Want to make creations as awesome as this one?

Transcript

Dziady cz. III

Adam Mickiewicz

Historiozofia w "Dziadach". O co chodziło z tym mesjanizmem?

01

"Dziady" część III – utwór dramatyczny Adama Mickiewicza należący do cyklu dramatów "Dziady". Utwór powstawał w roku 1832 w Dreźnie. Opublikowany został po raz pierwszy w 1832 roku jako IV tom Poezji, oraz rok później w edycji osobnej. Utwór niekiedy określany mianem Dziady drezdeńskie, ze względu na miejsce powstania

Czas i okoliczności powstania dramatu

Problematyka

Budowa

Dla tych, którzy przeczytali

"Dziady" cz. III - trochę inaczej

Ważne pojęcia

Mesjanizm

Realizm historyczny dramatu

Na podstawie podręcznika, słownika wyjaśnij co oznaczają terminy historiozofia i mesjanizm. Definicje zapisz w zeszycie.

Przypomnij genezę III części "Dziadów". Rozważ, czy istnieje związek między okolicznościami powstania dramatu a wpisaną w niego koncepcją mesjanistyczną.

Przeczytaj dedykację i przedmowę "Dziadów", a następnie wykonaj podane polecenia. Odpowiedzi zapisz w zeszycie.


1. Jakie zdarzenia historyczne przywołuje w przedmowie autor?

2. Scharakteryzuj politykę władz carskich w stosunku do Polaków.

3. Poeta zapowiada, że utwór będzie miał dwa wymiary: mistyczny i historyczny. Co za tym przemawia?

4. Znajdź odwołania biblijne obecne w przedmowie i wyjaśnij ich sens. Przedstaw, jaką rolę Mickiewicz przeznaczył Polsce.

Jak motyw męki Chrystusa realizowany jest w "Dziadach" w odniesieniu do losów narodu polskiego. Przeanalizuj teksty i uzupełnij kartę pracy.


Karta pracy

Motywy biblijne w „Dziadach”

Przeanalizuj opowieść Jana o wywózkach na Syberię / Widzenie ks. Piotra. Do jakich motywów męki Pańskiej nawiązał w tych fragmentach dramatu Mickiewicz?


Opowieść Jana

Męka Chrystusa

• droga na Syberię

• Syberia

• tłum zebrany przed kościołem

• strażnicy prowadzący więźniów

• łańcuchy za ciężkie dla małego więźnia

• współczucie ludzi dla cierpiących więźniów

• Janczewski potrząsający łańcuchami

• skatowany Wasilewski niesiony przez straże



Widzenie księdza Piotra

Męka Chrystusa

• kibitki wiozące więźniów na północ

• uwięziony i spętany naród polski

• Francja odwracająca się od Polski

• kraje europejskie żądające kary dla Polaków

• naród w cierniowej koronie, symbolu upokorzenia

• naród rozpięty na krzyżu zbitym z trzech gatunków drewna (trzej zaborcy)

• rozpaczająca Wolność

• Moskal, który rani naród polski kopią

• naród pod postacią mężczyzny umierającego na krzyżu i wstępującego do nieba




Dziadów część III – obraz władzy despotycznej

02

Adam Mickiewicz w przedmowie do III części "Dziadów" nie ukrywa swojego stosunku do Nowosilcowa. Podkreślał jego bezwzględny stosunek do Polaków, jego okrucieństwo w stosunku do więźniów. Jak podkreśla: "Nowosilcow z władzą od Carewicza Konstantego zesłany, był oskarżycielem, sędzią i katem." Kim był ten znienawidzony przez Polaków Senator?

