Want to make creations as awesome as this one?

No description

Transcript

U Hallera na letnisku

Pomysł na wystawę zrodził się w 2015 r.

W 2016 r. Muzeum wystąpiło do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o dofinansowanie projektu stworzenia nowej ekspozycji stałej w oddziale „Hallerówka” we Władysławowie w tzw. „Adiutantówce” zwanej też Błękitnym Domkiem.

Projekt

Plan rozbudowy Hallerowa,Ilustrowany Kurier Codzienny, 05.08.1936 r., nr 216.

Wystawa dofinansowana przez MKiDN

Grudzień 2020 r.Oddział "Hallerówka"

Władysławowo, ul. Morska 6

historia letniego wypoczynku na Ziemi Puckiej - wystawa

W ramach programu Dziedzictwo Kulturowe 2017, priorytetu Wspieranie działań muzealnych udało się pozyskać fundusze i remont oraz przygotwanie wystawy stałej. Wraz z dotacją celową Starostwa Powiatowego w Pucku wartość projektu wynosi 164597,93 zł. Autorem projektu aranżacji oraz wykonania plastycznego wystawy jest Pracownia "Rysunek" Aleksandra Widyńskiego.

opr. J. G, B.K-D

Powstanie "Błękitnego Domku"

1922-1923

Hallerowo

Click around this image to find 4 different pieces of information. Once you've explored all 4, take the quiz to check your understanding.

„Błękitny Domek” – willa kpt. Jana Dworzańskiego, Adiutantówka.Tuż obok „Hallerówki” w latach 1922-1923 wybudowano drugą willę dla J. Hallera - tzw.„Błękitny Domek”. Pełniła ona w okresie międzywojennym rolę stanicy harcerskiej, w której na zaproszenie generała wypoczywali harcerze z różnych regionów kraju. Była też letnią siedzibą adiutanta generała J. Hallera – kpt. Jana Dworzańskiego, a od połowy lat 30. XX w. jego własnością.Po II wojnie światowej w budynku funkcjonowała kawiarnia „Muszelka” prowadzona przez państwa Dworzańskich. W 1981 r. wdowa po kapitanie, Kazimiera Dworzańska sprzedała willę Nadmorskiemu Parkowi Krajobrazowemu, który w obiekcie przygotował ekspozycję przyrodniczą prezentującą walory parku. W czerwcu 2013 r. obiekt stał się oddziałem Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy w Pucku.

"Błękitny domek" w okresie międzywojennym,fotografie ze zbiorów rodziny Dworzańskich oraz Muzeum Ziemi Puckiej

Słowo Pomorskie, 10.06.1927 r., nr 131.Słowo Pomorskie, 16.07.1927 r., nr 160.

Otwarcie wystawy stałej

2017

Władysławowo

Click around this image to find 4 different pieces of information. Once you've explored all 4, take the quiz to check your understanding.

W ramach projektu przygotowano wystawę stałą pn. Na letnisku u Hallera prezentującą historię wypoczynku letniego na terenie Ziemi Puckiej od końca XIX wieku do 1989 r. Przeprowadzono adaptację pomieszczeń w „Adiutantówce”, wykonano projekt aranżacji plastycznej wystawy oraz jej realizację. Zastosowano elementy multimedialne, prezentacje teatralne, przestrzenne oraz tłumaczenie wystawy na jęz. angielski. W stanowiskach interaktywnych udostępniono aplikację - mapa miejscowości letniskowych na Kaszubach Północnych oraz grę dla dzieci typu memo, a także film sferyczny 360° ukazujący charakterystyczne punkty turystyczne z lotu ptaka. Dodatkowo w ramach ekspozycji można odsłuchać słuchowiska opowiadającego o letnisku w okresie międzywojennym. Dla najmłodszych przygotowano również przestrzenne puzzle.

Tak powstawała wystawa "U Hallera na letnisku", fot. MZP

Zaczyna się tak ...

