Want to make creations as awesome as this one?

No description

Transcript

ΠΑΣΧΑ, ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΣΧΑ

1ο Γυμνάσιο Ιωαννίνων Απρίλιος 2021

Πάσχα

Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή των Ορθοδόξων Χριστιανών. Η λέξη «Πάσχα» προέρχεται από το Εβραϊκό «Πεσάχ» που σημαίνει «πέρασμα», εννοώντας το πέρασμα των Εβραίων από την Ερυθρά Θάλασσα - την απελευθέρωσή τους από τους Αιγύπτιους- στην ελευθερία προς τη γη της επαγγελίας. Για τους Χριστιανούς Ορθόδοξους το Πάσχα ή αλλιώς Λαμπρή σημαίνει την Ανάσταση του Χριστού και το πέρασμα από το Θάνατο στη Ζωή.Το Πάσχα είναι μία κινητή γιορτή. Ο εορτασμός της γίνεται την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας.

Σάββατο του Λαζάρου

Το Σάββατο του Λαζάρου θεωρείται μέρα του θανάτου και της ζωής.. Την ημέρα αυτή, το τελευταίο Σάββατο πριν τη Μεγαλοβδομάδα, γιορτάζεται η ανάσταση του Λαζάρου. Μαζί με την Κυριακή των Βαΐων θεωρούνται ως οι μόνες "χαρούμενες" ημέρες της Σαρακοστής.

Τα κάλαντα του Λαζάρου

Από την Κυριακή των Βαΐων αρχίζει ουσιαστικά η λεγόμενη Μεγάλη Εβδομάδα. Την ημέρα αυτή γιορτάζεται η θριαμβευτική είσοδος του Ιησού Χριστού στα Ιεροσόλυμα και η υποδοχή του από τους Ιουδαίους.Τον υποδέχθηκαν κρατώντας βάγια δηλαδή κλαδιά από φοίνικες που άπλωναν στο έδαφος ζητωκραυγάζοντας: "Ωσαννά ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου".

Κυριακή των Βαΐων

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Η Μεγάλη Εβδομάδα αρχίζει από την Κυριακή των Βαΐων το βράδυ, όπου τελείται η Ακολουθία του Νυμφίου, και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο και είναι αφιερωμένη στα Άγια Πάθη του Ιησού Χριστού.Ονομάζεται Μεγάλη όχι γιατί έχει περισσότερες ημέρες αλλά γιατί τα γεγονότα που τιμούμε και θυμόμαστε αυτό το διάστημα είναι τα σημαντικότερα γεγονότα της χριστιανικής θρησκείας.

Μεγάλη Εβδομάδα

Είναι η σημαντικότερη, η κορυφαία φάση της Σαρακοστής. Η περίοδος της νηστείας και της προσευχής ολοκληρώνεται μέσα από το θρήνο και την αγωνία της Μεγάλης Εβδομάδος,, που μας οδηγεί μέσα από την νίκη του θανάτου στην ελευθερία του ανθρώπου που είναι η Ανάσταση.

Μεγάλη Δευτέρα

Η Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Ιωσήφ του Παγκάλου (γιου του Ιακώβ), που αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη και στην άκαρπη συκιά, που την καταράστηκε ο Χριστός και ξεράθηκε μ’ ένα Tου λόγο.

Στη λειτουργία της Μεγάλης Δευτέρας περιλαμβάνεται η ιστορία της άκαρπης συκιάς . Οι Ευαγγελιστές Μάρκος και Ματθαίος, περιγράφουν το περιστατικό, κατά το οποίο ο Χριστός, φεύγοντας από τη Βηθανία πείνασε και, βλέποντας από μακριά μία συκιά, η οποία είχε μεν φύλλα, αλλά όχι καρπούς, την καταράστηκε.

Μεγάλη Τρίτη (βράδυ Μεγάλης Δευτέρας)

Η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη σε δύο παραβολές:στην παραβολή των δέκα παρθένων και στην παραβολή των ταλάντων. Η πρώτη συμβολίζει την πίστη και την προνοητικότητα. Η δέυτερη μας διδάσκει να είμαστε εργατικοί και να καλλιεργούμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.