Nikołaj Nowosilcow (ur. 1762, zm. 20 IV 1838) polityk rosyjski; w młodości liberalny doradca Aleksandra I Romanowa, później rzecznik polityki zachowawczej i zatarcia odrębności ziem polskich zagarniętych przez Rosję; 1813–15 wiceprezes Rady Tymczasowej Księstwa Warszawskiego; w latach 1815–30 pełnomocny komisarz cara przy Radzie Stanu Królestwa Polskiego i zacięty przeciwnik jego autonomii; w latach 1821–24 prezes Komisji do Reorganizacji Wydziału Edukacji i inspirator śledztw przeciwko młodzieży pol. w Wilnie, 1823 osobiście prowadził przesłuchania w sprawie Tow. Filomatów; od 1824 kurator wil. okręgu nauk. i wróg pol. ruchów wolnościowych, opuścił Polskę 1830, przed wybuchem powstania listopadowego; od 1831 czł., od 1832 przewodniczący ros. Rady Państwa oraz gabinetu ministrów.

Nowosilcow - charakterystyka

Sen Senatora

Senator - opinie o postaci

Sen senatora - analiza

Ważne pojęcia

Senatora Nowosilcowa - pośrednio - poznajemy już w scenie I, w celi więźniów. Tomasz uświadamia Żegocie, że nie jest ważne, czy jest winny. Winy nie potrzeba, aby okrutny Senator uznał, że człowiekowi przeznaczone jest więzienie. Tak mówi o Nowosilcowie:

Powód — że Nowosilcow przybył tu z Warszawy.

Znasz zapewne charakter pana Senatora.

Wiesz, że już był w niełasce u imperatora,

Że zysk dawniejszych łupiestw przepił i roztrwonił,

Stracił u kupców kredyt i ostatkiem gonił.

Bo pomimo największych starań i zabiegów

Nie może w Polsce spisku żadnego wyśledzić;

Więc postanowił świeży kraj, Litwę, nawiedzić,

I tu przeniósł się z całym głównym sztabem szpiegów.

Żeby zaś mógł bezkarnie po Litwie plądrować

I na nowo się w łaskę samodzierżcy wkręcić,

Musi z towarzystw naszych wielką rzecz wysnuwać

I nowych wiele ofiar carowi poświęcić.


Senator znany jest z okrucieństwa, z obłudy, z cynizmu. Doskonale ujawnia się to w scenie z Panią Rollinson, w której przychodzi ona błagać Nowosilcowa o życie i wolność dla syna. Znajdź w utworze tę scenę i na podstawie rozmów więźniów i zachowania Senatora w trakcie rozmowy z cierpiącą matką, scharakteryzuj postać.


Analizując tekst - zwłaszcza sceny: Salon warszawski i Pan Senator - przytocz opinie Polaków na temat Nowosilcowa: negatywne i pozytywne.


1. Jaką funkcję pełni zastosowana w tej scenie konwencja snu? Na podstawie didaskaliów omów zachowanie senatora we śnie. O jakich emocjach ono świadczy?

2. Zwróć uwagę na zachowanie urzędników pojawiających się w tej scenie. Jakie cechy ujawnia to zachowanie?

3. Dokonaj charakterystyki osób z otoczenia Nowosilcowa. Wyjaśnij, jak rozumiesz słowa „Nienawidzą mnie wszyscy, kłaniają się, boją”. Określ, czemu służą porównania do zwierząt. Wykorzystaj informacje o ich symbolice, które znajdziesz w podręczniku.

4. O jakich cechach Senatora można wnioskować na podstawie snu? Swoje spostrzeżenia zanotuj w tabeli:


marzenia Senatora - Senator w łasce
lęki Senatora - Senator wypadł z łask




Korzystając z dostępnych źródeł znajdź znaczenie pojęć: tyrania, uzurpator, despota, oniryzm. Definicje zapisz w zeszycie.

Ustęp w III części "Dziadów to poetycki reportaż, zarazem esej z podróży po Rosji. Mickiewicz okazał się bardzio wnikliwym obserwatorem i w sześciu wierszowanych rozdziałach opisał Petersburg, władzę, cara, stosunki, które panują w Rosji. Ten dodatek jest oskarżeniem carskiej tyranii. Przeczytaj rozdział "Przegląd wojska", a następnie odpowiedz na pytania.

