Want to make creations as awesome as this one?

No description

Transcript

Rozprzestrzenianie się roślin okrytonasiennych

TEMAT:

Cele lekcji:

1. Poznasz budowę nasiona oraz sposoby rozprzestrzeniania się nasion.

2. Wykażesz wpływ wybranych czynników na kiełkowanie nasion.

3. Omówisz sposoby wegetatywnego rozmnażania się roślin

zadanie

Zanim przystąpisz do pracy z prezentacją.1. Zapisz temat w zeszycie: Rozprzestrzenianie się roślin okrytonasiennych.2. Zapisz zagadnienia do tematu:- budowa owoców- sposoby przenoszenia owoców- budowa i kiełkowanie nasion- badanie wpływu wody na kiełkowanie nasion- rozmnażanie wegetatywne roślin.3. Przeczytaj temat w podręczniku str. 143 - 146.

Nie tylko kwiaty ogrodowe i polne, lecz każde zioło, zboże, krzew i drzewa liściaste to rosliny okrytonasienne, czyli kwitnące. Wiele jest pięknych kwiatów - nie powstają one jednak dla ozdoby. Rośliny kwitnące wytwarzają specjalne części, w których wydają nasiona i owoce, z nich mogą wyrosnąć nowe rośliny.

Przypomnijmy sobie

Cykl rozwojowy rośliny okrytonasiennej

Jak powstają nasiona i owoce?

Proces powstawania owocu zaczyna się po zapłodnieniu, czyli połączeniu komórki plemnikowej z komórką jajową. Odbywa się wewnątrz zalążka znajdującego się w zalążni. Po zapłodnieniu zalążek przekształca się w nasiono, a ściana zalążni w trzywarstwową owocnię.

Przemiany zachodzące w słupku po zapłodnieniu

owocnia + nasiono = owoc

zapisz to w zeszycie

Info

Owocjest to organ roślin okrytonasiennych, który powstaje w wyniku rozmnażania płciowego. Jest zbudowany z owocni i nasion.

Najbardziej zewnętrzną powłoką owocni jest skórka, często wyposażona w różne wyrostki – skrzydełka, haczyki, włoski. Ułatwiają one roznoszenie owoców przez zwierzęta lub wiatr. Środkowa warstwa owocni może być gruba i soczysta jak u brzoskwini lub cienka i sucha jak u grochu. Wewnętrzną warstwę stanowi ściana komory nasiennej, która u owoców pestkowych jest zdrewniała, u jabłoni skórzasta, a u grochu błoniasta. Rolą owocni jest ochrona nasion i ułatwienie ich rozsiewania. Owoc może zawierać jedno lub wiele nasion.

Rodzaje owoców

pojedyncze

zbiorowe

owocostan

powstają z pojedynczej zalążni jednego kwiatu.

suche

mięsiste

Niektóre kwiaty zawierają wiele słupków. Po zapłodnieniu znajdujących się w nich zalążków powstają owoce zbiorowe.

Owocostan powstaje z przekształcenia całych kwiatostanów.

owocnia w trakcie dojrzewania wysycha

owocnia w trakcje dojrzewania pozostaje soczysta

Owoce mięsiste

Obfity, jadalny miąższ, który powstaje z dna kwiatowego obrastającego zalążnię, to cecha owoców szupinkowych, jak np. jabłko. W ich przypadku owocnia stanowi tylko niewielką część owocu i otacza jedynie skórzaste komory nasienne. Podobnie jak jabłka zbudowane są na przykład gruszki i owoce aronii.

Jagody to owoce z owocnią zbudowaną z miękkich tkanek, zwykle z wieloma nasionami, jak np. arbuz.

Pestkowce to owoce mięsiste zawierające pestkę. Ich przykładem jest wiśnia.

Owoce suche

Do tej grupy należą owoce pękające, które w trakcie dojrzewania wysychają i gwałtownie się otwierają, wyrzucając nasiona na duże odległości. Wyróżniamy tutaj następujące rodzaje: torebki (mak), strąki (fasola), łuszczyny (rzepak).

Większość roślin wytwarza owoce suche o zdrewniałych owocniach.

Owoce suche niepękające nie otwierają się po dojrzeniu. Mają twardą i grubą owocnię, która pęka dopiero w trakcie kiełkowania nasiona.

Kiedy w powstawaniu owocu udział biorą całe kwiatostany wraz z ich okwiatami, dnami kwiatowymi i liśćmi, mówimy o owocostanach. Ich najbardziej klasycznymi przykładami są owoce (owocostany) ananasa, figi.

Owoce zbiorowe powstają z kilku zalążni, które znajdują się w jednym kwiecie posiadającym wiele słupków. W ich tworzeniu oprócz zalążni bierze udział rozrastające się dno kwiatowe, które utrzymuje razem pojedyncze, drobne owoce. Do omawianej grupy należą wielopestkowce (malina i jeżyna) oraz wieloorzeszkowce (truskawka).

Sposoby przenoszenia owoców

ZWIERZĘTA

WODA

WIATR

zadanie

Wiatr rozsiewa najczęściej owoce i nasiona odpowiednio przystosowane do takiego środka transportu, czyli lekkie i mające specjalne wytwory ułatwiające unoszenie się ich w powietrzu. Takimi wytworami są skrzydełka owoców klonu i jesionu albo puch kielichowy owoców mniszka i topoli, zwiększające ich powierzchnię lotną.