Turystyka w dzisiejszym tego słowa znaczeniu pojawiła się na początku XIX w. Mieszkańców miast, właściciele majatków ziemskich zaczęli wybierać na letni wypoczynek nadmorskie kurorty. Popularnością cieszyły się m.in. nadbałtyckie kąpieliska takie jak Kołobrzeg, Międzyzdroje czy Świnoujście. W latach 20. XIX w. swą uzdrowiskową karierę rozpoczął również Sopot. Wypoczywający w nim letnicy niebawem odkryli też inne nadmorskie miejscowości w okolicy, takie jak: Hel, Puck, a później Jastarnia, Kuźnica oraz Wielka Wieś.

czytaj dalej

Na letni wypoczynek do miejscowości kuracyjnych przyjeżdżano z reguły na całe lato. Oprócz kąpieli słonecznych i morskich kuracjusze oddawali się spacerom wzdłuż plaż i wydm, korzystając z leczniczych właściwości nadmorskiej przyrody. Czas wolny spędzali na wspólnych spotkaniach towarzyskich, uczestnicząc w koncertach czy wieczorkach poetyckich.Do kurortów położonych nad Zatoką Pucką letnicy przybywali głównie drogą morską korzystając z uruchomionych w latach 80. i 90. XIX w. stałych połączeń parowcami z Gdańskiem i Sopotem. W 1898 r. możliwa stała się też podróż nad morze koleją, dzięki oddaniu do użytku linii łączącej nadmorski Puck z magistralą Berlin –Królewiec.

Hel - kąpielisko morskie

czytaj dalej

W 1899 r. na samym cyplu półwyspu ukończono budowę nowoczesnego „Domu Zdrojowego” (Kurhaus). W obiekcie znajdowało się 25 luksusowych pokoi gościnnych, restauracja, oszklona weranda, salon kąpieli ciepłych oraz wewnętrzny ogród z fontanną. Częścią kompleksu była również przystań - molo spacerowe, do którego zawijały statki z Gdańska i Sopotu przywożące letników.

Położona na cyplu Półwyspu Helskiego osada rybacka w XIX w. stała się celem morskich wycieczek kuracjuszy z Gdańska i Sopotu. Wkrótce obok niskiej zabudowy domów rybackich pojawiły się pierwsze murowane, piętrowe wille przyjmujące gości. Z myślą o kuracjuszach wytyczono m.in. trasy nad morze, oznakowywano atrakcje turystyczne, zainstalowano żeliwne pompy wodne, uruchomiono restauracje i karczmy. Dla kąpiących się wybudowano łazienki z przebieralniami, pomostami, a także wydzieloną plażą dla kobiet z dziećmi oraz drugą, osobną dla mężczyzn.

Fotografie ze zbiorów Wernera Grabe, Muzeum Ziemi Puckiej

Puck kąpielisko nad Zatoką Pucką

W XIX w. podjęto pierwsze działania zmierzające do przekształcenia Pucka w atrakcyjny kurort nadmorski. Wybudowano łazienki z pomostami, poprowadzono trasy spacerowe i aleje miejskie oraz założono park nadmorski z promenadą. Na potrzeby letników i kuracjuszy zbudowano przy parku nadmorskim „Dom Zdrojowy”(Kurhaus). Posiadał on wieżę widokową, a wewnątrz salę teatralną, restaurację i kawiarnię. Główną atrakcją obiektu stanowiły zimne, morskie kąpiele oraz ciepła łaźnia.

czytaj dalej

Dodatkowymi czynnikami zachęcającymi do przyjazdu do Pucka były brak pobierania taksy kuracyjnej, a także możliwość odbycia konsultacji lekarskich wraz z zaopatrzeniem w leki na miejscu.Aby ułatwić gościom dotarcie do miasta wprowadzono w 1880 r. stałą komunikację wodną z Gdańskiem i Sopotem, a w 1898 r. Puck otrzymał połączenie kolejowe poprzez Redę z Gdańskiem, Berlinem i Królewcem. W mieście zaczęło też działać kilka hoteli i restauracji obsługujących przybyłych kuracjuszy.

Porcelanowe naczynie pamiątkowe z widokiem Pucka, pocz. XX w.nr inw. MZP-H-2881, fot. MZP

Pocztówki, dokumenty ze zbiorów Muzeum Ziemi Puckiej, Archiwum Państwowego w Gdańsku, Wernera Grabe.