Η Κασσιανή θεωρείται μία από τις σπουδαιότερες ποιήτριες και υμνωδούς του Βυζαντίου. . Το τροπάριο αναφέρεται στο περιστατικό κατά τον οποίο μια γυναίκα (δεν έχει επιβεβαιωθεί εάν η Κασσιανή αναφερόταν στη Μαρία Μαγδαληνή) πλένει τα πόδια του Ιησού με μύρο και τα δάκρυά της. Στη συνέχεια τα σκουπίζει με τα μαλλιά της. Αρχικά οι μυθιστοριογράφοι θεωρούσαν ότι η Κασσιανή αναφερόμενη «στην εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή», περιέγραφε τον εαυτό της. Κάτι όμως που δεν ισχύει.

Το τροπάριο της Κασσιανής

Μεγάλη Τετάρτη (βράδυ Μεγάλης Τρίτης)

Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στη μνήμη της αμαρτωλής γυναίκας που μετανόησε, πίστεψε στο Χριστό και άλειψε τα πόδια Tου με μύρο.

Μεγάλη Τετάρτη (απόγευμα)

Νωρίς το απόγευμα πριν την Τελετή του Νιπτήρος ο ιερέας κάνει το μεγάλο Ευχέλαιο. Αλείφει έπειτα με ευλογημένο λάδι τα μέτωπα και τα χέρια των πιστών, κάνοντας το σημείο του σταυρού. Έτσι, τους βοηθά να σκέφτονται σωστά και με τα χέρια τους να κάνουν μόνο καλές πράξεις.

Μεγάλη Πέμπτη (βράδυ Μεγάλης Τετάρτης)

Η Μεγάλη Πέμπτη είναι αφιερωμένη στο Μυστικό Δείπνο, στην προσευχή στην Γεσθημανή, στην προδοσία του Ιούδα, στη σύλληψη του Ιησού, στην ανάκριση από τον Άννα, στην Άρνηση του Πέτρου και στην καταδίκη του Χριστού από τον Καϊάφα.

Μεγάλη Παρασκευή (βράδυ Μεγάλης Πέμπτης)

Τη Μεγάλη Παρασκευή θυμόμαστε τα πάθη του κυρίου δηλαδή τα μαστιγώματα τα χτυπήματα το αγκάθινο στεφάνι τη σταύρωση και το θάνατο του Χριστού.Τη Μεγάλη Παρασκευή διαβάζονται τα γνωστά 12 Ευαγγέλια τα οποία είναι 12 περικοπές από τα 4 Ευαγγέλια του Ματθαίου, του Μάρκου, του Λουκά και του Ιωάννου. Οι περικοπές αυτές των Ευαγγελίων αναφέρονται στα φρικτά πάθη του Κυρίου, στην Σταύρωση και την Ταφή. Ανάμεσα στο 5ο και 6ο Ευαγγέλιο γίνεται η Έξοδος του Τιμίου Σταυρού με τον Εσταυρωμένο από την Αγία Τράπεζα, γίνεται η περιφορά Του σε όλο τον Ναό και ψάλλεται το «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου».

Μεγάλη Παρασκευή

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται ο στολισμός του Επιταφίου στις εκκλησίες. και γίνεται η Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου. Ακολούθως, τοποθετείται στο Ιερό Κουβούκλιο ένα ύφασμα, πάνω στο οποίο έχει κεντηθεί ή ζωγραφιστεί ο Κύριος, νεκρός. Το ύφασμα αυτό λέγεται Επιτάφιος. Μετά έχουμε την περιφορά του Επιταφίου στους δρόμους των πόλεων ή των χωριών όπου ψάλλονται τα Εγκώμια του Επιταφίου (Η ζωή εν τάφω, Άξιον εστί, Αι γενεαί πάσαι).

Μεγάλη Παρασκευή

"Ω γλυκύ μου έαρ". Το εγκώμιο Επιταφίου Θρήνου της Μεγάλης Παρασκευής, είναι ένας από τους εξαιρετικούς ορθόδοξους βυζαντινούς ύμνους.Το κατανυκτικό κείμενο του ύμνου αποδίδει τον πόνο της Παναγίας για τον επίγειο θάνατο του μοναδικού υιού της. Είναι ένα μοιρολόι, που εξιστορεί την σταύρωση του Ιησού και εκφράζει τον πόνο της Αγίας του Μητέρας.

"Ω Γλυκύ μου Έαρ" Ειρήνη Παππά - Βαγγέλης Παπαθανασίου

Μεγάλη Σάββατο

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ψάλλεται ο Εσπερινός της Ανάστασης, λεγόμενη και 1η Ανάσταση όπου ψάλλεται το τροπάριο «Ανάστα ο Θεός».Το μεσημέρι στον Πανάγιο Τάφο υπό του Πατριάρχου Ιεροσολύμων πραγματοποιείται η αφή του Αγίου Φωτός και διανέμεται σε όλους τους Ορθόδοξους Χριστιανούς σε όλη την Οικουμένη.Το βράδυ τελείται η Ακολουθία της Αναστάσεως ψάλλεται το «Δεύτε λάβετε φως» και στις 12:00 το βράδυ (Κυριακή) ψάλλεται το Χριστός Ανέστη.