Zwierzęta odgrywają istotną rolę w przenoszeniu nasion i owoców, które mogą przyczepiać się do ich sierści i piór za pomocą haczykowatych wyrostków lub kolców. Urządzenia czepne spotykane są u łopianu, przytuli czepnej czy niektórych gatunków szczawiu. Z kolei owoce mięsiste, soczyste i kolorowe stanowią atrakcyjny pokarm dla zwierząt. W ich przewodzie pokarmowym owocnia zostaje strawiona, a nasiona wydalone z kałem bez szkody dla znajdujących się wewnątrz zarodków. Szczególną rolę w rozprzestrzenianiu owoców i nasion ma człowiek, który świadomie sieje rośliny w wybranych miejscach i sprowadza z odległych krajów nasiona roślin egzotycznych czy ozdobnych.

Woda roznosi nasiona i owoce, które mogą przez długi czas utrzymywać się na jej powierzchni. Nasiona takie mają tkankę powietrzną z dużymi przestworami międzykomórkowymi, a ich zewnętrzna powłoka nie przepuszcza wody. Przykładem owocu transportowanego przez wodę jest orzech kokosowy, który posiada łupinę odporną na działanie wody morskiej i zdolny jest pokonywać znaczne odległości, płynąc z prądami oceanicznymi.

kliknij, pobierz i wykonaj polecenie

Budowa nasiona

Nasiona pełnią funkcję przetrwalną, czyli są przystosowane do tego, by w uśpieniu czekać na odpowiednie warunki do kiełkowania. Rośliny jednoroczne, które zamierają na czas zimy (w naszym klimacie) lub suchej pory roku, jedynie w takiej postaci mogą doczekać sprzyjających warunków do rozwoju. W dojrzałym nasionie ustaje wszelki wzrost i rozwój, a oddychanie jest bardzo silnie zahamowane. Okres spoczynku może trwać od kilku dni do wielu lat. W skład typowego nasiona wchodzi zarodek, tkanka odżywcza, czyli bielmo, i łupina nasienna

zadanie

Twarda i trudna do rozerwania łupina chroni nasiono przed wysychaniem, uszkodzeniem i czynnikami chorobotwórczymi. U wielu gatunków wytwarza różne wyrostki ułatwiające rozsiewanie. Zawarte w nasionach substancje odżywcze są wykorzystywane w niewielkim stopniu w czasie spoczynku, kiedy zachodzą bardzo spowolnione procesy życiowe. Przede wszystkim są jednak zużywane podczas kiełkowania, gdyż służą zarodkowi do wzrostu i przekształcenia się w siewkę. Siewka w początkowej fazie rozwoju korzysta z tkanki odżywczej, póki nie wykształci liści umożliwiających prowadzenie fotosyntezy.

Ze względu na pochodzenie tkanki odżywczej wyróżnia się nasiona bielmowe i bezbielmowe. W nasionach bielmowych zarodek jest niewielki i otoczony dużą ilością bielma, jak na przykład u zbóż. Zarodki wypełniające całe nasiono występują w nasionach bezbielmowych, np. u fasoli i słonecznika. W ich przypadku bielmo zostało zużyte w trakcie rozwoju zarodka, który wykształcił duże, grube liścienie służące jako organy spichrzowe

Zarodek to zawiązek przyszłej rośliny.

Kliknij, pobierz, podpisz zaznaczone elementy nasiona. Pod schematem zapisz funkcje poszczególnych elementów.

Czynniki wpływające na kiełkowanie nasion

zadanie

DLA CHĘTNYCH

Podczas kiełkowania przerwany zostaje stan spoczynku nasiona i następuje wzmożenie procesów życiowych rozwijającego się zarodka. Warunkiem rozpoczęcia tego procesu jest obecność wody, która uaktywnia enzymy rozkładające substancje zapasowe zgromadzone w bielmie i liścieniach.

Duży wpływ na kiełkowanie ma również temperatura otoczenia. Nasiona różnych roślin kiełkują w temperaturze charakterystycznej dla gatunku, w przedziale 0,5‑40°C.

U niektórych roślin czynnikiem wpływającym na omawiany proces jest światło. Może ono stymulować kiełkowanie, jak u sałaty, lub je hamować, jak u zbóż.

Kiełkujące nasiona intensywnie oddychają, a zatem niezbędny jest im także tlen. Niedobór lub brak tlenu może być przyczyną zahamowania kiełkowania.

Kliknij i pobierz zadanie.

Zapisz w zeszycie:Warunki kiełkowania:1. Obecność wody.2. Optymalna temperatura 15-40 stopni Celsjusza.3. Obecność tlenu.4. W niektórych przypadkach obecność światła.

Etapy kiełkowania

1

2

3

4

5

Nasienie pochłania wodę z gleby.

Łupina chroniąca zarodek pęka i wysuwa się młody korzeń, który wciąż pochłania wodę.

Pojawia się łodyga.

Pojawiają się pierwsze liście, umocowanie korzenia w glebie polepsza się.

Pojawiają się liście, co pozwalana przeprowadzenie procesu fotosyntezy. Do tej pory roślina korzystała z tkanki odżywczej (bielma) zmagazynowanej w nasieniu.

Rozmnażanie wegetatywne

To forma rozmnażania bezpłciowego, w której nowa roślina powstaje z fragmentu rośliny macierzystej - najczęściej z przekształconych pędów. Dzięki temu roślina potomna ma takie same cechy jak roślina macierzysta.

rozłogi (np. truskawka)

kłącze (np. imbir)

bulwy (np. ziemniak)

cebule (np. tulipan)

DLA CHĘTNYCH

zadanie

Kliknij i pobierz zadanie

Wykonaj w zeszycie ćwiczenie 4 str. 147 z podręcznika.

Dziękuję za uwagę!