1. W jaki sposób poeta ukazał osoby występujące w utworze? Nazwij zastosowane środki językowe i określ ich funkcję.

• lud przybyły na widowisko –

• żołnierze –

• car –

• carscy poplecznicy –

2. Jaką wartość ma człowiek dla władcy Rosji.

3. Jaką postawę wobec świata przedstawionego zajmuje narrator?

4. Zinterpretuj dwuwiersz kończący Przegląd wojska.

"Nasz naród jak lawa..." Obraz zniewolonego społeczeństwa w III części "Dziadów"

03

Nasz naród...

Oprócz wydarzeń politycznych poeta dał wyraz dyskusji literackiej toczącej się w salonach intelektualnych stolicy. Po procesie filomatów w Wilnie życie intelektualne popadło w stagnację. Mickiewicz został wówczas zesłany w głąb Rosji. Od 1824 roku znaczącym ośrodkiem życia umysłowego stała się Warszawa, gdzie zaczęli się gromadzić pisarze z różnych stron kraju. Do wybuchu powstania listopadowego w dokonaniach polskich romantyków dominowała tendencja naśladowcza wobec wzorców europejskich. W znanym artykule O krytykach i recenzentach warszawskich Adam Mickiewicz ostro wystąpił przeciwko zaściankowości i ksenofobii warszawskich salonów, zamkniętych na nowatorstwa artystyczne. Słowami Literata IV (uosabiającego Kazimierza Brodzińskiego) nawiązywał do sielankowo‑idyllicznych upodobań literackich starszego pokolenia:

Adam MickiewiczDziady. Część trzecia

Nasz naród się prostotą, gościnnością chlubi,
Nasz naród scen okropnych, gwałtownych nie lubi;
Śpiewać, na przykład, wiejskich chłopców zalecanki,
Trzody, cienie – Sławianie, my lubim sielanki.

(Scena VII, w. 205–207)

Tekst do analizy

Przeanalizuj rozmowy bohaterów stojących przy drzwiach i siedzących przy stoliku.

- określ tematykę wypowiedzi obu grup;

- odpowiedz, jak młodzi uczestnicy rozmowy przy drzwiach oceniają towarzystwo stolikowe;

- wskaż wypowiedzi ironiczne i nacechowane emocjonalnie. Powiedz, o czym świadczą.


Na podstawie opowieści Adolfa o Cichowskim przedstaw losy młodych Polaków podczas procesu wileńskiego.

Opisz i oceń reakcje towarzystwa stolikowego na usłyszaną historię prześladowania Cichowskiego.


Sformułuj pisemnie odpowiedź na pytanie, jaką cechę narodową krytykuje Wysocki w scenie Salonu warszawskiego. Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że jego słowa zawierają krytykę bierności i lojalizmu, a poza tym stanowią syntetyczną definicję charakteru narodowego Polaków?

Nasz naród jak lawa
Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa,
Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi.
(Scena VII, w. 227–230)

Jakie dwie grupy rozmówców można wyodrębnić w scenie VII?

W kontekście wypowiedzi obu grup powiedz, jak postawa (stojąca i siedząca) rozmówców określa ich stosunek do spraw narodowych?

Przedstaw historię Rollisona. Określ skutki carskich represji w jego przypadku.


W jaki sposób Rollisonowa chce nakłonić Senatora do uwolnienia syna? Zwróć uwagę na zachowanie kobiety, nacechowanie emocjonalne wypowiedzi, stosunek do Senatora.


Opisz rozpacz matki po stracie syna. Jakie znaczenie dla oskarżenia kierowanego przez matkę ma uderzenie pioruna? Dlaczego?


Wróć do sceny I i wyszukaj w niej fragmenty: bajkę Góreckiego opowiedzianą przez Żegotę oraz słowa Jana Sobolewskiego skierowane do Boga. Na tej podstawie omów symboliczny sens męczeństwa Polaków.