Μετά την Ανάσταση τσουγκρίζουμε κόκκινα αυγά και τρώμε την μαγειρίτσα

Την Κυριακή του Πάσχα σουβλίζουμε το αρνί... Ο αμνός συμβολίζει τον Χριστό, διότι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής είχε παρομοιάσει τον Ιησού με τον αμνό θεού που θα πάρει στις πλάτες του τις αμαρτίες του κόσμου.

Αναστάσιμη Προσευχή

Χριστός Ανέστη εκ νεκρών,θανάτω θάνατον πατήσαςκαι τοις εν τοις μνήμασιν,ζωήν χαρισάμενος.Ανάστασιν Χριστού θεασάμενοι,προσκυνήσομεν Άγιον, Κύριον,Ιησούντον μόνον αναμάρτητον.Τον Σταυρόν Σου Χριστέ προσκυνούμενκαι την Αγίαν σου Ανάστασηνυμνούμεν και δοξάζωμεν

Συ γαρ ει ο Θεός ημών, εκτός Σου άλλον ουκ οίδαμεν, το όνομά Σου ονομάζομεν. Δεύτε, πάντες οι πιστοί, προσκυνήσωμεν την του Χριστού Αγίαν Ανάστασην. Ιδού γαρ ήλθε δια του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω. Δια παντός ευλογούντες τον Κύριον, υμνούμεν την Ανάστασην Αυτού. Σταυρόν γαρ υπομείνας δι' ημάς, θανάτω, θάνατον ώλεσεν.

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΑΠΟ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Το βάψιμο των κόκκινων αυγών

Το βασικό έθιμο την Μεγάλη Πέμπτη είναι το βάψιμο των Πασχαλινών αυγών. Σύμφωνα με την παράδοση, η Μαρία Μαγδαληνή πήγε στη Ρώμη και διαμαρτυρήθηκε στον Αύγουστο για το έγκλημα του Πιλάτου, αναφέροντας παράλληλα τα σχετικά με την Ανάσταση του Χριστού. Επειδή όμως ο Αύγουστος δυσπιστούσε, εκείνη του είπε για να πιστέψει στην Ανάσταση, ότι θα κοκκίνιζε μόνο του το αυγό που κρατούσε στα χέρια της. Όπως και έγινε. Για άλλους, το βάψιμο των αυγών γίνεται σε ανάμνηση του χυμένου αίματος του Χριστού.

Χ'ιος - Ρουκετοπόλεμος

Ο ρουκετοπόλεμος είναι ένα έθιμο που τηρείται κάθε Πάσχα στο Βροντάδο της Χίου. Οι δύο “αντίπαλες” ενορίες, του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας της Ερειθιανής, εκτοξεύουν το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου χιλιάδες αυτοσχέδιες ρουκέτες με στόχο το καμπαναριό της αντίπαλης εκκλησίας, δημιουργώντας ένα μοναδικό θέαμα. Από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας ακόμα κρατάει αυτός ο ιδιότυπος «πόλεμος» μεταξύ των ενοριών.

Στην Κέρκυρα το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ξεκινά ξημερώματα με το έθιμο του τεχνητού σεισμού, ενώ μερικές ώρες αργότερα (στις 11.00 π.μ.) γίνεται η Πρώτη Ανάσταση με τη ρίψη των “μπότηδων. Το συγκεκριμένο έθιμο, αποτελεί επιρροή των Ενετών, οι οποίοι συνήθιζαν την Πρωτοχρονιά , να ρίχνουν από τα παράθυρά τους παλιά αντικείμενα, προκειμένου να τους φέρει ο νέος χρόνος καινούργια. Οι Κερκυραίοι οικειοποιήθηκαν το έθιμο αυτό και το ενέταξαν στις εορταστικές εκδηλώσεις του Πάσχα. Στις μέρες μας, τα παλιά αντικείμενα αντικαταστάθηκαν από πήλινες στάμνες (μπότηδες) γεμάτες νερό.

