyczaj stosowane są wtedy, gdy zmienia się miejsce akcji lub wydarzenia dzieli dłuższy czas.

4. Zakończenie przedstawiać może puentę, konsekwencje opisanych wcześniej zdarzeń lub morał. Może skłaniać czytelnika do refleksji lub przyjąć formę otwartą, tj. umożliwić odbiorcy własną interpretację.

Przydatne zwroty i słownictwo

Słownictwo dynamizujące – wtem, nagle, niespodziewanie, raptem, jak grom z jasnego nieba, ni stąd, ni zowąd, momentalnie.

Podkreślenie relacji czasowych – potem, później, następnie, po czym, w chwilę potem, niedługo po tym, po kwadransie, w godzinę później, nazajutrz, wreszcie, na koniec.

Propozycje rozpoczęcia – pewnego dnia / nic nie zapowiadało / dawno temu / nie uwierzycie / działo się to / to było niesamowite / pamiętam, jakby to było dziś / do dziś mam przed oczami.

Propozycje zakończenia – dzięki temu wydarzeniu / ta przygoda nauczyła mnie / wcześniej nie przypuszczałem / mam nadzieję, że ta historia / niezatarte wrażenie / wyciągnąć wnioski / płynie morał.


FORMUŁOWANIE WSTĘPÓW:Działo się to/ OPOWIEM WAM HISTORIĘ/ OPOWIEM WAM CO MI SIĘ PRZYTRAFIŁO/ BYŁO TO/ DZIAŁO SIĘ TO/ ZDARZYŁO SIĘ TO/ W DNIU/ PEWNEGO DNIA/ TEGO POPOŁUDNIA/ MIAŁO TO MIEJSCE/ OPISYWANE PRZEZE MNIE WYDARZENIA/ BYŁA TO NAPRAWDĘ NIESAMOWITA PRZYGODA/ Było to wówczas/ To co chcę wam opowiedzieć wydarzyło mi się/ Nie uwierzycie może, ale to nie był sen/ Gdy zaczynam o tym myśleć/ Nigdy nie zapomnę dnia/Długo zastanawiałem się

SŁOWNICTWO OKREŚLAJĄCE CZAS WYDARZEŃ:
NIEGDYŚ/ DAWNIEJ/ PRZED LATAMI/ KIEDYŚ/ NIEDAWNO/ WCZORAJ/ KILKA DNI TEMU/ JUTRO/ PEWNEGO DNIA/ W PRZEDDZIEŃ/ GDY PADAŁ DESZCZ/ GDY ŚWIECIŁO SŁOŃCE/ PODCZAS/ W CZASIE/ GDY NIE BYŁO CIĘ NA ŚWIECIE/ O ŚWICIE/ O WSCHODZIE SŁOŃCA/ WCZESNYM RANKIEM/ SKORO ŚWIT/ W SAMO POŁUDNIE/ POD KONIEC DNIA/ O ZACHODZIE SŁOŃCA/ PO POŁUDNIU/ GDY SIĘ ZMIERZCHAŁO/ O ZMROKU/ W NOCY/ NOCĄ/ O PÓŁNOCY

SŁOWNICTWO ZWIĘKSZAJĄCE DYNAMIKĘ WYPOWIEDZI:
WTEM/ RAPTEM/ NAGLE/ JAK GROM Z JASNEGO NIEBA/ NATYCHMIAST/ MOMENTALNIE/ W JEDNEJ SEKUNDZIE/ ZNIENACKA/ Z NAGŁA/ NI STĄD NI ZOWĄD/ NIESPODZIEWANIE/ NIEOCZEKIWANIE/ W MOMENCIE/ GWAŁTOWNIE

SŁOWNICTWO OKREŚLAJĄCE SPOSÓB MÓWIENIA:
ZABRAĆ GŁOS/ ZAPYTAĆ/ SPYTAĆ/ KONTYNUOWAĆ/ POTWIERDZAĆ/ PODTRZYMYWAĆ ROZMOWĘ/ ODPOWIEDZIEĆ/ ODRZEC-ODRZEKŁ/ STWIERDZIĆ/ WYKRZYKNĄĆ ZE ZDUMIENIEM/ SZEPTAĆ GORĄCZKOWO/ KRZYKNĄĆ ROZPACZLIWIE/ ZAWOŁAĆ BŁAGALNIE/ ZAPYTAĆ GRZECZNIE/ PIAĆ Z ZACHWYTU/ SPYTAĆ ZE WSPÓŁCZUCIEM/ JĄKAĆ SIĘ/ WYKRZTUSIĆ/ WYBEŁKOTAĆ/ ODBURKNĄĆ/ BĄKNĄĆ COŚ POD NOSEM/ WYDZIERAĆ SIĘ W NIEBOGŁOSY/ ZAPYTAĆ ZIRYTOWANYM GŁOSEM/ DODAĆ STANOWCZO/ DOPYTYWAĆ SIĘ/ WTRĄCIĆ/ ZAGADNĄĆ/ WYRAZIĆ SWĄ OPINIĘ/ WĄTPLIWOŚĆ.

SŁOWNICTWO OPISUJĄCE REAKCJE TOWARZYSZĄCE MÓWIENIU:
ZACISNĄŁ KCIUKI/ZĘBY/ WZRUSZYŁ RAMIONAMI/ ZATARŁ RĘCE Z ZADOWOLENIA/ POKRĘCIŁ/POKIWAŁ GŁOWĄ/ WESTCHNĄŁ/ ZMIESZAŁ SIĘ/ ZIRYTOWAŁ SIĘ/ ZDENERWOWAŁ SIĘ/ OBURZYŁ SIĘ/ ZACZERWIENIŁ SIĘ/ ZANIEPOKOIŁ SIĘ/ UCIESZYŁ SIĘ/ ZMARSZCZYŁ CZOŁO/ PODSKOCZYŁ Z RADOŚCI/ PRZEŁKNĄŁ ŚLINĘ

BIEG WYDARZEŃ:
Z początku/ W pewnej chwili - Później jednak - Po chwili okazało się, że - W ostatniej chwili
(w ostatnim momencie) - Pod koniec dnia - Wówczas, gdy - Nieco później - Zbiegiem okoliczności

WPROWADZENIE POSTACI:
- Ujrzałem wówczas - Koledzy, o których chcę powiedzieć - Bohaterem wydarzenia był - Okazał się nim - To nie była zwyczajna postać

INFORMACJA O PRZEŻYCIACH I WRAŻENIACH:
- Radość, którą przeżyłem, była (towarzyszyć mi będzie) - Nie pamiętam, czy coś wywarło na mnie takie wrażenie jak - Trudno mi o tym pisać, ale - Nie wiem, czy zdołam pojąć, że to co przeżyłem - Nic w życiu dotąd nie sprawiło mi tyle radości (smutku, bólu) co . - Pozostał tylko smutek (żal), że

FORMUŁOWANIE ZAKOŃCZEŃ:
WIELE MNIE TA PRZYGODA NAUCZYŁA/ DZIĘKI TEMU ZDARZENIU/ WYDARZENIE TO/ MOJA PRZYGODA BYŁA/ CHCIAŁBYM, ABY TA HISTORIA/ PRAGNĄŁBYM PRZEŻYĆ TO JESZCZE RAZ/ DO TEJ PORY PAMIĘTAM/ MAM NADZIEJĘ, ŻE TEN PRZYPADEK/ TA HISTORIA WYWARŁA NA MNIE DUŻE WRAŻENIE/ POZOSTAWIŁA PO SOBIE NIEZATARTE WRAŻENIA/ I JA TAM BYŁEM


Opowiadanie twórcze - opowiadanie o podróży, podczas której wydarzyło się coś, co sprawiło, że ktoś stał się sławny

„O jedną kawę za daleko…”

Był kwadrans po północy, gdy Kowalscy dotarli na lotnisko. Boże Narodzenie mieli spędzić w Szwecji u rodziców Kaśki. Tomek wolałby zostać w kraju, ale cóż, żona się uparła, a z tą kobietą nie ma dyskusji! Odlot samolotu zaplanowano na 3.40, mieli więc wystarczająco dużo czasu, by załatwić wszystkie formalności. Katarzyna omal nie eksplodowała z wściekłości, kiedy ujrzała na tablicy odlotów błyszczący na czerwono napis „OPÓŹNIONY”. Przecież wszystko tak skrupulatnie zaplanowała!

