Want to make creations as awesome as this one?

No description

Transcript

WŁADYSŁAW MATLAKOWSKI

Patron Zespołu Szkół Budowlanych w Zakopanem

Władysław Matlakowski to znany chirurg warszawski, badacz podhalańskiego budownictwa i sztuki ludowej, podróżnik, a także pisarz i tłumacz z języka angielskiego, francuskiego i niemieckiego.

INDEX

1.Dzieciństwo

2. Studia medyczne

3. Lekarz

4. W kręgu rodziny

5.Choroba

6. Pobyt w Zakopanem

7.Zachwyt nad sztuką podhalańską

9.Śmierć

10. Zakopiańska "Budowlanka"

8. Literat i humanista

DZIECIŃSTWO

Urodził się 19 listopada 1850 jako syn rolnika, właściciela półtora–włókowego gospodarstwa nad Pilicą w Warce. W 1870 r. ukończył ze złotym medalem III Gimnazjum w Warszawie przy pl. Trzech Krzyży.

INDEX

STUDIA MEDYCZNE

Był wszechstronnie uzdolnionym człowiekiem, który w 1875 ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, ze stopniem lekarza cum eximia laude(czyli z wyróżnieniem).

INDEX

Po pobycie w Anglii Matlakowski uznany zostaje za jednego z pionierów nowej metody opatrywania ran (antyseptyka) prof. Józefa Listera polegającej na wykorzystaniu działania dezynfekcyjnego kwasu karbolowego.

Doskonalił swoje umiejętności w Paryżu i Londynie. Jako chirurg pracował w Warszawie zdobywając wybitną pozycję i ogłaszając cenne prace lekarskie.

LEKARZ

INDEX

Ciekawostkę może stanowić fakt, że jednym z jego pacjentów był wówczas młody i ubogi pisarz Stefan Żeromski, który przyjechał specjalnie z Kielc, by szukać porady w sprawie obolałej ręki u uznanego autorytetu.

INDEX

W kręgu rodziny

18 czerwca 1885 r. poślubił Julię Zaborowską, córkę właściciela majątku Zbijewo na Kujawach. Żona stała się jego współpracownikiem przy zbieraniu materiałów etnograficznych, a po śmierci zajęła się publikowaniem części rękopiśmiennej spuścizny.

INDEX

DZIECI

Matlakowscy mieli troje dzieci: Władysława Kiejstuta, ur. w 1886 r., ziemianina i wydawcę fragmentów pamiętników ojca oraz wspomnień o nim, Stanisława Olgierda, zmarłego w dzieciństwie oraz Katarzynę Zorzę, ur. 1891 r., malarkę.

INDEX

CHOROBA

Wytężona praca zawodowa i naukowa wpłynęła niestety na rozwój ciężkiej choroby, gruźlicy płuc.Rozwijająca się choroba znacznie zmniejszyła jego aktywność zawodową i uniemożliwiła prowadzenie oddziału chirurgicznego w szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie.

Od roku 1884 zaczął przyjeżdżać na kuracje klimatyczne między innymi do Zakopanego.

INDEX

Zakopane bliżej poznał w 1886 r., kiedy to za poradą dr. Chałubińskiego razem z żoną i czteromiesięcznym synkiem przyjechał tu na dłuższy pobyt dla poprawy zdrowia.

POBYT W ZAKOPANEM

Od 1891 roku prawie na stale pozostał na Podhalu. Zamieszkał w domu Teresy Soboniowej na ul. Kasprusie 15. Wewnątrz tego domu do dzisiaj zachowane są malowidła na ścianach wykonane wtedy przez Matlakowskiego.

INDEX

ZACHWYT NAD SZTUKĄ PODHALAŃSKĄ

Pobyt w Zakopanem stał się przełomowy w życiu Matlakowskiego.

Tutaj zafascynowany pięknem gór i kulturą góralską, gorączkowo studiował wszystkie przejawy życia na Podhalu, interesując się pasterstwem, gospodarką, budownictwem i sztuką wiejską.

