Want to make creations as awesome as this one?

Lekcja o plakacie propagandowym okresu Bitwy Warszawskiej, oparta na zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie. Materiał dla nauczycieli powstały w ramach wystawy "1920. Cud Wisły" w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Transcript

PLAKAT

PRO

Zbiory muzeum narodowego w krakowie

kto to jest?

ZADANIE

dowiedz się więcejTERMIN

LEGENDA

CUD NAD WISŁĄAutorem terminu jest Stanisław Stroński (polski filolog romanista, politycznie związany z Endecją). Stroński odniósł się do analogicznych wydarzeń, takich jak Cud nad Marną, które również było zrealizowaniem założeń głównodowodzących przy nadludzkim wysiłku ogółu społeczeństwa. Czy „Cud” był cudem? Przeciwnicy polityczni Józefa Piłsudskiego chcieli, aby tak było. Do rozgrywki politycznej dołączył Kościół Katolicki, który powiązał święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryji Panny, który przypada na 15 sierpnia, z decydującym dniem bitwy. Istnieje silna grupa przeciwników stosowania na w/w wydarzenia określenia Bitwa Warszawska, gdyż działania militarne de facto w Warszawie nie były prowadzone, a jedynie na jej przedpolach.

Bitwa Warszawska określana w historiografii Cudem Wisły lub Cudem nad Wisłą - to 13 dni walk na przedpolach Warszawy w SIERPNIU 1920 roku. jEST TO Bitwa, PODCZAS której przełamana zostałA „dobra passa” bolszewików, CO udaremniłO ICH czerwony marsz na zachód Euopy.

01

NIEPODLEGŁA I ZAGROŻONAPo odzyskaniu niepodległości przez Polskę sytuacja polityczna, militarnai społeczna była bardzo napięta. Istniało realne zagrożenie stolicy nowo powstałego państwa polskiego,a w rzeczywistości utraty autonomii państwowej. Trudy niedawnej I wojny światowej, wyczerpanie społeczeństwai chaos administracyjny sprawiały, że zmobilizowanie społeczeństwa do kolejnego ruchu zbrojnego było ogromnym wyzwaniem.Zachodni obserwatorzy uznali, że to dzięki skutecznemu oporowi Polaków udało się powstrzymać rozprzestrzenienie się komunizmu na Zachód. Bitwa Warszawska została na miejscu 18. zaliczona do przełomowych bitew w historii świata.

CUD NAD WISŁĄAutorem terminu jest Stanisław Stroński. Odniósł się on do „Cudu nad Marną”, kiedy to zrealizowano założenia głównodowodzących przy nadludzkim wysiłku ogółu społeczeństwa. Czy „Cud” był rzeczywiście cudem? Przeciwnicy polityczni Józefa Piłsudskiego chcieli, aby tak było. Do rozgrywki politycznej dołączył też Kościół katolicki, który powiązał święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, obchodzone 15 sierpnia, z decydującym dniem bitwy. Istnieje z kolei silna grupa przeciwników stosowania określenia „Bitwa Warszawska”, gdyż tak naprawdę działania militarne były prowadzone nie w Warszawie, lecz na jej przedpolach.

WOJNA POLSKO-BOLSZEWICKAKonflikt zbrojny między II Rzeczpospolitą a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką. Oficjalny początek i koniec konfliktu to 14 lutego 1919 i 18 października 1920 roku.W aspekcie militarnym i propagandowym wojna ta przypominała starcie Goliataz Dawidem.Istotą działań bolszewickich w 1919 i 1920 roku była chęć rozniecenia ogólnoeuropejskiej rewolucji, a wybuch rewolucji w Niemczech w 1918 roku dał impuls Rosyjskiej Partii Komunistycznej do działania. Rozpoczął się marsz Armii Czerwonej na Zachód, zakończony 18 marca 1921 roku podpisaniem w Rydze traktatu pokojowego.

(ros.) Zwyciężymy!