Dwie dodatkowe godziny na lotnisku jakoś należało spożytkować. Tomasz już sięgał po kieszonkowe wydanie najnowszego Kinga i rozglądał się za wygodnym miejscem, by usiąść, gdy usłyszał nieznoszący sprzeciwu ton głosu swojej małżonki:

- Kawa!

Mężczyzna wskazał skinieniem głowy na automat z napojami, co Katarzyna skwitowała krótkim:

- Chyba żartujesz!

Pozbawiony, jak zawsze, możliwości podejmowania decyzji pomaszerował potulnie za żoną do kawiarni.

Znaleźli wolny stolik. Złożyli zamówienie – dla niego gorzka parzona, dla niej – cappuccino.

Biedny mężczyzna mógłby rozkoszować się aromatycznym m, gdyby nie lawina komentarzy, która popłynęła z ust jego towarzyszki. Na żadnym ze współpasażerów oczekujących na ten sam lot nie pozostawiła suchej nitki. Nic nie umknęło jej uwadze. Ani blondyna, która z taką fryzurą w życiu męża nie znajdzie, ani chudzielec, który musiał przejść naprawdę straszną odmianę ospy, ani staruszka w garsonce z poprzedniej epoki, ani elegancik w krawacie z jakimś takim bezmyślnym wyrazem twarzy, ani… Aby zwilżyć gardło, uniosła filiżankę do ust, przechyliła i… zamilkła. „Błogosławiona cisza” – pomyślał Tomasz i podniósł wzrok. Zobaczył, jak Kaśka robi się blada, wytrzeszcza oczy i łapie za gardło. W mig zrozumiał. Zachłyśnięcie. Niewiele myśląc, poderwał się z miejsca, przewracając krzesło. Doskoczył do żony, odsunął jej krzesło od stolika i jedną ręką chwycił za kark, zmuszając ją do pochylenia się, drugą uderzył kilkukrotnie miejsce między łopatkami. Poczekał na reakcję. Nic. Chwycił Kaśkę za ramiona, uniósł, ustawił tak, by znaleźć się za nią, objął ją w pół i ucisnął. Wiedział, co robi. Był lekarzem. Z czternastoletnią praktyką. Z dwiema specjalizacjami. Z rzeszą wdzięcznych pacjentów… Kaśka odzyskiwała kolory, strużka płynu ciekła jej po brodzie.

po brodzie.

Tomasz oparł się o stolik, odetchnął. Rozejrzał się i zobaczył wycelowany w siebie obiektyw aparatu w smartfonie. Niemodnie ubrana staruszka skwapliwie utrwalała zdarzenie.

Koniec końców, Katarzyna doszła do siebie. Poprawiła fryzurę, makijaż, roztarła na żakiecie plamę z kawy. Dopijając swoje cappuccino, skrytykowała oczywiście ślamazarne ruchy męża.

Do Sztokholmu dotarli wprawdzie z opóźnieniem, ale przy akompaniamencie ochów i achów podróżnych zachwyconych profesjonalnie udzieloną pierwszą pomocą. Filmik wrzucony przez babcię do sieci zrobił furorę. Setki udostępnień, tysiące lajków, dziesiątki komentarzy piejących z zachwytu internautów. Tomasz doczekał się nawet gratulacji od szefa, który słynął w branży ze swej powściągliwości. Tylko dla żony na zawsze pozostał tym gamoniem, który musiał zrobić z siebie widowisko w lotniskowej kawiarni.

Opowiadanie odtwórcze na podstawie mitu o Dedalu i Ikarze

„Podniebna podróż”

Działo się to na Krecie za panowania króla Minosa. Dzięki zręcznej polityce władcy państwo rosło w siłę, a lud żył w dostatku i cieszył się pokojem. Do pełni szczęścia parze królewskiej brakowało tylko następcy tronu.

Kiedy wreszcie królowa Pazyfae urodziła dziecko, okazało się, że niewiele ma ono z istoty ludzkiej. Ten pół byk, pół człowiek był stworzeniem tak potwornym, że zagrażał życiu mieszkańców wyspy. Kazał więc Minos wybudować dla niego okazały gmach-więzienie.

Zadanie zrealizował Dedal, wszechstronnie utalentowany Ateńczyk. Wykonywał już zlecenia dla władców innych państw i cieszył się sławą wybitnego budowniczego. Był też ponoć niezrównanym rzeźbiarzem, a wykute przez niego posągi często mylono z żywymi istotami. Dla królewskiego syna, Minotaura wzniósł labirynt o ogromnej ilości komnat i niezwykle splątanej sieci korytarzy. Stwór mieszkał w nim do czasu, gdy mężny Tezeusz pozbawił go życia.

Dobrze było Dedalowi na Krecie, szczególnie że król darzył go ogromna sympatią. Wreszcie jednak budowniczy zapragnął powrócić do ojczyzny. Minos niestety nie wyraził na to zgody – Ateńczyk znał zbyt wiele tajemnic państwowych. Dedal musiał więc poszukać sposobu, by uciec

z wyspy. Dzięki bystrości umysłu wpadł na genialny pomysł. Otóż skonstruował dla siebie i swego syna Ikara ogromne skrzydła na kształt ptasich. Wykorzystał pióra ptaków, które zlepił woskiem.

W dniu wylotu Dedal instruował syna, jak bezpiecznie wzbić się w powietrze i szybować w przestworzach. Ostrzegł go przed zbyt wysokim lotem, który zagrażał stopieniem wosku przez promienie słoneczne, oraz zbyt niskim – pióra mogły nawilgnąć i obciążyć całą konstrukcję.

Wzbili się w powietrze, pozostawiając w dole ludzi, którzy z zadziwieniem wpatrywali się w niebo. Byliby pewnie bezpiecznie dotarli do Aten, gdyby nie młodzieńcza bezmyślność Ikara. Chłopak, niepomny przestróg ojca, poszybował hen, wysoko. Zbyt wysoko. Stało się to, przed czym ostrzegał Dedal. Ikar runął na ziemię.

Ojciec odnalazł i pochował ciało syna. Ponoć w dalszej podróży dotarł na Sycylię, a swoimi zdolnościami służył tamtejszemu władcy. Dożył późnej starości, ciesząc się szacunkiem otoczenia.

Na pamiątkę nieszczęścia, do którego doszło w czasie owej brawurowej ucieczki, wyspę, gdzie spoczęły zwłoki chłopca, nazwano Ikarią, a morze obmywające jej brzegi – Ikaryjskim.


Opowiadanie z dialogiem o wakacjach

„Niedźwiedzia przysługa”

Lato tego roku rozpieszczało przepiękną pogodą. Przyjemna temperatura i bezchmurne niebo stanowiły kuszące zaproszenie do górskich wędrówek. Dlatego Nowak, nie myśląc długo, któregoś dnia polecił żonie spakować plecaki i zabrał rodzinę w Beskidy.

I tak oto znaleźli się na oznaczonym na żółto szlaku wiodącym z Glinki na Krawców Wierch. Nowakowie całymi sobą chłonęli piękno otaczającej ich przyrody, za to córka była ponura jak chmura gradowa.

– Nogi mnie bolą – utyskiwała. – Gorąco, zróbmy postój.

Gdy rodzice przystali na prośbę, narzekała dalej:

– Daleko jeszcze? Telefon mi padł. Zresztą, tu i tak nie ma zasięgu! Dlaczego nie jedziemy jak normalni ludzie nad morze?

Posilili się, odetchnęli. Wyjaśnili córce, że do schroniska już niedaleko, a tam odpocznie, napije się czegoś orzeźwiająco zimnego i podładuje telefon. Było im przykro, że Kasia nie podziela ich miłości do gór, ale robili dobrą minę do złej gry, by niepotrzebnie jej nie drażnić.

Około południa dotarli do bacówki na szczycie. Rozłożyli koc piknikowy na polanie przed budynkiem.

– Odpoczęłaś? – Ojciec spojrzał na córkę pełen nadziei, że wreszcie usłyszy coś pozytywnego.

