Want to make creations as awesome as this one?

Orixe Ikastolako 3. zikloko ikasleentzat

Transcript

ADJEKTIBOAK

ZENBATZAILEAK

MUGATZAILEAK

IZENORDAINA

IZENA

ADBERBIOAK

ANTZEZPENA

ADJEKTIBOAK

DETERMINATZAILE ZENBATZAILEAK

ANTZEZPENA

DETERMINATZAILE MUGATZAIEAK

ANTZEZPENA

IZENORDAINA

PERPAUSA

Nork bere burua AURKEZTEN

IDEIA OROKORRAK

EUSKARA

1.. bideoa denez arretaz jarraitu

Artikulua eta erakusleak.

Izen Sintagma eta Aditz Sintagma

Motak edota kategoriak

Era askotakoak izan daitezke.

Adibideak modu praktikoan ikusteko.

Zehaztuak, zehatugabeak, orokorrak

Izenondoa, izenlaguna

Adjektiboak

Denbora, lekua, modua, galdetzaileetatik ...

LABURPENA

IZIZENA (Liburu fina 12. orria)Definizioa: Izenak pertsonak, animaliak, landareak, sentimenduak eta gauzak aipatzeko erabiltzen ditugun hitzak dira.Adibidez: neska, katua, bizkar-zorroa.Izen motakIzen bizidunak eta bizigabeaküIzen bizidunakizaki bizidunak,hots, pertsonak eta animaliak ( landareak ez) aipatzeko erabiltzen ditugu. Adibidez: katua, neska, aita.üIzen bizigabeakbeste guztiak aipatzek erabiltzen ditugu. Adibidez: tresna,lorea.Izen arruntak eta bereziakIzen arruntakmultzo bateko pertsona, gauza, animalia edo leku guztiak adierazteko erabiltzen dira.Letra xehez idazten dira. Adibidez: txakurra, umea,herria.Izen bereziak pertsona, gauza, animalia edo leku batzuk adierazteko erabiltzen dira. Letra larriz hasten dira. Adibidez: Pintto, Amaia, Lekeitio.Izen zenbakarriak eta zenbakaitzaküIzen zenbakarriakzenbatu egin daitezke. Adibidez: etxe bat , bi ardi.üIzen zenbakaitzak ezi dira zenbatu. Adibidez: esnea, gosea.üIzen neurgarriak eta neurgaitzaküIzen neurgarriak neurtu egin daitezke. Adibidez:bi kilo irin, hiru metro soka, litro bat esne.üIzen neurgaitzakezin dira neurtu. Adibidez :gosea ( handia), haize ( zakarra).Laburbilduz

LABURPENA

IZENORDAINA (Liburu fina 12/13. orriak)Definizioa: Izenordainak izenaren ordez agertzen diren hitzak dira. Adibidez: ni, norbait.Izenordain motakü Pertsona-izenordainak. Pertsona zehazten dute eta bi motatakoak dira: arruntak eta indartuak. Pertsona izenordain indartuak aditzaren aurrean eta ere hitzaren aurrean erabili ohi dira. Adibidez: Nik ( arrunta) ez dut kristala hautsi; zeuk( indartua) hautsi duzu.ü Izenordain zehaztugabeak. Ez dute nori edo zeri buruz ari garen zehazten. Hauek dira; inor/ezer, norbait/zerbait, edonor/edozer, edozein… Inor eta ezer galderetan eta ezezko esaldietan erabiltzen dira. Adibidez: Norbaitek zerbait egin beharko du egoera konpontzeko.ü Izenordain bihurkariak.Egilea eta hartzailea pertsona bera denean erabiltzen dira. Adibidez: Goizero nik( egilea) neure burua(hartzailea) ikusten dut ispiluan.ü Izenordain elkarkariak. Bi pertsonen arteko harremana eta eragina adierazten dute. Adibidez: Neska-mutilek elkar ikusi dute parkean eta elkarrekin ari dira saskibaloian.