Martyrologia narodu polskiego

04

Zebrani w celi Konrada na wigilijnej wieczerzy aresztowani filomaci rozmawiają o przebiegu prowadzonego przeciw nim śledztwa i trwających prześladowaniach młodzieży. Wyodrębnij historie poszczególnych bohaterów (możesz zaznaczyć je w tekście sklerotkami). Zwróć uwagę na to, jak traktują swoje uwięzienie, jak odnoszą się do siebie nawzajem, co mówią na temat cara i Nowosilcowa (komisarza carskiego). Zaznacz w wypowiedziach więźniów obrazy symboliczne (to jest takie, które można odczytać niedosłownie, metaforycznie, np. umierający Wasilewski z rozpostartymi ramionami – jak Chrystus na krzyżu).

Kim są bohaterowie tej sceny? (zapoznaj się dokładnie z objaśnieniami do tekstu)

Gdzie i kiedy rozgrywa się akcja tej sceny?

Jaką "ofiarę" proponuje współwięźniom Tomasz?

Przeczytaj uważnie opowiadanie Sobolewskiego. W jaki sposób w warstwie językowej sygnalizowane są przeżywane przez niego emocje?


Wymień dwóch bohaterów, których nazwiska pojawiają się w opowiadaniu Sobolewskiego. Scharakteryzuj ich wygląd, zachowanie, postawy.


Do kogo porównani są ci dwaj bohaterowie? Jakie cechy zyskują poprzez te porównania?


Przeanalizuj scenę I, VII, VIII i przygotuj monolog na temat: Cierpienie - uszlachetnia czy odbiera godność? Odwołaj się do "Dziadów" oraz do innego tekstu kultury. Pracę przygotuj w formie nagrania (nie dłuższe niż 5 min).

Konrad - przemiana bohatera. Buntownik, bluźnierca, patriota

05

Zapoznaj się z mottem Prologu. Wyjaśnij, w jaki sposób ich znaczenie koresponduje z całością dramatu?

Przeczytaj Prolog, a następnie odpowiedz na pytania, które znajdują się pod znacznikiem.

1. W celi wileńskiego klasztoru bazylianów zamienionego na więzienie bohater określany jako Więzień rozmyśla o swoim przeznaczeniu. Czego dowiadujesz się o Więźniu z jego wypowiedzi? Kiedy toczy się akcja Prologu?


2. Zastanów się, jaką rolę w tej scenie odgrywają duchy i anioły. Co jest przedmiotem ich rozmów?


3. Na podstawie wypowiedzi Anioła (ww. 98-103) wyjaśnij, dlaczego Gustaw-Konrad znalazł się w więzieniu.


4. W jaki sposób więzień reaguje na wieść, że ma być wolny "z łaski Moskwicina"?


5. Zwróć uwagę na to, w jaki sposób dokonuje się przemiana bohatera (Więźnia). Spróbuj zinterpretować tę przemianę.


6. Zinterpretuj pojawienie się duchów po prawej i po lewej stronie. Przypomnij sobie symboliczne znaczenie przestrzeni, znane między innymi z Sadu Ostatecznego Hansa Memlinga.

Przeczytaj Pieśń zemsty Konrada, a następnie wykonaj polecenia w karcie pracy (pod znacznikiem). Kliknij w zdjęcie i obejrzyj fragment filmu "Lawa", w którym Konrad wykonuje pieśń.

Przeczytaj „Pieśń zemsty”, a następnie uzupełnij notatkę.

Konrad dokonuje …………………………….. pieśni – w jego wizji zachowuje się ona jak ……………………………., który tropi swoje ofiary. Główną ideą przepełnionej nienawiścią pieśni jest ……………………………… Konrad chce zniszczyć wroga nawet wbrew …………………….. . Bohater jest gotów zgubić ………………………………., byle tylko dokonać krwawego odwetu. Zapowiada, że będzie ścigał wroga nawet w ………………………… . Bluźnierczy charakter tych słów powoduje, że współwięźniowie nazywają pieśń Konrada pieśnią ………………………….. i ……………………………… . Obecne są w niej motywy wampiryczne, takie jak:

  • ………………………………………………………………………………………
  • ………………………………………………………………………………………
  • ………………………………………………………………………………………
  • ………………………………………………………………………………………
  • ………………………………………………………………………………………
  • ………………………………………………………………………………………


Wielka Improwizajca

Znajdź w słowniku znaczenie słowa "improwizacja". Zapisz w zeszycie.