– Odpoczęłam – oznajmiła,

a po chwili dodała: – Możecie następnym razem oszczędzić mi takich wycieczek? Totalna nuda. Tu nic się nie dzieje. Tylko mrówki…

Mama jej przerwała:

– Kasiu, wiesz, że optymiści żyją dłużej?

– I przyjemniej – dodał tata z przekąsem.

– Może – usłyszeli w odpowiedzi. – Co jednak nie zmienia faktu, że dawno się tak nie wynudziłam!

– Cierpliwości. Góry potrafią zaskoczyć – pocieszał ją pan Nowak.

Wstając, wyjął z ręki córki telefon i ładowarkę. Ruszył w kierunku bacówki.

Nie było go dobrych czterdzieści minut. Nowakowa drzemała, a Kaśka siedziała na kocu, rozgrzebując patykiem suche liście, którymi zaścielona była polana. Rozmyślała nad swoim nieszczęsnym losem, marząc o powrocie do domu. Nagle poczuła muśnięcie na szyi. Machnęła ręką, żeby odpędzić.. muszkę, komara? Coś jednak wciąż ją łaskotało. Odwróciła się i oniemiała.

Zobaczyła tuż za sobą, centymetry od swojej twarzy, przerażającą paszczę niedźwiedzią. Potężne kły błyszczały w rozwartej paszczy. Wielkie ślepia patrzyły bezmyślnie przed siebie.

Nie wydobyła z siebie żadnego okrzyku, po prostu w wybuchła płaczem. Nowak błyskawicznie zdjął maskę, którą, Bóg jeden wie!, skąd wziął. Zawstydzony niemądrym pomysłem przytulił szlochające dziecko.

– Ja tylko chciałem… – próbował niezdarnie się wytłumaczyć.

– Głupio chciałeś. Teraz to już nawet siłą nie zaciągniesz mnie w te piekielne góry!

Kiedy Kaśka doszła do siebie, postanowiła dać wyraz swemu niezadowoleniu i nie odezwać się tego dnia do rodziców ani jednym słowem. Rzeczywiście, podróż powrotna upłynęła w absolutnej ciszy. Nowakowa myślała: „Pomysł był dobry, tylko realizacja nie całkiem…”. Nowak co chwila zerkał z czułością na córkę, a Kaśka, ze słuchawkami na uszach, odpłynęła w świat swojej ulubionej muzyki, pewna, że góry będzie w przyszłości omijać szerokim łukiem.


Charakterystyka

Charakterystyka to odmiana opisu, której tematem jest osoba rzeczywista lub postać fikcyjna, np. bohater literacki. Obejmuje nie tylko wygląd, lecz także cechy charakteru i osobowości. Ze względu na opisywany obiekt wyróżnia się następujące jej odmiany: autocharakterystyka, charakterystyka indywidualna, zbiorowa i porównawcza.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Dobrze napisana, poprawna pod względem merytorycznym charakterystyka musi być poprzedzona zebraniem informacji o opisywanej osobie. Należy dokonać analizy faktów z jej życia, przyjrzeć się zainteresowaniom, talentom, cechom charakteru, zachowaniu w różnych sytuacjach, stosunkowi do ludzi. Warto także poszukać opinii innych osób na temat charakteryzowanej postaci.

W tekście można wykorzystać elementy innych form wypowiedzi, m.in. opisu i rozprawki (w toku argumentowania przedstawionych cech). Wypracowanie warto też wzbogacić o cytaty, które będą potwierdzać prawdziwość przedstawionych informacji.

Język charakterystyki powinien być obrazowy. Efekt taki uzyskuje się dzięki nagromadzeniu przymiotników i rzeczowników - słownictwa nazywającego cechy charakteru, osobowości, umysłowości. Należy jednak pamiętać, iż prawidłowo napisana charakterystyka nie jest jedynie suchym wyliczeniem cech. Każda z nich powinna być zilustrowana odpowiednim przykładem zaczerpniętym z życia opisywanej postaci.

Charakterystyka indywidualna

Treść opowiadania twórczego wynika z doświadczeń własnych autora lub jest efektem pracy jego wyobraźni. Nie wyklucza to jednak możliwości wprowadzenia narracji trzecioosobowej.

Autocharakterystyka

Jest jedną z odmian charakterystyki. Polega na zaprezentowaniu samego siebie. Ma identyczny z charakterystyką indywidualną

schemat kompozycyjny, wymaga prezentacji tego samego zakresu treści. Opisując samych siebie, posługujemy się oczywiście czasownikami w 1. osobie (nazywam się, jestem, interesuję się itd.).

Zredagowanie autocharakterystyki nastręcza jednak pewnych trudności. Po pierwsze, niełatwo jest spojrzeć na siebie krytycznie i w sposób obiektywny przedstawić swoje mocne i słabe strony. Po drugie, problematyczne może być zakończenie. Jak ocenić samego siebie? Czy nasza samoocena będzie adekwatna do tego, jak postrzegają nas inni? Warto w tym miejscu rozważyć, czy możemy zmienić w sobie coś, by stać się lepszym człowiekiem.

Charakterystyka porównawcza

Celem tej odmiany charakterystyki jest porównanie dwóch (lub więcej) postaci, czyli przedstawienie różnic i podobieństw między nimi. Dobór bohaterów nie może być przypadkowy, powinni oni zajmować stanowisko względem tego samego problemu.

Istnieją dwie szkoły pisania tej formy wypowiedzi. Jedna z nich zakłada osobną charakterystykę pierwszego bohatera, następnie osobną drugiego i wyciagnięcie wniosków w zakończeniu. Łatwo tutaj o błąd polegający na przeoczeniu istoty porównania i stworzeniu dwóch odrębnych tekstów niepowiązanych wspólną płaszczyzną porównawczą.

Druga szkoła zaleca równoległą charakterystykę postaci. W tym przypadku redagując tekst, należy bazować na schemacie kompozycyjnym klasycznej rozprawki, pamiętając, by w obrębie jednego akapitu (np. dotyczącego wyglądu lub intelektu) przyjrzeć się jednocześnie dwu osobom. Należy zadbać o logiczne uporządkowanie treści – osobno analizować podobieństwa i osobno przyjrzeć się różnicom. W żadnym wypadku nie powinno się tych elementów przeplatać.

przykład

przykład

przykład

przykład

Charakterystyka zbiorowa

Polega na zaprezentowaniu grupy osób, pewnej zbiorowości, której członków łączą te same ideały, problemy, doświadczenia. Schemat kompozycyjny pozostaje niezmienny: wstęp, rozwinięcie, zakończenie. Istotne jest, aby koncentrować się tylko na tych elementach, które są wspólne dla wszystkich członków charakteryzowanej grupy. W rozwinięciu należy zwrócić uwagę na wartości istotne dla bohaterów i, jak w przypadku klasycznej charakterystyki, trafność swoich spostrzeżeń argumentować konkretnymi przykładami zachowań lub sytuacji.

Budowa i schemat

Charakterystyka to forma wypowiedzi o trójdzielnej budowie.

We wstępie należy przedstawić postać. Przydatne będą informacje dotyczące imienia i nazwiska, wieku, pochodzenia, sytuacji rodzinnej, finansowej, zawodu. Jeżeli praca dotyczy bohatera literackiego, należy podać tytuł utworu oraz imię i nazwisko autora. Zakres prezentacji za każdym razem będzie inny, bo uzależniony od danych, które możemy zebrać na temat opisywanej osoby.

Rozwinięcie poświęcone jest właściwej charakterystyce postaci, na którą składają się:

a) opis wyglądu zewnętrznego, np. włosów, rysów twarzy, sylwetki, ubioru, sposobu poruszania się, gestykulacji,

b) nazwanie i poparcie przykładem cech charakteru, czyli tych ukształtowanych przez wychowanie i doświadczenie życiowe (np. gościnność, pracowitość, tchórzliwość),

c) określenie usposobienia, czyli sposobu zachowywania się (porywczość, opanowanie, skrytość),

d) nazwanie cech intelektu (spostrzegawczość, erudycja),

e) przedstawienie zainteresowań, talentów.