PEWNE ZWYCIĘSTWO?Działania wojenne RFSRR miały na celu dalsze przejmowanie władzy w krajach zachodniej Europy i wprowadzenie w nich ustroju komunistycznego według doktryny Rosyjskiej Partii Komunistycznej, na której czele stał wówczas Włodzimierz Lenin.Ideologicznym podłożem „rewolucjiz zewnątrz” było wyzwolenie ogólnie pojętego ludu, czyli chłopów i robotników, spod władzy burżuazji. Zachęcano ich do walki przeciwko imperializmowi.RPK liczyła również na agitatorskie działania propagandowe Komunistycznej Partii Robotniczą Polski.„Położenie w Polsce przedstawiało się równie pomyślnie dla rewolucji. Silny ruch proletariatu i nie mniej groźny ruch robotników rolnych stawiał burżuazję polską w niezmiernie trudnym położeniu. Wielu komunistów polskich sądziło, że wystarczy nam dojść do etnograficznej granicy Polski, aby rewolucja proletariacka w Polsce stała się nieunikniona i zupełnie pewna.”Michaił Tuchaczewski, Pochód za Wisłę, Łódź 1989, s. 179-180.

(ros.) Jeśli nie chcecie powrotu przeszłości - karabin do ręki i na polski front!

PRZYWÓDCY NICZYM POSĄGIPlakaty propagandowe często ujmowały podobizny przywódców wojskowych, których kreowano na nieustraszonych herosów broniących nowo odzyskanej ojczyzny lub opiekunów obywateli, którzy łaskawym, lecz władczym gestem wzywają do wstąpienia w szeregi Armii Polskiej.Większość historyków przyznaje, że sukces Bitwy Warszawskiej ma dwóch ojców – za techniczne rozpisanie planu bitwy odpowiadał gen. Tadeusz Rozwadowski, a konstruktorem zwycięstwa pod Warszawą był Józef Piłsudski.

JÓZEF PIŁSUDSKI (1867 - 1935)źródło grafikiPolityk, mąż stanu, Marszałek Polski.

PROPAGANDA SZEREG podejmowanych działaŃ MAJĄCYCH NA CELU ukształtowanIE KONKRETNYCH POSTAW i zachowań ogółu społeczeństwa lub jednostki.

02

PROPAGOWAĆ ZNACZY KRZEWIĆNajczęściej termin „propaganda” jest nacechowany negatywnie i łączony z reżimem totalitarnym - obejmuje mechanizmy pozwalają na dowolną manipulację informacjami, cenzurę i indoktrynację obywateli.Propaganda może się przejawiać pod różnymi postaciami – plakatu, obrazu, ulotki, ale również filmu, programu telewizyjnego, a nawet architektury.Ma ona na celu przede wszystkim wpływać na emocje społeczeństwa najprostszymi środkami.

Rzucające się w oczy hasło, które, w zestawieniu z ilustracją, ukazuje fałsz obietnic ustroju totalitarnego bolszewików.

Sprzymierzeńcem „czerwonego diabła” jest personifikacja Śmierci. Opiera się na barkach siedzącej postaci i szepcze jej do ucha.

Naga postać diabła jest ukazana w czerwieni – kolorze-symbolu bolszewików.

Trzyma w dłoniach zakrwawiony nóż oraz pistolet.

LEW TROCKI (1879 - 1940)źródło grafikiDziałacz, ideolog międzynarodowego ruchu komunistycznego, komisarz ludowy do spraw wojskowych i marynarki wojennej, w 1918 roku objął kierownictwo nad Rewolucyjną Radą Wojenną RFSRR, dowodzącą siłami zbrojnymi.

NA PIERWSZY RZUT OKAproste, mocne hasła łatwe do odczytania ilustracje, symbolewyraziste kolory i kształty

DYSKUSJACzym różnią się te dwa plakaty? Jaki jest ich wydźwięk?

JÓZEF HALLER (1873 - 1960)źródło grafiki Generał broniWojska Polskiego, Naczelny Dowódca wszystkich Wojsk Polskich. Podczas Bitwy Warszawskiej kierował Frontem Północnym.