Na podstawie "Wielkiej Improwizacji" przedstaw stosunek Konrada do ludzi i Boga.

Konrad wobec ludziKonrad wobec Boga





Konrad jako twórcaKonrad jako jednostka czująca





Przeanalizuj treść Wielkiej Improwizacji - opisz postawę Konrada wobec Boga i własnego narodu, jakie przyświecają mu cele:


Jaki obraz Konrada wyłania się z Wielkiej Improwizacji:

bluźnierstwa Konrada....................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................


żądania Konrada............................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................................


stosunek Konrada do własnego narodu ...................................................................................................

............................................................................................................................................................................

Znajdź w słowniku znaczenie słowa archetyp. Zapisz definicję.


Przypomnij sobie mit o Prometeuszu i uzupełnij notatkę:


Prometeusz:

co zrobił?..............................................................


co go motywowało?..........................................................


jakie poniósł konsekwencje?........................................................................


czego jest archetypem?......................................................

Znajdź w słowniku znaczenie słowa "prometeizm". Zapisz w zeszycie.

Określ, jaką rolę odgrywają anioły i diabły w dramacie Mickiewicza. Dlaczego dobre duchy stoją po prawej stronie, a złe - po lewej? Skorzystaj z dostępnych źródeł informacji.


Konrad nie wypowiedział największego bluźnierstwa - uprzedził go diabeł, a zmęczony bohater mdleje. Zastanów się, co mogłoby się stać, gdyby Konrad wypowiedział się do końca?


Co wydarzyło się po omdleniu Konrada. Przeczytaj scenę III i IV, a następnie wypełnij kartę pracy, w której określisz, kto ocalił Konrada. Karta pracy znajduje się pod znacznikiem


Kto ocalił Konrada?


Scena III. Egzorcyzmy w celi Konrada

Postać i jej udział w ratowaniu Konrada

Uczucia

Kapral:





Więzień:





Ksiądz Piotr:





Aniołowie:





Scena IV. Modlitwa Ewy

Postać i jej udział w ratowaniu Konrada

Uczucia

Ewa:






Czterdzieści i cztery, czyli mesjanizm i profetyzm III. części "Dziadów"

05

Panie! Czymże ja jestem przed Twoim obliczem?
Prochem i niczem,
Ale gdym Tobie moję nicość wyspowiadał,
Ja, proch, będę z Panem gadał.

(A. Mickiewicz "Dziady" III,
Ks. Piotr, scena V, w. 1–4)

Wizjonerzy, profeci, przepowiadacze przyszłości zazwyczaj budzą nieufność. Wydaje się, że współcześnie człowiek ma racjonalny stosunek do problemów ludzkiej egzystencji, i nie ufa przepowiedniom, choć niejednokrotnie chętnie o nich czyta.
Adam Mickiewicz w swoim dramacie ukazał dwóch bohaterów o skłonnościach profetycznych. Konrad zbuntował się wobec Boga i był gotowy na konfrontację z Nim, nawet za cenę życia. Ksiądz Piotr – pokorny bernardyn – przepowiedział męczeńską ofiarę młodych Polaków. Zastanówmy się, który z nich jest bardziej przekonujący - i dlaczego.

Najbardziej profetycznym fragmentem III. cz. Dziadów jest Widzenie ks. Piotra. W jego wizji dzieje Polski układają się według planu Boskiego (prowidencjalizm). Dzieje narodu stanowią powtórzenie historii ewangelicznej. Ksiądz Piotr sugeruje, że naród – podobnie jak Chrystus – musi ponieść męczeńską śmierć na krzyżu, lecz później zmartwychwstanie, odzyska wolność dla siebie i innych narodów. Dlatego w dziejach świata Polska ma odegrać rolę Chrystusa narodów. Takie założenia wpisują się w koncepcję mesjanizmu.