Na letniskowym szlaku

Do miejscowości kuracyjnych na początku XX w. dołączyły również inne osady nadmorskie oferując możliwość korzystania ze słońca, wody morskiej i świeżego powietrza. Wielka Wieś Na początku XX w. pojawiały się pierwsze pomysły wykorzystania do celów letniskowych warunków przyrodniczych, zdrowotnych oraz krajobrazowych okolic Wielkiej Wsi i stworzenia tam miejscowości kąpielowej. Jej zaletą miała być możliwość zażywania kąpieli zarówno w otwartym morzu, jak i zatoce. Plany zrealizowano jednak dopiero po 1920 r.

czytaj dalej

Do tego czasu nieliczni letnicy korzystali z wynajmowanych u miejscowej ludności izb np. w gospodzie U Golli. Zachętę do przyjazdu stanowiły niskie koszty utrzymania oraz piękne plaże.Jastarnia i KuźnicaGościom z mniej zasobnym portfelem polecano w 1914 r. Jastarnię oraz Kuźnicę. Zachwalano je jako miejsca położone nad otwartym i ruchliwym, wielkim morzem oraz cichą i spokojną zatoką. Do zalet zaliczano ich ustronność, czyste plaże, bliskość kościoła, poczty i telegrafu oraz dojazd statkiem z Sopotu lub Gdańska. Rybacy oferowali tu niedrogie mieszkania, porządne i czyste izby. Można również było wynająć pokoje w gospodach „Pod Łososiem” , „Pod morską mewą” oraz w gospodzie U Konkola.

W czym na plażęNad Bałtyk moda na plażowanie przyszła z Europy Zachodniej. Dawniej kobiety korzystały z kąpieli w miejscach odosobnionych lub w specjalnie przygotowanych do tego celu kabinach. Wówczas funkcję stroju kąpielowego pełniła długa koszula. W XIX w. nastąpiło upowszechnienie zwyczaju wypoczywania i zażywania kąpieli morskich i zmienił się strój. Część górną stanowiła odcinana w pasie suknia z rękawami. Stroje szyto z wełnianych tkanin w ciemnych kolorach. Uzupełniały je czepki, turbany, kapelusze oraz marynarskie kołnierze. Stopy kapiących się kobiet chroniły pończochy i obuwie ze wstążką wiązaną wokół łydki. Zmoczony kąpielą kostium nakrywano długim płaszczem kąpielowym. Z czasem, pod wpływem nowych trendów zachęcających kobiety do aktywnego uprawiania wypoczynku kostium kąpielowy zaczął ulegać przeobrażeniom. Pojawiły się formy z odpinaną spódniczką, odsłaniające coraz więcej ciała.W połowie XIX w. ukształtował się też męski kostium kąpielowy – jednoczęściowy. Było to połączenie podkoszulka z sięgającymi kolan kalesonami. Szyto go z tkanin trykotowych w ciemnych barwach. Z czasem pojawiły się też odmiany pasiaste. W takiej postaci, z drobnymi modyfikacjami przetrwał do lat 30. XX w.

W czym i jak na plażę.Fotografie ze zbiorów Muzeum Ziemi Puckiej, Wernera Grabe, domeny publicznej

Ku polskiemu morzu

Po odzyskaniu niepodległości Rzeczypospolita otrzymała we władanie 147 – kilometrowy pas wybrzeża Bałtyku, a wraz z nim miejscowości letniskowe, do tej pory nieznane polskim letnikom. Aby umożliwić im poznanie polskiego morza i dać możliwość wypoczywania podjęto szereg inwestycji ułatwiających dotarcie nad morze. Już w 1922 r. rozpoczęto budowę linii kolejowej Puck – Hel, a w drugiej połowie lat 20. XX w. zwiększono sieć połączeń wodnych do portów Jastarni i Helu. W kolejnej dekadzie przystąpiono do budowy dróg lokalnych.Gwałtowny napływ turystów spowodował szybki rozwój urbanistyczny regionu.

czytaj dalej

Dawne, prawie odcięte od świata wsie rybackie (m.in. Jastarnia, Kuźnica, Chałupy, Karwia, Dębki) przeobraziły się w krótkim czasie w modne letniska. Obok nich powstały również zupełnie nowe osiedla o charakterze wypoczynkowym, takie jak: Hallerowo, Cetniewo, Jastrzębia Góra czy elitarna Jurata. Dysponowały one bogatą bazą noclegową w postaci hoteli, pensjonatów, kwater prywatnych. Liczne restauracje, kawiarnie, gospody serwowały smaczne posiłki.Nie zapominano też o rozrywce. Dla letników organizowano dancingi i zabawy taneczne w lokalach oraz na wolnym powietrzu, zapraszano artystów z przedstawieniami teatralnymi. Odbywały się też wystawy, koncerty muzyczne sprawiając, że w sezonie letnim życie na wybrzeżu tętniło. Tysiące spragnionych kąpieli morskich i słonecznych turystów rokrocznie przybywało tu na wakacje.