DZIAŁANIA MILITARNEI PLAKATJednymi z najczęściej występujących plakatów propagandowych po stronie polskiej i sowieckiej były plakaty werbunkowe, zachęcające do wstępowania do sił zbrojnych.Głównodowodzącym Frontu Zachodniego był Michaił Tuchaczewski, po stronie polskiej zaś mieliśmy Front Północny pod dowództwem Józefa Hallera i Front Środkowy z Edwardem Rydz-Śmigłym; Józef Piłsudski był Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych, a Tadeusz Rozwadowski szefem Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

CZERWONY POCHÓDPoza odwoływaniem się do uczuć patriotycznych i wzbudzaniemw obywatelach Polski poczucia odpowiedzialności za losy niedawno odzyskanego państwa, autorzy plakatów wskazywali również na możliwe skutki wtargnięcia do kraju Armii Czerwonej. Zachęcając do wstąpienia do szeregów Wojska Polskiego epatowano odbiorców wizjami zniszczenia i kraju stojącegow płomieniach.Samych bolszewików przedstawiono najczęściej karykaturalnie, jako żądnych krwi najeźdźców ze Wschodu.

ANALIZAZastanów się, jaki przekaz niesie za sobą ten plakat? Jakich środków przekazu użył autor?

UCZESTNICY BITWY WARSZAWSKIEJPlakaty werbunkowe nawoływały do narodowego zrywu przeciwko wspólnemu wrogowi, solidarności wszystkich przedstawicieli społeczeństwa – żołnierzy, chłopówi robotników. Armię tworzono z ochotników i ochotniczek, poborowych, resztek dotychczasowych dywizji. W Bitwie Warszawskiej walczyło około 120 tysięcy Polaków. Po stronie bolszewickiej walczyło około 110 tysięcy żołnierzy. Do wojska wstępowali mężczyźni w wieku od 17 do 42 roku życia. Do walki stanęły również warszawianki różnych stanów: studentki, literatki, społeczniczki.

Hasło plakatu nawiązuje do Roty Marii Konopnickiej z 1908 roku. Utwór powstał w ramach sprzeciwu autorki wobec germanizacji ludności polskiej objętej pruskim zaborem.

PROPAGANDA WSPÓŁCZEŚNIE xx wiek przyniósł wzrost znaczenia kultury masowej, która wchłonęła propagandę. JEJ ELEMENTY SĄ SZCZEGÓLNIE WIDOCZNE W KAMPANIACH REKLAMOWYCH i wyborczych.

03

DYSKUSJAJakie znasz inne współczesne przykłady wykorzystania mechanizmów propagandy?

POŻYCZKA ODRODZENIA POLSKIW odrodzonej Polsce Sejm Ustawodawczy uchwalił skierowany do obywateli projekt pożyczki narodowej w lutym 1920 roku. Pozyskane w ten sposób fundusze rząd planował przeznaczyć częściowo na odbudowę kraju ze zniszczeń wojennych, a częściowo w celach militarnych.Z wprowadzeniem pożyczki w życie wiązały się intensywne działania propagandowe – do zakupu obligacji zachęcano za pomocą plakatów, ogłoszeń i artykułów w gazetach.

DYSKUSJACzy propaganda może być moralnie słuszna? Jakie znasz przykłady działań wykorzystujących elementy propagandy do celów, które są społecznie akceptowane?

WIĘCEJ CZYNU!Stwórz swój własny plakat dotyczący ważnego dla Ciebie tematu.Co pragniesz zmienić w swoim otoczeniu? Jaki widzisz problem, który dotyka Ciebie i Twoich bliskich?Projekt przygotuj w dowolnej technice - może być to kolaż, ilustracja, zdjęcie lub wyjątkowe hasło.Gotowy plakat możesz przesłać do Działu Edukacji Muzeum Narodowego w Krakowie na adres: szkolawmuzeum@mnk.pl lub na FB MNK.

Zobacz film z oprowadzaniem kuratorskim, aby dowiedzieć się więcej o wystawie "1920. Cud Wisły"!

MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIEal. 3 maja 130-062 krakówMateriał powstały w ramach wystawy: "1920. cud wisły"opracowanie: izabela stawarz, marta wojtyś-kipielKonsultacja merytoryczna: piotr wilkoszRedakcja: anna kowalczyk