Zakończenie służy przedstawieniu wniosków i sformułowaniu oceny opisywanej postaci. Można tu wyrazić swój podziw, zdziwienie lub rozczarowanie charakteryzowaną osobą.

Zakres charakterystyki często jest uwarunkowany tematem. Np. w przypadku pracy pt. „Charakterystyka bohatera literackiego, który wolność uznał za najwyższą wartość” informacje na temat wyglądu zewnętrznego będą nieistotne. Nie zawsze też będziemy dysponowali wszystkimi danymi, więc powyższy schemat kompozycyjny należy traktować jedynie jako punkt wyjścia do pracy i modyfikować tak, by umożliwiał sprawną realizację tematu.

Dobór treści będzie ściśle związany z budową akapitów. Obowiązkowo w pracy należy uwzględnić trzy – dla wstępu, dla rozwinięcia i dla zakończenia, ale jeżeli w rozwinięciu skupimy się tylko na cechach charakteru, wtedy każdą z nich należy przedstawić i uzasadnić w osobnym akapicie. Jeżeli zaś rozwinięcie obejmować będzie pozostałe elementy, każdy powinien być zrealizowany w odrębnym akapicie. Najlepiej stosować się do zasady – nowa myśl = nowy akapit.

Przydatne zwroty i słownictwo

SŁOWNICTWO WARTOŚCIUJĄCE CZŁOWIEKA:
Agresywny, ambitny, amoralny, apatyczny (obojętny, bierny, osowiały), apodyktyczny (nie znosi sprzeciwu), atrakcyjny, awanturniczy, bezczelny, bezduszny, bezkrytyczny, bezinteresowny, bezmyślny, bezpośredni, beztroski, bezwstydny, bezwzględny, błyskotliwy, bohaterski, brutalny, chamski, chciwy, chełpliwy (zarozumiały), chytry, cnotliwy, cyniczny (drwiący, szyderczy), czarujący, czuły, delikatny, despotyczny (narzucający swoją władzę), dobroduszny, dobrotliwy, dobry, dociekliwy, dojrzały, dokładny, dowcipny, dumny, dwulicowy, dziecinny, dzielny, dziwaczny, dziwny, dynamiczny, dyskretny, egoistyczny, elegancki, elokwentny (pięknie wysławiający się), energiczny, empatyczny (wczuwający się w czyjąś sytuację, współodczuwanie), flegmatyczny, gadatliwy, genialny, głupi, gorliwy (staranny, pilny, wytrwały, żarliwy), gościnny, gruboskórny, grzeczny, gwałtowny, hojny, honorowy, humorzasty, impertynencki (arogancki, brutalny), impulsywny, infantylny (niepoważny, dziecinny), interesowny, kapryśny, kłamliwy, kłótliwy, koleżeński, kompetentny, konfliktowy, konsekwentny, kreatywny (twórczy), krzykliwy, krytyczny, kulturalny, lekkomyślny, leniwy, litościwy, lojalny (uczciwy), ludzki, łatwowierny, łaskawy, małomówny, mądry, mężny, miłosierny, miły, młody, muzykalny, mściwy, myślący, nadgorliwy, naiwny, narcystyczny, nerwowy, niebezpieczny, niecierpliwy, niedojrzały, niedokładny, niedyskretny, niegościnny, nieobyty (bez kultury), nieokrzesany, nieostrożny, niepozorny, nieprzeciętny, nieufny, niesprawiedliwy, nieśmiały, nieugięty, nieustępliwy, niewdzięczny, niewychowany, niezrównoważony, niezwykły, nonszalancki (traktujący innych w sposób lekceważący), nowoczesny, nudny, obłudny, obojętny, obyty, odporny, odpowiedzialny, odważny, ograniczony, okrutny, opanowany, opiekuńczy, opryskliwy, ordynarny, oryginalny, ospały, ostrożny, oszczędny, otwarty, pamiętliwy, pedantyczny, pewny siebie, pilny, pobłażliwy, pobudliwy, podejrzliwy, podły, pogodny, pojętny, pokorny, pomocny, pomysłowy, ponury, posłuszny, postępowy, potulny, poważny, powierzchowny, powściągliwy (opanowany, spokojny), pracowity, prostolinijny, prostacki, próżny, prymitywny, przebiegły, przebojowy, przedsiębiorczy, przekorny, przemądrzały, przewidujący, przezorny, przyjacielski, przystojny, psotny, pusty, pyszałkowaty (zarozumiały), pyszny, radosny, refleksyjny, religijny, romantyczny, rozmowny, rozrzutny, roztrzepany, rozumny, rozsądny, rozważny, rycerski, rzetelny-dokładny, samodzielny, samokrytyczny, samolubny, samowystarczalny, sceptyczny (niedowierzający, wątpiący), samowolny, sentymentalny, schludny, serdeczny, skąpy, skromny, skryty, skrupulatny, słaby, sławny, słowny, smutny, solidarny, spokojny, spontaniczny, spostrzegawczy, sprawiedliwy, sprytny, stały, stanowczy, staranny, stronniczy, subtelny, sumienny, surowy, sympatyczny, szarmancki (dobrze wychowany/wobec kobiet), szczęśliwy, szczodry, szlachetny, szorstki, szybki, śliczny, śmiały, śmieszny, światowy, świątobliwy (pobożny), tajemniczy, taktowny, tchórzliwy, tępy, tolerancyjny, towarzyski, tradycyjny, troskliwy, trudny, trzeźwy, twardy, twórczy, ubogi, uczciwy, uczony, uczuciowy, ufny, ugodowy, uległy, uparty, uroczy, urodziwy, uszczypliwy, utalentowany, uważny, uzdolniony, waleczny, wartościowy, wesoły, wielkoduszny, wierny, wierzący, władczy, wrażliwy, wspaniałomyślny, wstydliwy, wścibski, wulgarny, wykształcony, wyniosły, wyrachowany (perfidny), wyrozumiały, wytrzymały, zabawny, zakłamany, zaciekły, zacofany, zadbany, zagadkowy, zakłamany, zakompleksiony, zamknięty, zapalczywy (łatwo unoszący się gniewem, impulsywny), zasadniczy, zawzięty, zazdrosny, zdolny, zdyscyplinowany, zgorzkniały, zgrabny, zgryźliwy, złośliwy, zły, zmienny, zręczny, zrównoważony, zuchwały (pewny siebie), zwinny, życzliwy

Słownictwo nazywające człowieka:
altruista, arogant, awanturnik, babsztyl, bałaganiarz, beksa, błazen, brudas, brutal, brzydal, bystrzak, chciwiec, choleryk, chojrak, chuligan, chwalipieta, chytrus, cwaniak, cynik, drań, dusigrosz, elegant, flegmatyk, figlarz, gaduła, gagatek, geniusz, guzdrała, hipochondryk, hipokryta (człowiek dwulicowy, fałszywy), idealista, judasz, karierowicz, kłamca, kreatura, krętacz, kujon, leń, lekkoduch, liczykrupa, lizus, łgarz, łobuz, malkontent (osoba stale nezadowolona), manipulant, mazgaj, mądrala, mięczak, mizantrop (osoba stroniąca od ludzi), mruk, nadgorliwiec, naiwniak, nerwus, nędzarz, niezdara, obibok, obżartuch, oportunista (człowiek bez zasad, kieruje się tylko korzyściami), oszczerca, oszust, pasjnat, plotkarz, pochlebca, pyszałek, romantyk, sadysta, samolub, skarżypyta, skąpiec, sknera, sobek, społecznik, spryciarz, slamazara, śmialek, śpioch, tchórz, tyran, wodolej, wszędobylski, zapaleniec,zapominalski, zarozumialec, zazdrośnik, zrzęda, zuch, zartowniś.

Charakterystyka Rudego - Kamienie na szaniec

Jan Bytnar (1921-1943), pseudonim: „Rudy”. Harcmistrz, szkolny kolega Alka i Zośki. Pochodzi z rodziny inteligenckiej, uczęszcza do Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, tam też zdaje maturę w 1939 roku. Rudy jest członkiem drużyny „Buków”, przez długi czas pełni funkcję kucharza, jest też autorem odznaki drużyny.