Pokój letniczki, lata 20-30. XX w., fot. MZP

Pociągiem, statkiem czy automobilem

Kolej – Na początku lat 20. XX w. końcową stacją kolejową na wybrzeżu był Puck. W 1922 r. linię przedłużono do Helu. Dzięki temu region uzyskał połączenie z głównymi miastami kraju, tj. Warszawą, Lwowem, Krakowem i Poznaniem. Aby zachęcić Polaków do przyjazdu nad Bałtyk wprowadzono taryfy ulgowe na bilety do letnisk nadmorskich.Statek – Popularnym środkiem transportu pomiędzy miejscowościami wokół Zatoki Puckiej i Gdańskiej była żegluga przybrzeżna. Podobnie jak we wcześniejszych okresach turystów przewoziły kutry i łodzie rybackie, a także regularne linie pasażerskie pomiędzy Gdańskiem, Gdynią i Helem. Z czasem sieć połączeń wodnych uległa rozszerzeniu.

czytaj dalej

W 1927 r., po wybudowaniu portu w Jastarni uruchomione zostały rejsy „Żeglugi Polskiej” na trasie Gdynia – Jastarnia. Dodatkowo między Juratą i Jastarnią w sezonie letnim kursowały motorówki. Automobil - Część letników docierała nad morze korzystając z istniejących dróg gruntowych i bitych. W latach 20. XX w. rozpoczęto prace na rzecz rozwoju sieci dróg na wybrzeżu. Spektakularnym wydarzeniem było oddanie do użytku w 1932 r. drogi łączącej Wielką Wieś - Hallerowo z Jastrzębią Górą zwanej Autostradą Słońca. W 1936 r. zakończono budowę podobnej arterii na Półwyspie Helskim. Aby ułatwić turystom przemieszczanie wprowadzono komunikację autobusową łączącą Gdynię z miejscowościami na Jasnym Wybrzeżu i Półwyspie Helskim. Popularną formą transportu były również taksówki. W Pucku oraz większych miejscowościach dla obsługi ruchu automobilowego zbudowano stacje benzynowe.

KUFER PODRÓŻNY, Puck, XIX/XX w., nr inw. MP/1670/H, fot. MZP.

Moda plażowa

W latach 20. XX w. wypoczynek w kurorcie nad Bałtykiem wymagał od letników stosownej oprawy. Eleganckie panie przywoziły nad morze kufry i walizki pełne modnych strojów. Na wyposażeniu każdej letniczki znajdowały się wieczorowe i popołudniowe sukienki, piżamy do spacerowania na plażę, szlafroki, czepki kąpielowe, wszelkiego rodzaju kapelusze, a także parasolki chroniące od słońca. Najważniejszy był jednak kostium plażowy. Był to jedno lub dwuczęściowy strój oblegający ciało uzupełniony niekiedy o krótkie spodenki w odważne, geometryczne wzory. Pozbawiony znanych z wcześniejszej epoki bufiastych rękawów, falbanek i długich nogawek odsłonił większe partie ramion i nóg.

czytaj dalej

Wykonany z trykotowych oraz elastycznych tkanin umożliwiał swobodne uprawianie sportów wodnych, zwłaszcza pływania, które w tym okresie stało się bardzo modnym zajęciem.Zmiany zaszły również w męskim stroju kąpielowym. Początkowo przykryte torsy stopniowo coraz bardziej odsłaniano. W latach 30. XX w. mężczyźni kąpali się w już tylko w samych spodenkach. Kąpielówki posiadały paski, kieszenie oraz barwne wstawki, tak by można było odróżnić je od bielizny. Dopełnieniem stroju męskiego były niewielkie białe czapeczki marynarskie oraz długie szlafroki plażowe.

Stroje kąpielowe z lat 20-30. XX w., nr inw. MP/1723/H, MZP-H-3716, fot. MZP

Fotografie ze zbiorów Muzeum Ziemi Puckiej i kolekcji prywatnych.