Definicja: Mesjanizm

nurt filozoficzny zainicjowany przez Józefa Hoene‑Wrońskiego, który po raz pierwszy użył tego terminu w 1831 roku. Oznacza wiarę w posłannictwo dziejowe narodu polskiego oraz w nadejście przywódcy — indywidualisty (wykreowanego przez cierpienie narodu), który ustanowi nowy system wartości (prawo tworzenia i prawo postępu). Człowiek ten powołany jest do wyższych celów i ma zwalczać zło na świecie. Ów „pomazaniec Boży” (głoszący prawdy mesjaniczne) identyfikuje się z Bogiem w związku z wielką duchową przemianą i jest obrazem losu człowieka wybranego, odnajdującego swój finalny cel w wyzwoleniu od życia doczesnego (osiągnięcie nieśmiertelności). Z mesjanizmem łączy się odnowa religijna, harmonijna wizja całkowitego unicestwienia zła moralnego, przezwyciężenia kryzysu, wiara w szybkie nadejście Królestwa Bożego na ziemi, oczekiwanie zbawienia, lecz również krytyka Kościoła instytucjonalnego. Mesjanizm wywarł ogromny wpływ na twórczość polskich romantyków (głównie Adama Mickiewicza i Zygmunta Krasińskiego oraz na poglądy filozoficzne Augusta Cieszkowskiego), z których każdy interpretował go w sposób odmienny. Najwierniejszym jego wyznawcą był Mickiewicz, który wykorzystał podjętą przez Wrońskiego hipotezę o mesjanicznej misji Napoleona, a także wizję przyszłego pojednania Polski i Rosji. Pierwszym polskim tekstem mesjanistycznym była Mowa o narodowości Polaków Kazimierza Brodzińskiego (1831), w której padło określenie narodu polskiego „dla ludzkości w Chrystusie cierpiącym”. W mesjanizmie filozoficznym główna zbawcza rola przypada jednostce, nie - zbiorowości, co odróżnia go od mesjanizmu narodowego, wyznawanego przez wybitnych twórców literatury romantycznej (Adama Mickiewicza, Julisza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego).

Widzenie ks. Piotra

Podczas żarliwej modlitwy Ksiądz Piotr widzi dzieje Polski przedstawione na podobieństwo ewangelicznego opisu męki Chrystusa. Wyodrębnij w widzeniu Księdza Piotra obrazy: pochodu i wskrzesiciela narodu, procesu, drogi krzyżowej, ukrzyżowania i wniebowstąpienia. Zaznacz je w tekście.

Karta pracy.

Przeanalizuj treść Widzenia księdza Piotra (scena V) i uzupełnij kartę pracy:


Sens polskiego cierpienia


1 Określ charakter wizji opisanej w scenie V dramatu.

.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


2 Sprecyzuj, kogo ma na myśli Ksiądz Piotr, gdy mówi: „cała Polska młoda”.

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


3 Wynotuj obecne w tekście Widzenia nawiązania do Biblii i zinterpretuj ich symbolikę.

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


4 Przedstaw wizję dziejów Polski zawartą w Widzeniu Księdza Piotra.


........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


5 Na podstawie sceny V oraz znajomości całego dramatu postaw własną hipotezę, kim jest „wskrzesiciel narodu”.

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................




Jak współcześnie, w dobie postępu technicznego i rozwoju nauki, są postrzegane osoby przewidujące przyszłość? Z czego wynika stosunek społeczeństwa do wizjonerów?

Określ, jaką postawę przyjmuje duchowny wobec Boga. Porównaj ją z postawą Konrada podczas Wielkiej Improwizacji.

Profetą jest Konrad w Wielkiej Improwizacji oraz ksiądz Piotr w Widzeniu. Przeczytaj tekst Aliny Witkowskiej i uzupełnij kartę pracy:


Ksiądz i poeta


Przeczytaj podany tekst, a następnie wykonaj polecenia.


