Want to make creations as awesome as this one?

No description

Transcript

BAROK -EPOKA KONTRASTÓW

BAROK EPOKA KONTRASTÓW

-https://epodreczniki.pl/a/barokowe-kontrasty/DBDK8b9vW kilka ważnych uwaG

Poznajmy epokę

Kościół św.Anny w Krakowie -styl barokowy

kiedy?

CHRONOLOGIA EPOKI

https://www.youtube.com/watch?v=iCTQH9XdjnY&feature=youtu.be

Przyjmuje się,że barok miał miejsce w kulturze i sztuce XVII wieku, a nazwa epoki wzięła się od barocco -znaczy nieregularna muszla.Kliknij w link do filmu z muzykąJana Sebastiana Bacha,która wprowadza w klimat epoki.

początek XVIIwieku

koniec XVIIwieku

obszary kultury

filozofia

PYTANIA EPOKIKartezjusz i Pascal w swych rozważaniach na temat egzystencji ludzkiej nie koncentrowali się tylko na udowadnianiu sensu wiary. Przede wszystkim zajmowali się takimi kwestiami filozoficznymi, jak:„Czy rzeczywiście istnieję?”„Kim jestem jako człowiek?”„Co znaczę w kosmosie?”

historia

Wydarzenia historyczne:np.1600 – wojny polsko – szwedzkie1609 – rokosz Zebrzydowskiego1618 – wojna trzydziestoletnia1621 – bitwa z Turkami pod Chocimiem1635 – powstaje Akademia Francuska1642 – wojna domowa w Anglii1648 – powstanie Chmielnickiego1651 – bitwa pod Beresteczkiem1655 – potop szwedzki1658 – wygnanie Arian z Polski1665 – rokosz Lubomirskiego

sztuka

Sztuka baroku:Peter Paul RubensW sztuce baroku występują niespotykane dotąd ostre przeciwieństwa i gwałtowne kontrasty. Brakuje w niej jednorodności, a jeszcze bardziej niźli w renesansie dochodzi do głosu indywidualizm artystyczny. W sztuce tego czasu mamy zjawiska z sobą nieporównywalne, trudno bowiem obok siebie zestawić na przykład płótna Rubensa i Rembrandta, czy krakowski kościół św. Piotra i Pawła z wileńskimi świątyniami z XVIII wieku. [...] Daje się też wówczas zaobserwować niezwykła teatralność świata, całego życia społecznego. Życie dla człowieka epoki baroku stało się wielkim theatrum, w którym sacrum spotykało się z profanum i wzajemnie przenikało. Wystarczy tylko wspomnieć, że we Francji w tym czasie drukowano obszerne podręczniki, traktujące o organizacji pogrzebów. (M. Rożek, Blaski i cienie baroku, Kraków 1992).

styl życia

Etykieta:Ludzi baroku cechuje tendencja do przesady, przejaskrawiania stanu rzeczy. Ukazują to korespondencje, pozwy sądowe, oczywiście utwory satyryczne. [...]. Dlatego nie można wierzyć wszystkim ówczesnym zapewnieniom, deklaracjom, także rozpaczom i afektom. W zachowaniach ludzi baroku silnie zaznaczał się rys aktorstwa. [...]Król Francji Ludwik XIV zwany SłońcemAby okazać szacunek i pokorę, padano do nóg, klękano, przede wszystkim zaś składano pocałunki. Barok wprowadził zwyczaj bardzo uniżonych zachowań, m.in. całowano starszych krewnych czy protektorów nie tylko w rękę, lecz także w piersi, brzuch, kolana, stopy, co np. w okresie odrodzenia nie miało miejsca. (Z. Kuchowicz, Człowiek polskiego baroku, Łódź 1992).Etykieta nakazywała witać dobrze każdego gościa, oczywiście szlachcica; niezależnie od etykiety witano go chętnie, gdyż przynosił on wiadomości z szerszego świata, opowiadał, skąd i dokąd jedzie, w jakich sprawach, informował o swych stronach, a jeśli był człek bywały, każdemu coś ciekawie powiedzieć umiał. Zdarzało się, że gość przypadkowy, przez defekt w wozie lub też przez zawieję śnieżną w drodze wstrzymany i ugoszczony w dworze, zostawał tam jako najmilszy towarzysz przez dłuższy czas. Z czasem niewiele się liczono, jadła było w bród, a pić było zawsze przyjemniej w kompanii. [...]Wizyta o charakterze bardziej oficjalnym była wcale skomplikowanym obrządkiem:]Jeżeli gość był oficjalny, należało go przywitać przemową, na którą zaraz odpowiadał przybyły; pod wpływem retoryki szkolnej wytworzył się z czasem styl takich oracyj, afektowany, sztuczny, gęsto łaciną przeplatany. (J. Bystroń, Dzieje obyczajów w dawnej Polsce, T. II, Warszawa 1960).Estetyka:Także badanie ciała ludzkiego i zwierzęcego przyniosło nie mniej rozczarowań. Od czasów starożytnej Grecji utrwalił się pogląd o piękności i doskonałej proporcji ciała człowieka - jako króla stworzenia, jako centrum wszechświata. Tymczasem ciało ludzkie i zwierzęce, oglądane pod mikroskopem, ujawniało niepokojące podobieństwa.. Piękno przestawało być obiektywnie istniejącą w zjawiskach i rzeczach wartością. Rodził się subiektywizm w odczuciu piękna, a stąd już był krok od relatywizmu w estetyce. Już przed Spinozą postawiono pod znakiem zapytania obiektywizm idei piękna. Żarliwy wyznawca idei wszechświata nieskończonego, Giordano Bruno, twierdził również, że nic nie jest piękne w sposób absolutny. Każdy człowiek ocenia piękno zjawisk i rzeczy inaczej i co dla jednego jest piękne, dla innych może być brzydkie. (J. Sokołowska, Dwie nieskończoności. Szkice o literaturze barokowej Europy, Warszawa 1978).