INDEX

ZACHWYT NAD SZTUKĄ PODHALAŃSKĄ

Poprzez kontakt ze Stanisławem Witkiewiczem zaczął pisać i rysować. Tematyką jego ówczesnych dzieł była oczywiście góralszczyzna.Dzielił godziny na tłumaczenie ,,Hamleta” Szekspira oraz na wgłębianie się w świat gór i górali.

INDEX

W ostatnich latach swojego życia stworzył kilka czołowych dzieł:👉 „Budownictwo ludowe na Podhalu”, 👉 „Zdobienie i sprzęt ludu polskiego na Podhalu”,👉 „Wspomnienia z życia przeszłego i teraźniejszego (1850 - 1895)”,👉 „Wspomnienia z Zakopanego”.Pionierskie te dzieła, do dziś bezcenne, dotyczą nie tylko samego Podhala,lecz również i Tatr, stanowią podstawowe źródła wiedzy o tradycyjnej ludowej kulturze materialnej Podhala i Tatr Polskich. Matlakowski stał się jednym z pierwszych badaczy góralszczyzny, którzy do polskiej nauki i kultury wnieśli idee regionalistyczne.

INDEX

Literat i humanista

Kolejnym kapitalnym dzie­łem Matlakowskiego jest studium o Hamlecie (1895). Książka składa się z przekładu, równoległego do oryginału angielskiego i ze „wstępu” liczącego 417 stron drobnego druku.

Pierwszy otrzymany na ty­dzień przed śmiercią egzemplarz „Hamleta”, ofiarował z taką dedy­kacją swojej żonie (fragment):„We wszystkich ważnych momentach: czy w niebezpiecznych chwilach operacji, czy w chwili triumfu, czy w czasie oderwanego myślenia, czy rozko­szowania się przyrodą, stawała mi zawsze Twoja postać, jasna, prosta, pogodna, piękna, która tak się zla­ła z moim życiem, że nic dziwnego, iż dzieło, w którym zawarłem wiele drogich mi myśli – Tobie przypisu­ję. Przyjm – najdroższa na pamiątkę i chowaj – Twój Władysław – Zbije­wo 19.VI.1895”.

INDEX

Zmarł na gruźlicę w wieku zaledwie 45 lat – 26 czerwca 1895 roku.Jego ciało spoczywa na cmentarzu w Chodczu na Kujawach.

Śmierć

INDEX

INDEX

Zakopiańska "Budowlanka"

W 1977 roku Zespołowi Szkół Budowlanych w Zakopanem z okazji setnej rocznicy Szkoły Przemysłu Drzewnego nadano imię Władysława Matlakowskiego.Dlaczego został patronem "Budowlanki"?Pewnie dlatego, że „syćko to, co budorz mioł w głowie i w rękach, pozapisywał, wyrysował i pote wydrukowoł”. Zasłużył na szczególną wdzięczność, bo „godny cłek był.

"Matlakowski" - obraz na szkle, autor Anna Kois

Słowa Jędrzeja Marusarza, przewodnika tatrzańskiego o Władysławie Matlakowskim.

INDEX

DZIĘKUJE!

Monika Cholewa

Bibliografia

Cetera-Włodarczyk Anna, Kosim Alicja: Władysław Matlakowski (1850 - 1895) Hamlet (1984) [w:] Polskie przekłady Shakespearea w XIX wieku, Warszawa 2019, s. 252-264.Kapuścik Janusz: Władysław Matlakowski. Lekarz - pisarz - uczony, Warszawa 1995.Kierzek Andrzej: Rynolaryngologia w naukowej działalności Władysława Matlakowskiego (1851-1895), [w:] Otorynolaryngologia tom 10. nr 1,2011, s. 15-21.Kierzek Andrzej, Władysław Matlakowski (1851-1895) – człowiek niepospolity; chirurg zasłużony dla polskiej rynolaryngologii, [w:] Otorynolaryngologia tom 9. nr 4, 2010, s. 160-165.Matlakowski Władysław,Budownictwo ludowe na Podhalu,Kielce 2009.Matlakowski Władysław, Wspomnienia z życia przeszłego i teraźniejszego (1850 - 1895), Wrocław 1991.Peszke Józef, Wstęp, [w:] Matlakowski Władysław,Zdobienie i sprzęt ludu polskiego na Podhalu,Warszawa 1980, s.3-91.

INDEX