LABURPENA

MUGATZAILEAKDefinizioa: Izena zehaztendute. Bi mugatzaile mota daude: artikuluaetaerakusleak.Biak izenaren atzean jartzen dira eta ezin dira batera erabili. Mugatzaile motakArtikulua.Izenari lotuta doa. Bere markak dira : -a(singularra)eta–ak (plurala). Adibidea: Ekarri ogiaeta arrautzakErakuslea.Erakusleek izenak mugatzen dituzte, espazioan zein denboran hurbil, erdibidean ala urrun dauden adieraziz.Singularrean HAU, HORI , HURA erabiltzen dira.Pluralean HAUEK, HORIEK, HAIEK erabiltzen dira. Adibidea: Horko piper horiekgura baratzakoak dira.Izenak mugatzailerik ez badu, mugagabea dela diogu.Adibidea: Zein jakiGustatzen zaizu zuri?

LABURPENA

ZENBATZAILEAKDefinizioa:Izena zehazteko erabiltzen dira eta kantitateaedo kopurua adierazten dute.Zenbatzaile motakZenbatzaile zehaztuak.Kopuru zehatzaadierazten dute. Holakoak izan daitezke:Kardinalak :bat, bi hiru, …Ordinalak:lehen, lehenengo, bigarren,…Banatzaileak:bana, bina, hiruna, … Adibidea: Gelan mahai bat eta lau aulki daude.Zenbatzaile zehaztugabeak.Ez dute kopuru zehatzikadierazten. Hauek dira: asko, gutxi, zenbait, anitz, batzuk, hainbat, … Adibidea: Lagun mordoa daukagu munduanZenbatzaile orokorrak. Osotasuna adierazten dute.Hauek dira: guzti, dena, oro, oso,…Adibidea: Umeek tarta osoa jan zuten

LABURPENA

ADJEKTIBOAK Definizioa:Izena nolako den adierazten dute.Bi adjektibo mota daude. Adjektibo motakIzenondoak,normalean izenaren atzean agertu ohi dira eta horiek hartzen dute mugatzailea edo deklinabide-marka. Izenari izenondo bat baino gehiago jarri ahal diogu.Adibidea: Zapataberri erosoak erosi ditugu. I Adj(izenondoa)Izenlagunakizenaren aurreanjarri ohi dira. Izenlagunak egiteko, - (r)en eta – ( e) ko deklinabide markak erabiltzen dira. Izen lagunak eta izenondoak batera ager daitezke. Adibidea: Basoko lorearen usain gozoa Adj( izenlagunak) I Adj(izenondoa)

1

Pausoz pauso lana egiteko

Determinatzaile mugatzaileak

IRAKASLEAI

I. Bereziak

IZENA

Ariketa

ARIKETAK

1. Ariketa

2. Ariketa

Ariketa

Ariketa

1

Ariketa

ADBERBIOAK

LABURPENA

ADBERBIOAKDefinizioa:Adberbioek ekintzari edo aditzari buruzko informazioa ematen dute: noiz gertatu den, nola gertatu den, non gertatu den … Adberbio motakAdizlagunakaditzaren ondoan jartzen dira eta deklinabide-markak hartzen dituzte, NOR, NORK, NORI,NOREN edo NONGO kasuenak izan ezik.Adibidea: Gu autobusezjoaten gara(aditza)eskolaraAditzondoak ere aditzaren ondoan jartzen dira. Aditzondoek ez dute deklinabide-markarik hartzen. Adibidea: Bihar eskolara poliki-poliki joango gara.