literatura

Wybrane fakty w literaturze polskiej:1581 – śmierć M.Sępa Szarzyńskiego1590 – Setnik rymów duchownych – S.Grabowiecki1601 – Rytmy – M.Sęp Szarzyński1606 – Światowa rozkosz – J.A.Morsztyn1614 – Sielanki – S.Szymonowic1638 – Dafnis – S.Twardowski1640 – Śmierć - D.Naborowski1647 – Kanikuła –D. Morsztyn1650 – Satyry – S.Opaliński1661 – Lutnia –J.A. Morsztyn1669 – Wojna chocimska – Potocki1691 – 1695 – Pamiętniki – Pasek

DZIEDZINY KULTURY

DZIEDZINY KULTURY

filozofia

Główne prądy filozoficzne epoki Baroku to:racjonalizm kartezjańskiteoria okazjonalizmu Malebranche`amistycyzmteoria monad Leibnizanaturalizm.

literatura

Znani pisarze - Barok1. Molier-(1622-1673r.) Właściwie Jean-Baptiste Poquelin.Najwybitniejszy komediopisarz francuski, uważany za twórcę klasycznej komedii nowożytnej, mistrz realistycznej komedii charakterów z przemyślaną intrygą.Urodził się w zamożnej rodzinie mieszczańskiej, zdobył solidne wykształcenie w renomowanym kolegium jezuickim. Został jednak aktorem, dyrektorem wędrownego teatru. Sukcesy zaczął odnosić w 1659 roku- znalazł uznanie na dworze.Jego cięte komedie satyryczne w szybkim tempie zyskiwały popularność, ale też prowokowały zjadliwe ataki ludzi, których utwory Moliera ośmieszały. Najbardziej znane z jego komedii to„Świętoszek”,„Skąpiec”,„Don Juan”,„Szkoła żon” i„Mizantrop”.Poruszanie istotnej problematyki obyczajowej i społecznej, stworzenie galerii wyrazistych ponadczasowych typów postaci, zapewniły sztukom Moliera trwałe miejsce w literaturze. 2. Pierre Corneille-(1606-1684r.) Francuski dramaturg, ojciec klasycznej tragedii. Prawnik z wykształcenia, przez 20 lat pełnił urząd rzecznika królewskiego, niebawem jednak wyrzekł się kariery adwokackiej.Krótki czas należał do grupy „Pięciu Autorów”, których obowiązkiem było pisanie sztuk teatralnych na wyznaczony przez ministra temat. 3. Daniel Naborowski-(1573-1640r.) Pochodził z rodziny szlacheckiej wyznania kalwińskiego. Dobrze poznał Niemcy, Włochy i Francję. Studiował na różnych uniwersytetach, m.in. medycynę i prawo. W latach 1596-1620 pozostawał na służbie księcia Janusza Radziwiłła (był m.in. jego nadwornym poetą, sekretarzem, lekarzem, nauczycielem; podróżował po Europie w misjach dyplomatycznych) , a później na dworze jego przyrodniego brata, Krzysztofa. Ostatnie trzy lata życia spędził w Wilnie, gdzie został sędzią grodzkim. Pierwszy w literaturze polskiej stosował formę listu poetyckiego. Jest przedstawicielem nurtu dworskiego w literaturze barokowej.Wykorzystywał poetykę konceptyzmu. 4. Jan Chryzostom Pasek- ( 1636-1701r.) Pochodził z rodziny szlacheckiej spod Rawy Mazowieckiej. Kształcił się w kolegium jezuickim. Dziesięć lat służył w wojsku, walczył ze Szwedami, Węgrami, Moskwą. Uczestniczył w wyprawie Czarnieckiego do Danii. W 1667 roku osiadł na gospodarstwie w Małopolsce. Prowadził życie ziemianina, ale słynął z awanturnictwa i pieniactwa- skazywany był na banicję (wygnanie z kraju) i infamię (utratę czci), jednak wyroki nie były egzekwowane.Zasłynął pamiętnikami, spisywanymi pod koniec życia, odkrytymi dla literatury w XIX wieku. 