[...] druga wybitna postać dramatu – ks. Piotr – stanowi nie tylko proste przeciwieństwo Konrada, lecz przeznaczone zostały jej także funkcje zbawcze wobec zabłąkanego romantycznego Prometeja. Ksiądz Piotr dysponuje bowiem systemem wartości nieznanych Konradowi, a koniecznych do życia i do możliwości pro-wadzenia walki o wielkie ideały. Ks. Piotr jest określony przez pokorę, tak jak Konrad przez pychę. Jego skromność i cichość jest zaprzeczeniem wymowności Konrada. Jest człowiekiem dialogu z innymi, pod-czas gdy Konrad nie wykracza poza monolog, poza rozmowę uwewnętrznioną. Jest upostaciowaną miłością i każdemu zbłąkanemu ma do zaofiarowania ewangeliczną cnotę dzielenia miłości. Tę właśnie, którą zawarł w słowach skierowanych do Konrada: „synu, tyś na sercu, które Ciebie kocha”. Wraz ze „sługą pokornym” wkracza do poematu „lew z pokolenia Judy” – Chrystus i ogromna etyczno-religijna problematyka pokory, miłości, wreszcie – odkupienia poprzez ofiarę, tak istotna dla mesjanistycznej wykładni zbawienia.


Ksiądz Piotr jest więc niezmiernie ważną postacią dramatu Mickiewicza. Nie tylko jako antyteza Konrada i jako rezoner wypowiadający myśli, którym Mickiewicz przypisywał szczególne znaczenie ideowe. Ks. Piotr ocala bowiem współczesnego Prometeusza, ponawia wobec niego odkupicielską misję Chrystusa [...].


Alina Witkowska, Mickiewicz. Słowo i czyn, Warszawa 1975, s. 156–157.


1 Wypisz różnice w postawach Księdza Piotra i Konrada, które wskazuje Alina Witkowska.


....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


2 Przedstaw system wartości Księdza Piotra.


....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


3 Wyjaśnij znaczenie sformułowania: „jest upostaciowaną miłością”.

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


4 Podaj trzy argumenty świadczące o tym, że Ksiądz Piotr to ważna postać dramatu.


•.......................................................................................................................

•.......................................................................................................................

•.......................................................................................................................


5 Uzasadnij twierdzenie, że tekst Aliny Witkowskiej tworzy spójną całość. Weź pod uwagę frazy tworzą-ce ramę wypowiedzi, powiązanie logiczne kolejnych zdań oraz formalne wskaźniki spójności.


........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................


W Widzeniu ks. Piotra występuje analogia między cierpieniem Chrystusa i cierpieniem uciemiężonego narodu. W wizji księdza dramat młodego pokolenia Polaków kojarzy się z losem dzieci, które Herod w obawie przed władzą nadchodzącego Mesjasza skazał na zagładę. Mickiewicz sugeruje, że sytuacja młodych Polaków stała się beznadziejna. Konsekwencją zesłania na Sybir jest powolne umieranie, zarówno w sensie fizycznym, jak i duchowym. Ten pesymistyczny, porażający w swej wymowie obraz rzeczywistości rozświetla proroctwo o dziecięciu, które uszło z życiem i rośnie na zbawcę i wskrzesiciela narodu. Przed oczami księdza rozpościera się symbol Golgoty. Upersonifikowany naród występuje w roli niewinnie skazanego i umęczonego Chrystusa. Jednocześnie pojawia się sugestia narodowego zmartwychwstania. Mistyczny finał tej sceny rozgrywa się przy dźwiękach wielkanocnej pieśni, podczas której naród – podniesiony do roli Mesjasza – skonał (lecz zmartwychwstanie). Widzenie zamyka optymistyczna zapowiedź nadejścia zbawiciela narodu, którego imię „czterdzieści i cztery” zostaje wymienione dwukrotnie. Ksiądz Piotr kreuje koncepcję historiozoficzną, według której narody zrzucą z siebie jarzmo tyranii i nastąpi przewrót, który zapoczątkuje nową erę. Widzenie zawiera również krytykę narodów europejskich, które obojętnie patrzyły na polskie dążenia niepodległościowe.


Dziękuję

Dziękuję