Ariketa

I. Bereziak

Edurne

Izen Sintagma

Aditz Sintagma

ADITZA

ADITZ LAGUNTZAILEA: AHALERA

ADITZ LAGUNTZAILEA: SUBJUNTIBOA

ADITZ LAGUNTZAILEA: INDIKATIBOA

ADITZ LAGUNTZAILEA

ADITZAREN ASPEKTUA

EUSKAL ADITZA

IDEIA OROKORRA

EUSKARA

Aditz perifrastikoka eta aditz trinkoak

Oraina, iragana, alehiazkoa

Burutua, burutugabea, gertakizuna

Oraina, iragana, alegiazkoa

Oraina, iragana, alegazkoa

ADITZA

Edurne

2

IRAKASLEA

MUGAGABEA ZER DEN

ANTZEZPENA

ADITZ LAGUNTZAILEA: AGINTERA

ADITZAREN ASPEKTUA

Aginduak 3 modu

Oraina

O raina

ADITZA

Ariketa

LABURPENA

ADITZADefinizioa: Aditza ekintza adierazten duen hitza da. Ekintzari buruzko informazio guztia ematen du:Egileaedo egileak nor diren adierazten du. Adibidea:Zuk tarta ekarri duzu. Ekintzan parte hartzen duten beste pertsona edo elementuen berri ematen du. Adibidea: Zuk tarta ekarri diozu aitari. Zuk aitari zerbait(tarta)Pertsonen edo elementuen kopuruaren berri ere ematen du. Adibidea: Zuk tartak ekarri dizkiozu aitari Zuk aitari tarta bat baino gehiago Datu horiek guztiak isilpean egonik ere, informazioa aditzean ageri da beti. Adibidea: DIDAZU( zuk niri gauza bat) DITUGU ( guk gauza ako),… Aditz motakAditz jokatuak eta jokatubageak.Aditz jokatuak pertsona eta aldia markatzen dutenak dira.Adibidea: etorri naiz( ni , orain) zebilen( hura, lehen/iragana) etorriko dira( haiek, gero)Aditz jokatugabeakpertsona eta aldi guztietarako balio dutenak dira, ez baitute horrelako markarik.Adibidea: joan, joatea, joateko , …Aditz trinkoak eta perifrastikoakAditz trinkoakaditz jokatuak dira eta hitz bakarrez osatuta daude.Adibidea: zatozte, zabiltza, zekien, dakarAditz perifrastikoak ere aditz jokatuak dira eta bi hitzez osaturik daude:aditz nagusiaz eta aditz laguntzaileaz.Adibidea: ETORTZEN NAIZ etortzen( aditz nagusia) naiz ( aditz laguntzailea) JANGO DUTE jango ( aditz nagusia) dute ( aditz laguntzailea) Aditzaren aldiaDefinizioa: Aditzaren aldiak ekintza noiz gertatzen den zehazten du.Orainaldia:ekintza ORAIN gertatzen ari dela adierazten du. Adibidea: Igeri egitera joangonaiz.Lehenaldia:ekintza IRAGANEAN gertatu dela adierazten du.Adibidea: Atzo, igeri egiterajoannintzen.Geroaldia: ekintza ETORKIZUN hurbil edo urrunean gertatuko dela adierazten du . Adibidea: Bihar, igeri egitera joango naiz.

ARIKETA

ON LINE ariketak

Aditz laguntzaileak asmatu

ARIKETA 1

MUGAGABEA

Nor Nori Nork O:A:

Nor Nork O.A. Asmatuz

Aditz sistemak

ARIKETA 2

MUGAGABEA

ESKEMA

Nor Nori

Nor Nork

Nor Nork

Nor Nork

Nor Nork

Nor Nori

Nor Nori

Nor Nori

Deklinabide-kasu ez-gramatikala: NORI (datiboa)

Deklinabide-kasu gramatikalak: NORK

Deklinabide-kasu gramatikalak: NOR

DENDORA ADIERAZLEAK

PARTITIBOA (r)ik

NONGO

NON

DEKLINABIDEA ZER DEN

ARIKETAK

Euskara

Entzungo duzuna ez da berria izango.

ANTZEZPENA

ANTZEZPENA

NONGO labela

NOIZ, NOIZTIK ...

DEKLINABIDEA

D 1

3

DEKLINABIDEA

IRAKASLEA

Edurne

Deklinabide kasuak : NOREN

Deklinabide kasuak : NORENTZAT, NOREKIN

Deklinabide-kasuak: NORENGAN, NORENGANDIK, NORENGANAINO...

LABURPENA

DEKLINABIDEADeklinabide hainbat kasu-markek osatzen dute. Marka horiek izenei, izenordainei, adjektiboei eta mugatzaileei zein zenbatzaileen erantsi ahal zaizkie. Deklinabide kasuak izendatzeko galdetzaileak erabiltzen ditugu.Adibidez: NOR kasua , NORK kasua, NOREN kasua …Deklinabide-kasu bakoitzak hiru atzizki edo marka ditu:Mugatu singularra gizona etorri daMugatu plurala gizonak etorri diraMugagabea zein gizon etorri da

NORA

NONDIK

NONDIK Gezurra

NORTZAT

ZEREZ / ZERTAZ

DEKLINABIDEA ariketa orokorrak

D 8

D 3

D 4

D 6

D 7

D 9

D 10

D 2

D 5

D 12

D 13

D 15

D 16

D 11

D 14