Turystyka w PRL

Ruch wczasowy nad polskim morzem zamarł w okresie II wojny światowej. Jednak wkrótce po jej zakończeniu letnicy powrócili na bałtyckie plaże. Ich liczba z roku na rok lawinowo rosła w związku z upowszechnieniem akcji wczasów pracowniczych. Przybywające rokrocznie tysiące wczasowiczów generowały ogromne zapotrzebowanie na miejsca noclegowe, gastronomiczne, usługi komunikacyjne i inne. Jak grzyby po deszczu powstawały ośrodki wczasowe zakładów pracy, instytucji państwowych, ośrodki wypoczynku dziecięcego. Na turystów indywidualnych czekały miejsca noclegowe w pensjonatach, kwaterach prywatnych, campingach i licznych polach biwakowych.

czytaj dalej

Zaostrzone morskim powietrzem apetyty letników próbowały zaspokoić restauracje, kawiarnie, bary, stołówki i jadłodajnie, wreszcie małe, uliczne punkty gastronomiczne. Na potrzeby wczasowiczów powstawały też wypożyczalnie sprzętu plażowego, sportowego oraz turystycznego w tym sprzętu pływającego jak kajaki czy rowery wodne. Organizowano również szereg imprez sportowych i kulturalnych. Wzorem lat międzywojennych na polskie wybrzeże zapraszano wielu znanych artystów, piosenkarzy, aktorów. Przygotowywano wystawy, koncerty, przedstawienia teatralne wystawiane przez zespoły teatrów scen polskich. Cyklicznie odbywał się szereg imprez pod nazwą „Dni Darów Morza”, czy „Dni Zatoki Puckiej”. Organizowano także dancingi i zabawy taneczne. Każdy mógł znaleźć coś dla siebie.Intensywny rozwój ruchu turystycznego na Ziemi Puckiej uległ załamaniu z początkiem lat 80. XX w. w związku z ogólną sytuacją społeczno – polityczną kraju. Po kilku latach stagnacji wczasowicze ponownie wrócili nad Bałtyk, a turystyka dzięki pełnemu urynkowieniu stała się ważną gałęzią gospodarczą regionu.

Winda„Światowid”Miejscowość wypoczynkowa - Jastrzębia Góra położona jest na wysokim klifie. By ułatwić turystom pokonanie stromego zbocza w drodze na plażę przystąpiono w 1937 r. do budowy wyciągu plażowego „Światowid”, który ukończono latem 1939 r. Po II wojnie światowej dźwigu nie udostępniano turystom ze względów technicznych. W latach 60. XX w. rozpoczęto remont obiektu, a środki przekazała na ten cel kopalnia „Thores” z Wałbrzycha. Wyciąg uruchomiono w 1966 r. Jednak po krótkim okresie czasu został ponownie zamknięty ze względu na postępujący przechył. W kolejnym dziesięcioleciu próbowano ponownie przeprowadzić stabilizację wieży i udostępnić ją turystom. Ze względów finansowych inwestycji nie zrealizowano. Ostatecznie winda „Światowid” runęła do morza w 1982 r. podczas jednego ze sztormów.Fotografie ze zbiorów Muzeum Ziemi Puckiej

Po słońce i wodę na polskie,bałtyckie plaże, lata 60-80. XX w.fotografie i materiały archiwalne ze zbiorów Muzeum Ziemi Puckiej

U Hallera na letnisku

Muzeum rozpoczęło nową inwestycję w kompleksie "Hallerówka"

W ramach programu Infrastruktura Kultury Muzeum Ziemi Puckiej uzyskało dotację i podpisało umowę z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego na sfinansowanie I etapu budowy Muzeum gen. Józefa Hallera we Władysławowie-Hallerowie..

W 2020 r.

Uwaga!Kompleks "Hallerówka" będzie nieczynny do odwołania ze względu na prace budowlane prowadzone na terenie placówki.

Grudzień 2020 r.Oddział "Hallerówka"

Władysławowo, ul. Morska 6

historia letniego wypoczynku na Ziemi Puckiej - wystawa

Zgodnie z przygotowanym projektem ma być to podziemny obiekt połączony z istniejącymi, zabytkowymi budynkami „Hallerówki” i „Adiutantówki”. Na powierzchni powstanie również nowoczesna recepcja przystosowana do obsługi ruchu osób niepełnosprawnych oraz zrekonstruowany przedwojenny kiosk z pamiątkami, jaki znajdował się w tym miejscu .

opr. J. G, B.K-D

Informujemy, że ograniczenia w działalności instytucji kultury, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020r., zostały przedłużone do 27 grudnia br. W związku z tym wszystkie oddziały Muzeum Ziemi Puckiej pozostanją niedostępne dla zwiedzających. Zapraszamy do odwiedzin jak tylko będzie to możliwe.

powrót do początku