Rudy to spokojny, opanowany introwertyk – przeciwieństwo Alka. Początkowo chłopiec nie nawiązuje zbyt wielu znajomości, woli trzymać się na uboczu. W miarę rozwoju akcji zaprzyjaźnia się z Zośką, z którym łączy go też wiele podobnych cech charakteru, m.in. upór i konsekwencja.

Rudy jest typem inteligenta. Potrafi być dociekliwy, lubi dyskutować, zastanawiają go trudne kwestie moralne. Po wybuchu wojny dojrzewa psychicznie i wkłada w nową działalność wszystkie swoje siły. Podczas pracy w Małym Sabotażu ujawnia się też jego zmysł techniczny. Rudy jest autorem zabawnych haseł i rysunków ośmieszających niemiecką propagandę (świnie, żółw). Bohater wymyśla sprytną metodę wieszania polskich flag i projektuje specjalne „pióro” do szybkiego wypisania haseł na murach budynków. Wielokrotnie udowadnia swoją odwagę, m.in. podczas malowania wielkiej kotwicy na pomniku lotnika.

„Chwila próby” nadchodzi po niespodziewanym aresztowaniu przez hitlerowców. Pomimo ciężkich tortur, Rudy nie wyjawia ani jednego nazwiska. W czasie śledztwa martwi go jedynie świeży ślad po ranie otrzymanej w niedawnej akcji. Uwolniony przez kolegów, umiera w otoczeniu najbliższej rodziny i przyjaciół. Przed śmiercią prosi o przeczytanie fragmentu wiersza Słowackiego pt.: „Testament mój”.Rudy umiera 30 marca 1943 roku. Jego losy zostaną opisane przez Zośkę w pamiętniku zatytułowanym „Kamienie na szaniec”. Zostanie również odznaczony pośmiertnie Krzyżem Walecznych.

Autocharakterystyka Todda Andersona ze "Stowarzyszenia Umarłych Poetów"

Autocharakterystyka Todda Andersona

Nazywam się Todd Anderson. Mam szesnaście lat i od niedawna jestem uczniem prestiżowej amerykańskiej uczelni – Akademii Weltona. Wcześniej kształciłem się w Balincrest, ale zgodnie z wolą rodziców przeniosłem się do szkoły o wyższym poziomie nauczania. Absolwentem Akademii jest mój brat Jeffrey, prymus. Lubię wioślarstwo, ale trenuję piłkę nożną. Przyjaciela odnalazłem w Neilu Perrym, który przekonał mnie do udziału w spotkaniach Stowarzyszenia Umarłych Poetów. Moim ulubionym nauczycielem jest pan John Keating.

Jestem niezwykle nieśmiały. Bycie w centrum uwagi sprawia, że czuję się nieswojo. Nawiązywanie znajomości to dla mnie prawdziwe wyzwanie. Cieszę się więc, że na swojej drodze spotkałem Neila, który pierwszy podał mi rękę. Sam pewnie nigdy bym się nie odważył. Przerażeniem napawała mnie myśl, że w czasie spotkań Stowarzyszenia miałbym zabierać głos.

Nie należę do osób odważnych. Lęk to mój nieodłączny towarzysz. Drżałem ze strachu przed lekcją języka angielskiego, w czasie której mieliśmy czytać swoje wiersze. Bałem się, gdy Neil zdecydował o udziale w przedstawieniu. Przerażała mnie myśl o konsekwencjach takiej samowoli, bo wiedziałem, że jego ojciec jest tak surowy jak mój!

Niewątpliwie moją wadą jest uległość. Nie potrafiłem sprzeciwić się rodzicom i zgodnie z ich wolą zmieniłem szkołę. Kiedy przydzielano obowiązki, zgodziłem się brać udział w treningach piłki nożnej, choć wolałbym wioślarstwo. Zamiast zaprotestować głośno i wyraźnie, zgodziłem się jak najpotulniejsza owieczka. Obdarowany przez rodziców kolejny raz tym samym prezentem urodzinowym nie miałem odwagi powiedzieć im, że po pierwsze, wcale mi się on nie podoba, a po drugie, już taki od nich otrzymałem.

Doskwiera mi poczucie niższości. Czuję, że jestem gorszą wersją mojego brata. Nigdy mu nie dorównam w wynikach nauczania, nigdy też nie zasłużę na miłość moich rodziców lub chociaż na ich uwagę. Nawet na rodzinnej fotografii wydaję się elementem niepasującym do rodziców i brata…

Nie jestem doskonały, ba, do ideału mi daleko. Zdaję sobie sprawę, że muszę pracować nad swoimi wadami, ponieważ życie z takim balastem będzie koszmarem. Zrobiłem tylko jedną rzecz, z której jestem dumny – profesora Keatinga pożegnałem tak, jak na to zasługiwał. Ja pierwszy krzyknąłem: „O, kapitanie mój, kapitanie!”. Ja pierwszy wszedłem na ławkę. Mam nadzieję, że to nie ostatni akt odwagi w moim życiu!

Charakterystyka porównawcza Cześnika i Rejenta

Cześnik i Rejent to para dwóch głównych adwersarzy w „Zemście” Aleksandra Fredry. Bohaterowie są wieloletnimi sąsiadami, którzy jak to przyjęło się w polskich obyczajach, kłócą się o przysłowiową miedzę, czyli o mur rozgraniczający ich posiadłości. W sporze tym wychodzą na jaw wszystkie wady obu statecznych szlachciców, a zaciekły bój kończy się niespodziewaną zgodą i mariażem ich podopiecznych: Wacława i Klary.

Choleryk i flegmatyk

Sylwetki obu bohaterów zostały zbudowane na zasadzie silnego kontrastu. Cześnik, jak wskazuje jego nazwisko Raptusiewicz, jest typowym cholerykiem. Łatwo więc wpada w złość i szybko ją uzewnętrznia. Ruga wszystkich dookoła, nie zważając na słowa. W swojej popędliwości nie może na czas znaleźć odpowiednich słów, dlatego używa zabawnego przerywnika „mocium panie”, który odejmuje jego srogości powagi. Z kolei Rejent to książkowy przykład flegmatyka. Jest powolny w ruchach i w mowie, a najlepiej charakter jego natury oddaje nazwisko Miczek, oznaczające człowieka małomównego i mrukliwego.

Gwałtownik i „cicha woda”

Obaj bohaterowie pragną wygrać w sporze o mur, ale za to zadanie zabierają się wykorzystując skrajnie różne metody. Cześnik, jak przystało na

choleryka, nieustannie się piekli i wścieka. Kiedy dowiaduje się, że sąsiad naprawia swoją połowę muru, chce go natychmiast zburzyć:
Mur graniczny! Trzech na murze! Trzech wybiję, a mur zburzę, zburzę, zniszczę aż do ziemi.
Jego reakcja jest więc zupełnie nieprzemyślana. Cześnik nie miota jednak czczych gróźb, kiedy dochodzi bowiem do bójki o mur, chce zastrzelić Rejenta, celując do niego z broni palnej. Natomiast Rejent podchodzi do wszystkiego spokojnie, udaje nawet, że zdaje się na Bożą Opatrzność:
Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba.
Postanawia załatwić sprawę za plecami sąsiada. Zmusza murarzy do fałszywych zeznań i chce wytoczyć Cześnikowi proces za próbę zabójstwa.

Złośliwość i interesowność

Pomimo różnic Cześnik i Rejent mają również cechy wspólne. Obaj pałają chęcią tytułowej „zemsty”. Obaj ujawniają w tym kontekście dużą dozę złośliwości. Kiedy Rejent dowiaduje się o małżeńskich planach Cześnika, natychmiast decyduje się odebrać mu narzeczoną i postanawia ślub Podstoliny ze swoim synem Wacławem. Z kolei, gdy do Cześnika dociera informacja o ślubie Wacława, podstępem zwabia go do swojego domu i wymusza na nim ślub z Klarą, a wszystko po to, żeby

zrobić Rejentowi na złość.

Ponadto obaj bohaterowie są nader interesowni, projektując małżeństwo własne lub swoich podopiecznych biorą pod uwagę przede wszystkim względy materialne.