Κέρκυρα

Καλαμάτα - Σαϊτοπόλεμος

Ο Σαϊτοπόλεμος είναι ένα έθιμο με ρίζες από την επανάσταση του 1821 το οποίο αναβιώνει κάθε Κυριακή του Πάσχα στην Καλαμάτα. Το έθιμο προήλθε από μια ευφυή χρήση των Ελλήνων στον απελευθερωτικό πόλεμο του 1821, ως ένα είδος εκφοβισμού του ιππικού των Τούρκων. Αρχικά ήταν αυτοσχέδιες κατασκευές, όπου με χρήση μπαρουτιού τοποθετημένο σε αδειασμένο καλάμι, απελευθέρωναν ισχυρή φλόγα από την μια πλευρά που τρομοκρατούσε τα υποζύγια των Τούρκων ιππέων. Μετά το πέρας του πολέμου αυτές οι αυτοσχέδιες κατασκευές εξελίχθηκαν και μετατράπηκαν στο γνωστό έθιμο του Σαϊτοπόλεμου.

Το βράδυ της Ανάστασης, οι πιστοί των ενοριών, κατασκευάζουν φωτεινά «αερόστατα» τα οποία και απελευθερώνουν ώστε να πετάξουν ψηλά στον ουρανό. Κίνδυνος για φωτιά δεν υπάρχει αφού σύμφωνα με την παράδοση, όποιες και αν είναι οι καιρικές συνθήκες στο Λεωνίδιο, ο καιρός αλλάζει την ώρα της Ανάστασης, με νηνεμία και ένα ελαφρό δυτικό αεράκι που σπρώχνει τα αερόστατα προς τη θάλασσα. Σύμφωνα με μελετητές της τοπικής ιστορίας, το έθιμο έφεραν οι πολυταξιδεμένοι ναυτικοί του Λεωνιδίου, από τη μακρινή Κίνα .

Λεωνίδιο - Αφανούς

Ζάκυνθος

Μεσημέρι Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η λιτανεία του Εσταυρωμένου. Με τον «αμνό», τα μαδημένα δηλαδή λουλούδια, θα ράνει ο Επίσκοπος τον νεκρό Χριστό, την ώρα του ενταφιασμού, που ακολουθεί την περιφορά. Ο Επιτάφιος στο νησί, αριστούργημα ξυλογλυπτικής, δεν στολίζεται ποτέ με λουλούδια,, αλλά είναι ένα αριστούργημα αναγεννησιακής ξυλογλυπτικής, ντυμένος με κόκκινο βελούδο και δεν χρησιμοποιείται σ’ αυτόν το γνωστό πανί, με την απεικόνιση της Ταφής, αλλά μια αμφιπρόσωπη εικόνα του νεκρού Χριστού, ο λεγόμενος «Αμνός». Περιφέρεται στην πόλη της Ζακύνθου μόνο ο Επιτάφιος της Μητρόπολης, στις 4 το πρωί, χαράματα του Μεγάλου Σαββάτου.Μετά την επιστροφή του στο ναό, πρωί Μεγάλου Σαββάτου με την ανατολή του ήλιου, πραγματοποιείται το σπάσιμο των πήλινων αντικειμένων με το άκουσμα του «Ανάστα ο Θεός…».

Στην Υδρα υπάρχει το “έθιμο της δέησης”. Ο Επιτάφιος της συνοικίας Καμίνι μπαίνει στη θάλασσα και διαβάζεται η Ακολουθία του Επιταφίου, δημιουργώντας μία ατμόσφαιρα κατανυκτική. Αυτό γίνεται για να ευλογηθούν τα νερά και να γίνει δέηση υπέρ των ναυτικών που ταξιδεύουν, για ήσυχα ταξίδια και καλό γυρισμό.

Ύδρα

Πάτμος-Τελετή του Ιερού Νιπτήρα

Η τελετή του Ιερού Νιπτήρα στην Πάτμο είναι ένα θρησκευτικό έθιμο και πρόκειται για την αναπαράσταση της πράξης του Ιησού πριν το Μυστικό Δείπνο.Τους 12 Αποστόλους υποδύονται μοναχοί ή κληρικοί, το ρόλο του Χριστού, ο ηγούμενος της Μονής Θεολόγου, ενώ το ρόλο του Ευαγγελιστή ένας κληρικός. Η αναπαράσταση γίνεται μέσα σε αυστηρά μοναστηριακό κλίμα με τον Απόστολο Πέτρο και τον Ιούδα ως «πρωταγωνιστές» μέχρι την ώρα που ο ηγούμενος θα ραντίσει συμβολικά τα πόδια των μοναχών με νερό. Έπειτα η πομπή επιστρέφει στο μοναστήρι.

Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, κάτοικοι και επισκέπτες, ακολουθούν την περιφορά του Επιταφίου και φθάνουν στο λιμάνι, όπου αναμμένες δάδες είναι τοποθετημένες στις τάπες του Κάστρου, γύρω από το ενετικό λιμάνι. Στο μέσον της εισόδου του λιμανιού οι δάδες σχηματίζουν ένα μεγάλο σταυρό, που φωταγωγεί ολόκληρο το λιμάνι. Το έθιμο αυτό σύμφωνα με την τοπική παράδοση, φαίνεται να θέλει να συνδυάσει τη θρησκευτική μυσταγωγία με την ηρωική προσπάθεια του μπουρλοτιέρη Ανεμογιάννη να πυρπολήσει την τουρκική ναυαρχίδα στο λιμάνι.

Ναύπακτος - Ο σταυρός από δάδες

Το βράδυ μετά τον Επιτάφιο της κάθε ενορίας, οι «χαλκουνάδες» κατεβαίνουν στους δρόμους του Αγρινίου για να σμίξουν στην κεντρική πλατεία και να λάβουν μέρος στον χαλκουνοπόλεμο. Η ιστορία του εθίμου χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν οι Αγρινιώτες τα άναβαν κατά την περιφορά του Επιταφίου για να απομακρύνουν τους αλλόθρησκους..Τα χαλκούνια είναι αυτοσχέδιες εκρηκτικές κατασκευές που αποτελούνται από ένα μεγάλο κύλινδρο γεμάτο με ένα μείγμα μπαρουτιού και ένα φυτίλι στο άκρο.

Αγρίνιο - Χακλούνια

Ρόδος-Λαζαράκια

Το Σάββατο του Λαζάρου στη Ρόδο και την Ιαλυσό τα παιδιά γυρίζουν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούν τον «Λάζαρο», συγκεντρώνοντας χρήματα και αυγά για τους ιερείς, ενώ οι εν λόγω επισκέψεις συνοδεύονται από τον ήχο μεγαλοκούδουνων.

Ένα ακόμα έ θιμο της ημέρας είναι και τα λεγόμενα «Λαζαράκια». Αυτά, είναι πασχαλινά κουλούρια που φτιάχνουν οι νοικοκυρές του νησιού σε στριφτό σχήμα. Τα «Λαζαράκια» συμβολί ζουν το σώμα του Λαζάρου που ήταν τυλιγμένο σε σάβανο.

Στην Θράκη, ένα από τα έθιμα του Πάσχα είναι και το «κάψιμο του Ιούδα». Οι νεότεροι συνήθως, αφού φτιάξουν το ομοίωμα του Ιούδα, το περιφέρουν από σπίτι σε σπίτι και ζητούν κλαδιά.Την Μεγάλη Παρασκευή μετά την περιφορά του Επιταφίου, θα βάλουν φωτιά στα κλαδιά αυτά και θα «κάψουν» τον Ιούδα, όπου με το κάψιμο θεωρείται ότι ρίχνουν στην φωτιά την φιλαργυρία και την δειλία του και οποιαδήποτε μορφή προδοσίας.Σύμφωνα με το έθιμο, στο τέλος τη στάχτη τη ρίχνουν και στα μνήματα των κεκοιμημένων.

Θράκη - Το κάψιμο του Ιούδα

Ήπειρος - Το έθιμο του Ζαφείρη

Την Κυριακή του Πάσχα και καθ’όλη τη διάρκεια της Άνοιξης στην Ήπειρο αλλά και σε κάποια μέρη της Μακεδονίας αναβιώνει το έθιμο του Ζαφείρη. .

Το έθιμο αυτό είναι ουσιαστικά ένα παιδικό παιχνίδι .Το παιδί που έχει το ρόλο του Ζαφείρη παριστάνει το νεκρό, ενώ τα υπόλοιπα μαζεύουν λουλούδια και φύλλα. Τον στολίζουν και παράλληλα τον μοιρολογούν κρατώντας στα χέρια τους καλάμια αντί για λαμπάδες. Στο τέλος του μοιρολογιού, όλα τα παιδιά μαζί φωνάζουν «Σήκου Ζαφείρη, Σήκου!» και ο «νεκρός» ανασταίνεται και τα κυνηγά φωνάζοντας και γελώντας. Αλίμονο στον άτυχο που θα πιάσει ο αναστημένος Ζαφείρης, γιατί θα είναι ο «νεκρός» της επόμενης χρονιάς ή του επόμενου γύρου.

Πάσχα των Ελλήνων

Χριστός Ανέστη!