Dwóch honorowych szlachciców

Cześnik i Rejent mają również niewątpliwe zalety. Obaj szanują staropolską tradycję gościnności i honoru. Szczególnie ważną rolę odgrywa tu stosunek do szabli. Cześnik wspomina jak wojował w konfederacji barskiej, natomiast Rejent wyzwany przez sąsiada na pojedynek zamierza dotrzymać mu pola, mimo swojej wątłej kondycji fizycznej.

Wnioski

Cześnik i Rejent to zatem dwie zupełnie różne osobowości. Zderzenie ze sobą przejaskrawionych cech flegmatyka i choleryka musiało zaowocować efektem komicznym. Bohaterowie realizują wzór typowego konfliktu sąsiedzkiego, który jednak zostaje załagodzony, ponieważ obu szlachcicom zależy na szczęściu swoich podopiecznych. Najlepsze cechy Cześnika i Rejenta dochodzą więc do głosu w ostatniej scenie utworu, kiedy tytułowa „zemsta” zamienia się w szczerą zgodę.

Charakterystyka zbiorowa - charakterystyka bohaterów „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego

Aleksy Dawidowski (Alek), Jan Bytnar (Rudy) i Tadeusz Zawadzki (Zośka) to główni bohaterowie „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. W przededniu wybuchu wojny mają osiemnaście, dziewiętnaście lat, są absolwentami jednego z warszawskich gimnazjów. Domy, z których pochodzą, to miejsca szczęśliwe, pełne miłości. Ci młodzi, pełni energii ludzie mają swoje plany na przyszłość. Marzą o dokonaniu rzeczy niezwykłych. Należą też do harcerstwa. Punktem przełomowym w ich życiu jest 1 wrzenia 1939 roku – dzień wybuchu II wojny światowej.

Wspólną cechą Alka, Rudego i Zośki jest patriotyzm. Biorą czynny udział w akcjach sabotażowych, potem – dywersyjnych. Nie wahają się stanąć w obronie ojczyzny. Z narażeniem życia własnego i bliskich podejmują walkę z okupantem.

To ludzie niezwykle odważni. Początkowo walczą z wrogiem w służbie Małego Sabotażu, rysując na murach stolicy „kotwice”, „żółwie”, wypisując antyhitlerowskie hasła. W końcu jednak sięgają po broń, przechodząc do śmiałych działań dywersyjnych. Bez trwogi podejmują kolejne wyzwania. Wysadzają tory kolejowe, uwalniają więźniów, likwidują posterunki niemieckiej policji.

Wartością nadrzędną dla Rudego, Alka i Zośki jest także braterstwo.

Nigdy nie porzucają towarzyszy w potrzebie. Dlatego też oczywista jest dla nich konieczność uwolnienia Rudego. Cel ten osiągają w brawurowej Akcji pod Arsenałem.

Bohaterowie powieści Aleksandra Kamińskiego to ludzie, którzy „w tych niesamowitych latach potrafili żyć pełnią życia". Tak w czasie pokoju, jak i w latach wojny stanęli na wysokości zadania, służąc Polsce. Choć za swe oddanie zapłacili najwyższą cenę (Alek i Zośka zginęli na skutek postrzału, a Rudy w wyniku tortur), pozostają postaciami budzącymi podziw i godnymi najwyższego szacunku.

Rozprawka

Rozprawka to subiektywna forma wypowiedzi będąca przedstawieniem toku rozumowania, które prowadzi do konkretnych wniosków. Umożliwia rozważenie problemu oraz zaprezentowanie stanowiska w jakiejś sprawie.

Budowa

i schemat

Sketchnotka

Przydatne zwroty i słownictwo

CECHY I ZASADY TWORZENIA

Cechy i zasady tworzenia

Warunkiem właściwego zredagowania rozprawki jest zrozumienie tematu. Zazwyczaj zbudowany jest on z trzech elementów – problemu, który należy rozważyć (1), określenia, w jaki sposób to zrobić (2) oraz informacji dotyczącej źródeł, do których należy się odwołać (3).

Przykład:

(1) Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia?

(2) Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko,

(3) odwołując się do fragmentu „Dziadów” cz. IV Adama Mickiewicza i do innych tekstów kultury.

Rozprawka jest wypowiedzią o ściśle określonej budowie. Redagując tekst, bezwzględnie należy zadbać o spójność i logiczne uporządkowanie treści. Realizacji tematu służy jasny, konkretny styl. W rozprawce należy więc unikać szczegółowych opisów, dialogów, streszczania tekstów literackich oraz wyszukanych środków stylistycznych. Na jej atrakcyjność wpłyną natomiast umiejętnie wprowadzone cytaty, logicznie powiązane z treścią.

Rozprawka z tezą

Celem rozprawki z tezą jest uzasadnienie za pomocą odpowiednio dobranych argumentów zasadności przyjętego punktu widzenia.

przykład

przykład

przykład

Rozprawka z hipotezą

W rozprawce z hipotezą rozważamy przypuszczenie, analizując dowody "za" (argumenty) i "przeciw" (kontrargumenty).

Rozprawka problemowa

Problemowa rozprawka maturalna pod względem kompozycji i stylu nie różni się od klasycznej. Również konieczna jest tu analiza problemu zawartego w temacie, sformułowanie własnego stanowiska, przedstawienie spójnej i logicznej argumentacji oraz wniosków. Od maturzysty wymaga się jednak zrozumienia załączonego do zadania tekstu literackiego oraz porównania funkcjonowania wskazanego w nim motywu w różnych tekstach kultury. Ponadto praca ma ściśle określone kryterium objętościowe – na poziomie podstawowym nie może być krótsza niż 250 słów. Należy też pamiętać, że jeżeli wskazany tekst źródłowy został zaczerpnięty z lektury obowiązkowej, trzeba w pracy odwołać się do całości utworu.

Budowa i schemat

Rozprawka ma kompozycję trójdzielną.

1. We wstępie przede wszystkim należy sformułować tezę, czyli twierdzenie, którego prawdziwość będziemy udowadniać (np. Warto kochać, nawet jeśli miłość jest źródłem cierpienia) lub hipotezę - przypuszczenie, opinię wymagającą rozważenia. To również część, w której należy nakreślić problematykę pracy. Można dokonać analizy pytania zawartego w temacie (np. wyjaśnić, w jakim przypadku miłość jest źródłem cierpienia) lub sformułować ogólną refleksję dotyczącą problemu (np. o roli miłości w życiu człowieka). Podsumowując, prawidłowo napisany wstęp wprowadza czytelnika w problematykę rozprawki i prezentuje stanowisko autora.

2. Rozwinięcie, zasadnicza część rozprawki, służy argumentacji, czyli przedstawieniu dowodów świadczących o słuszności przyjętego punktu widzenia. W przypadku rozprawki z hipotezą należy rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”, czyli wskazać argumenty i kontrargumenty. Każdemu z argumentów należy poświęcić odrębny akapit. Każdy należy także rozwinąć w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi, uzupełniając ją o odpowiednio dobrany przykład z literatury (lub innej dziedziny, jeżeli wskazuje na nią temat). Warto pracę nad rozwinięciem rozpocząć od sformułowania kilku argumentów, by następnie móc dokonać wyboru tych, które najmocniej będą uzasadniać przyjętą tezę. Jeżeli chodzi o ilość argumentów, najlepiej skupić się na dwóch, trzech. Niektóre tematy są tak skonstruowane, że określają minimalną ich ilość. Przykład: (…) odwołując się do fragmentu „Dziadów” cz. IV Adama Mickiewicza (jeden argument) i do innych tekstów kultury (przynajmniej dwa).

3. Częstym błędem na tym etapie pracy jest powtarzanie wcześniej odnotowanych stwierdzeń lub powielenie zawartej we wstępie tezy. Zakończenie natomiast to miejsce na wnioski, dokonanie syntezy problemu. Powinno być sformułowane tak, by skłaniać odbiorcę do refleksji (np. miłość jako pewne ryzyko). W przypadku rozprawki z hipotezą w zakończeniu trzeba sformułować tezę.

Przydatne zwroty i słownictwo

Porządkowaniu toku rozumowania służą następujące sformułowania: po pierwsze, po drugie, z kolei, z drugiej strony, z czego wynika, podsumowując itp.

Ponieważ rozprawka ma charakter subiektywny, należy akcentować własny punkt widzenia. Pomocne będą sformułowania takie jak: sądzę, moim zdaniem, jestem przekonany, niewątpliwie .

Przykładowe zwroty wprowadzające tezę/hipotezę
Nawiązując do tematu... Moja odpowiedź na pytanie zawarte w temacie jest następująca... Temat zakłada, że... Temat sugeruje wiele możliwości, jednak... Odpowiedź nie wydaje się być prosta, dlatego stawiam hipotezę...
Przykładowe zwroty wprowadzające kolejne argumenty Kolejną sprawą, którą chcę poruszyć... Nie wolno też pominąć... Trzeba także pamiętać o... Warto również zauważyć, że... Należy zaznaczyć, iż... Pragnę też zwrócić uwagę na... Nie przemawia do mnie argument, że... A oto inne spojrzenie na... Należy też rozważyć racje przeciwne... Przeciwnicy wysuwają swoje kontrargumenty...
Przykładowe zwroty sygnalizujące twoje zdanie
Myślę, że...
Uważam, iż...
Według mnie...
Śmiem twierdzić...
Moim zdaniem...
Niestety, nie podzielam opinii, że...
Wbrew temu, co mówią inni, potępiam takie stanowisko, gdyż...
Przykładowe zwroty podsumowujące argumenty
Czy można nie wierzyć w słuszność twierdzenia: „ ... ”? Uważam, że przedstawione argumenty nie dają ku temu podstaw.
Myślę, że przytoczone argumenty pozwolą w pełni zgodzić się z twierdzeniem zawartym w temacie.
Na zakończenie wrócę jeszcze raz do tezy: „ ... „
Podzielam ten pogląd i sądzę, że wart jest szerokiej popularyzacji.
Na zakończenie, wracając do pytania postawionego w temacie, udzielam jednoznacznej odpowiedzi: „tak”.


Przydatne słownictwo:

-wstęp: sądzę, że… uważam, że…myślę, że....według mnie…w pełni się zgadzam z … moim zdaniem… jestem przekonana, że… z całą pewnością… w moim przekonaniu… niewątpliwie…bez wątpienia…zgadzam się z twierdzeniem, że...
-wprowadzanie hipotezy we wstępie: wydaje mi się, że....przypuszczam, że.... zastanawiam się, czy... nie jestem pewien, czy... być może należy przyjąć, że...

-zapowiedź dalszej części pracy: świadczą o tym liczne przykłady z literatury... przekonują o tym przykłady z utworów literackich...postaram się to udowodnić, odwołując się do przykładów literackich....

-rozwinięcie: słuszność mojej tezy potwierdza argument/przykład...pierwszym argumentem na słusznośc postawionej przeze mnie tezy jest...kolejnym potwierdzeniem będzie postawa/ zachowanie bohatera....przede wszystkim…w pierwszej kolejności… warto zastanowić się nad…po pierwsze…po drugie…po trzecie…kolejna kwestią jest… z jednej strony…z drugiej strony… poza tym… ponadto…oprócz tego… jednakże…natomiast… kolejnym ważnym problemem jest to, że… drugim dowodem może być… na koniec….

-zakończenie: z moich rozważań wynika, że… jak wynika z przedstawionych argumentów…podsumowując…na zakończenie mogę stwierdzić, że… przedstawione przeze mnie argumenty potwierdzają, że... jak sądzę, udało mi się udowodnić, że... reasumując...
Wprowadzanie cytatów:

Zgadzam się z..., który twierdził, że ,,..."/ Świadczą o tym słowa: ,,...."/Powołam się na opinię: ,,..."/ Aby poprzeć moje zdanie, zacytuję słowa:,,...."/ Dowodzi tego następujący cytat:,,...", Potwierdza to myśl:,,..."/ Zgadzam się z myślą...: ,,..."/

Słownictwo służące osiąganiu spójności wypowiedzi:

poza tym, ponadto, oprócz tego, przede wszystkim, tymczasem, natomiast, tak więc, chociaż, choć, mimo to, mimo tego, mimo że, ponieważ, dlatego, bo, gdyż, z powodu, o czym świadczy, przy tym, otóż, jednakże, zatem, głównie, w dodatku, w gruncie rzeczy, więc, zatem, pomimo, jednak, przede wszystkim, midzy innymi, czyli, w szczgólności.

Słownictwo służące do wprowadzania cytatów: moje zdanie najlepiej potwierdzają słowa… powołam się na słowa… oto co na ten temat mówi…aby poprzeć moje zdanie, przytoczę/zacytuję słowa… rację ma…mówić… najlepiej ilustrują to słowa…


Słownictwo stosowane w rozprawce

W rozprawce przeważa słownictwo, które świadczy o logicznym, rozumowym toku myślenia. Każda myśl powinna wynikać z wcześniejszych. Możesz skorzystać z poniższych podpowiedzi.

Z jakich zwrotów warto korzystać w rozprawce?

Wstęp

Warto się zastanowić, czy…
Zamierzam skupić się na…
Najpierw zastanowię się nad znaczeniem…
Problem, który chce poruszyć…
Warto rozważyć…
Powszechnie sądzi się, że…
Celem moich rozważań jest…

Argumentacja

Swoją wypowiedź / swoje rozważania rozpocznę od…
Punktem wyjścia do moich rozważań jest…
Podam jeszcze jeden przykład…
Przejdę do kolejnego zagadnienia…
Z tego wynika, że…
Jest to jeden z dowodów…
Stanowisko to potwierdzają również…
Nie sposób nie zauważyć, że…
Wszystko wskazuje na to, że…
Należy nadmienić, że…
Jak wynika z przytoczonych argumentów (faktów, dowodów), …
Odniosę się do kolejnego przykładu…
Zebrane tu przykłady potwierdzają …
Z tego też powodu…
Przywołajmy więc kolejny przykład…
W świetle przedstawionych rozważań…

Podkreślenie subiektywizmu wypowiedzi

Sądzę, że…
Uważam, że…
Moim zdaniem…

Zwroty zwiększające spójność

toteż, czyli, zatem, bowiem
z jednej strony…, z drugiej strony zaś
jak wiadomo…
odnosząc się do…,
mianowicie…
nie tylko…, ale także…



Wprowadzanie cytatów, czyichś sądów, opinii

Posłużę się tu przykładem z…, w którym mówi się o…
Odzwierciedleniem tego stanowiska są słowa z…
Podobnych dowodów dostarczają nam przykłady wypowiedzi…
Potwierdza to następujący fragment… Świadczy o tym następujący cytat: …

Podsumowanie

Podsumowując rozważania, stwierdzam, że…
Wszystkie przedstawione przykłady wskazują/pozwalają sądzić, że…
Podsumowując,…
Na zakończenie warto więc…
Spróbujmy podsumować…

Rozprawka z tezą - Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia? Rozważ problem, odwołując się do wybranych tekstów literackich i własnych doświadczeń.

Miłość jest najpiękniejszym z uczuć, jakich doświadcza człowiek. Przybiera różne oblicza i jako taka towarzyszyć nam może na każdym etapie życie. Nie jest decyzją, którą podejmujemy po rozważeniu wszystkich za i przeciw. Budzi się stopniowo lub przychodzi nieoczekiwanie. „Próżno uciec, próżno się przed miłością schronić” – pisał Kochanowski. I rzeczywiście, trudno przejść przez życie, pozostając głuchym na podszepty serca. Sądzę, że warto kochać, nawet jeśli może się zdarzyć, że miłość przysporzy nam cierpień.

Po pierwsze, odwzajemniona miłość daje poczucie szczęścia, bezpieczeństwa. Bliskość drugiego człowieka, pewność, że będzie obok, gdy upadniemy i poda pomocną dłoń, pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość. To także możliwość wspólnego przeżywania spektakularnych sukcesów życiowych i drobnych codziennych radości. Owszem, kres życiu, więc i miłości, przynosi śmierć, ale jakże puste byłoby ono, gdyby nie dane nam było kochać.

Ponadto uważam, że ten, kto kocha, zyskuje siłę, by odmienić swój los. Kiedy kochamy i jesteśmy kochani, świat

jawi nam się jako przyjazna przestrzeń, dlatego mocniej wierzymy w to, że możemy uczynić go lepszym. Choć rzeczywistość czasem brutalnie sprowadza nas na ziemię, jestem pewien, że Szekspirowscy Romeo i Julia, którym słono przyszło zapłacić za poryw serca i próbę pogodzenia zwaśnionych rodzin, nie żałowali chwil spędzonych razem ani decyzji podjętych, by móc budować wspólną przyszłość.

Po trzecie, miłość czyni nas lepszymi, mądrzejszymi ludźmi. Kochać znaczy troszczyć się, potrafić współodczuwać, wspierać i szanować. Kochać to być odpowiedzialnym za drugiego człowieka. To prawda, że wspólna codzienność piętrzy problemy, generuje konflikty. Niełatwo jest akceptować czyjeś wady, wybaczać i zapomnieć krzywdę, ale to właśnie miłość pomaga nam przezwyciężyć słabości. To ona pozwoliła zrozumieć Małemu Księciu, że jego miejsce jest u boku kapryśnej Róży, którą opuścił, a której winien był przywiązanie. W pełni zgadzam się ze słowami Antoine’a de Saint-Exupery’ego, że „Miłość nie polega na tym, aby wzajemnie sobie się przyglądać, lecz aby patrzeć razem w tym samym kierunku”.

Z moich rozważań jednoznacznie wynika, że miłość jest obarczona ryzykiem, że obdarzając kogoś uczuciem, ruszamy w nieznane. Może spotka nas szczęście, a może zaznamy cierpienia… Czy jest to jednak powód, aby odwrócić się od świata, od ludzi, zamknąć swoje serce, by, broń Boże!, nie zostać zranionym? Absolutnie nie, ponieważ, choć niełatwo jest kochać, wspaniale jest być kochanym.

Rozprawka z hipotezą - Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia? Rozważ problem, odwołując się do wybranych tekstów literackich i własnych doświadczeń.

Miłość jest najpiękniejszym z uczuć, jakich doświadcza człowiek. Przybiera różne oblicza i jako taka towarzyszyć nam może na każdym etapie życie. Nie jest decyzją, którą podejmujemy po rozważeniu wszystkich za i przeciw. Budzi się stopniowo lub przychodzi nieoczekiwanie. „Próżno uciec, próżno się przed miłością schronić” – pisał Kochanowski. I rzeczywiście, trudno przejść przez życie, pozostając głuchym na podszepty serca. Czy jednak warto kochać, skoro miłość może przysporzyć nam cierpień?

Z jednej strony, odwzajemniona miłość daje poczucie szczęścia, bezpieczeństwa. Bliskość drugiego człowieka, pewność, że będzie obok, gdy upadniemy i poda pomocną dłoń, pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość. To także możliwość wspólnego przeżywania spektakularnych sukcesów życiowych i drobnych codziennych radości. Owszem, kres życiu, więc i miłości, przynosi śmierć, ale jakże puste byłoby ono, gdyby nie dane nam było kochać!

Po drugie, ten, kto kocha, zyskuje siłę, by odmienić swój los. Kiedy kochamy i jesteśmy kochani, świat jawi nam się jako

przyjazna przestrzeń, dlatego mocniej wierzymy w to, że możemy uczynić go lepszym. Choć rzeczywistość czasem brutalnie sprowadza nas na ziemię, jestem pewien, że Szekspirowscy Romeo i Julia, którym słono przyszło zapłacić za poryw serca i próbę pogodzenia zwaśnionych rodzin, nie żałowali chwil spędzonych razem ani decyzji podjętych, by móc budować wspólną przyszłość.

Z drugiej jednak strony trudno nie zgodzić się ze słowami Antoine’a de Saint-Exupery’ego, że „decyzja oswojenia niesie w sobie ryzyko łez”. Wspólna codzienność piętrzy problemy, generuje konflikty. Miłość, choć piękna, bywa krucha. Zdarza się, że w związek dwojga ludzi wkradają się zazdrość, nieufność, wreszcie – nienawiść. Ten, kogo niegdyś się kochało, dziś sprawia tylko ból. Ponadto, skoro wszyscy zmierzamy ku śmierci, każdy dzień może być tym ostatnim wspólnym.

Z moich rozważań jednoznacznie wynika, że miłość jest obarczona ryzykiem, że obdarzając kogoś uczuciem, ruszamy w nieznane. Może spotka nas szczęście, a może zaznamy cierpienia… Czy jest to jednak powód, aby odwrócić się od świata, od ludzi, zamknąć swoje serce, by, broń Boże!, nie zostać zranionym? Sądzę, że warto kochać, nawet jeśli miłość może być źródłem cierpienia, bo, choć niełatwo jest kochać, wspaniale jest być kochanym.

Rozprawka problemowa

Tęsknota – siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu „Lalki”, całej powieści Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury.

Uczucie najbardziej niewypowiedziane, stan próżny wszelakiej ulgi, ucisk serca ciągły i jednostajny” – tak tęsknotę definiował Stefan Żeromski. Pojęcie tęsknoty rzeczywiście ma wydźwięk pejoratywny – kojarzy się ze stratą, rozłąką, pustką. Jednak „tęsknić” znaczy też „pragnąć coś osiągnąć, pozyskać”. Tęsknić można więc za lepszym życiem, do wielkiej miłości, sławy. Jaką moc ma zatem owa tęsknota? Jest siłą, która unicestwia, czy motorem działań? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa.

Przywołany fragment „Lalki” Bolesława Prusa przedstawia wspomnienia Stanisława Wokulskiego z okresu, gdy przebywał w obcej ziemi, „oddalony od wszystkich, niepewny (…), tak strasznie samotny”. Krajobrazy, które obserwował w czasie przeprawy przez Dunaj, przywiodły mu na myśl ojczyste strony, obudziły ogromną tęsknotę za bliskimi. Brzemię tej nostalgii ciążyło mu od tej pory nieznośnie. Codzienne obowiązki tylko na chwilę tłumiły tęsknotę, która raniła serce i trawiła

umysł. Gdy się od nich odrywał, wybuchała ze zdwojoną siłą. Okazała się siłą destrukcyjną, paraliżującą, źródłem bólu, dla którego Wokulski nie mógł znaleźć ukojenia.

Jednak Wokulski tęsknił jeszcze za czymś innym. Pragnął kochać i być kochanym. Nie szczędził sił, by zdobyć majątek, a dzięki niemu – pozycję w świecie i serce Izabeli Łęckiej. Po powrocie do kraju otworzył nowy sklep, wszedł w spółkę handlową z arystokratami. Działał też charytatywnie – z potrzeby serca, jak w przypadku Marianny czy Wysockiego, ale i by zdobyć uznanie wybranki. To do jej dyspozycji przekazał wygraną w wyścigach konnych. Tym razem tęsknota za wymarzonym życiem u boku ukochanej kobiety była siłą napędową bohatera, bodźcem do realizacji kolejnych celów.

Destruktywna może być tęsknota powodowana śmiercią bliskiej osoby. Wyrazem kryzysu światopoglądowego człowieka, który traci dziecko, są „Treny” Jana Kochanowskiego. Tęsknota za ukochaną córką, potęgowana przez powracające wspomnienia, każe pogrążonemu w żałobie ojcu zwątpić w chrześcijańską ideę nieśmiertelności duszy („Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest”) oraz zadać kłam stoickiej postawie, której do tej pory hołdował. Okazuje się jednak, iż to bolesne doświadczenie

prowadzi do ukojenia. Ostatni tren jest bowiem wyrazem niezachwianej wiary w sens wyroków Opatrzności i uszlachetniającej wartości cierpienia i tęsknoty.

Tęsknota jest uczuciem tak wielowymiarowym, iż nie sposób stwierdzić jednoznacznie, że niszczy lub buduje ludzkie życie. Jeżeli wynika ze straty, rozłączenia z tym, co się kocha, czego się potrzebuje do szczęścia, ma charakter destruktywny, powoduje cierpienie. Warto jednak zauważyć, iż owa udręka może człowieka odmienić, bo pozwala mu docenić to, co dobre. Ponadto, jeżeli tęsknimy za tym, co osiągalne, uczucie to potrafi zmotywować do podejmowania starań i walki o realizację marzeń.



ROZPRAWKA

OPOWIADANIE