5. Wacław Potocki-(1621-1696r.) Pochodził z rodziny szlacheckiej z okolic Biecza. Kilkakrotnie brał udział w wojnach, m.in. uczestniczył w wielkiej bitwie z Kozakami pod Beresteczkiem (1654).W 1658 roku, stojąc przed perspektywą wygnania, zdecydował się zmienić wyznanie na katolickie (wcześniej należał do arian, czyli braci polskich, oskarżonych o kolaborację z wrogiem podczas najazdu szwedzkiego). W późniejszych latach pełnił różne funkcje publiczne, był m.in. sędzią grodzkim w Bieczu i podczaszym krakowskim. Pisał od wczesnej młodości: poematy na motywach biblijnych, pieśni pokutne, treny na śmierć swoich dzieci, fraszki, anegdoty, wierszowane powieści i wiersze okolicznościowe, a także epopeje, w tym „ Transakcje wojny chocimskiej”. Jego twórczość, licząca w sumie wiele tysięcy utworów, została wydana drukiem dopiero w XX wieku. Pisarz reprezentuje nury sarmacki (ziemiański) w literaturze baroku. 6. Mikołaj Sęp- Sarzyński-(około 1550-1581r.) Pochodził spod Lwowa, z rodziny szlacheckiej. W 1565 roku przebywał na studiach w Wittemberdze- był to wówczas główny ośrodek luteranizmu, ale nie wiadomo, czy poeta był protestantem (kilka lat później niewątpliwie był katolikiem). Pisał od około 1567 roku. Do dziś przetrwało 50 utworów jego autorstwa: sonety, pieśni, epitafia (poecie przypisuje się także 21 erotyków, ale ich autorstwo nie jest pewne). Utwory te zostały wydane pośmiertnie. 7. Jan Andrzej Morsztyn- (1621-1693) Najwybitniejszy polski poeta barokowy, pochodził z zamożnej rodziny szlacheckiej spod Krakowa (trzech jego bliskich krewnych: Zbigniew, Hieronim i Stanisław też było poetami). Był pradziadem ostatniego króla Polski- Poniatowskiego. Po studiach w Lejdzie (Niderlandy) został dworzaninem, a potem sekretarzem króla, piastował ważne urzędy publiczne, należał do stronnictwa profrancuskiego.Gdy wyszedł na jaw spisek skierowany przeciwko Janowi III Sobieskiemu, Morsztyn zbiegł do Francji, objął urząd na dworze Ludwika XIV. Tam zmarł jako hrabia Chateauvillain. Jego wiersze są dowodem wybitnego talentu poetyckiego, ale autor traktował swe pisarstwo raczej jako rozrywkę.Za życia jego liryki krążyły w odpisach rękopiśmiennych, potem popadły w niepamięć. Najważniejsze zbiory:„Lutnia”, oraz „Kanikuła albo Psia gwiazda” wydano drukiem dopiero w XIX wieku. Jest przedstawicielem nurtu dworskiego w literaturze baroku, marinistą. 8. Daniel Defoe- (1660-1731) Był synem londyńskiego wytwórcy świec o nazwie Foe.Zaangażował się w działalność publicystyczną, brał żywy udział w sporach politycznych swego czasu.Jego zaangażowane teksty, świetne warsztatowo, sprawiły, że uznawany jest za prekursora współczesnego dziennikarstwa.Znane jest kilkaset utworów jego pióra, dotyczących najróżniejszych tematów, ale wszystkie najważniejsze napisał w latach 1719-1722. Były to powieści „Przypadki Robinsona Kruzoe”, „Moll Flanders”, „Kapitan Singleton”, a także „Dziennik roku zarazy” ( o epidemii dżumy w Londynie w 1665 roku).Jest uważany za jednego z ojców nowożytnej powieści.

historia

Kontrreformacja [łac. contra ‘przeciw’, reformatio ‘przekształcenie’], prąd w Kościele katolickim kształtujący XVI–XVII w. reformę życia kościelnego, będący reakcją na reformację. Za początek i podstawę programową kontrreformacji uważa się postanowienia soboru trydenckiego (1545–63), zawierające definicje dogmatyczne w kwestiach do tej pory spornych (m.in. rola tradycji, współpraca woli ludzkiej z łaską Bożą, sakramenty, czyściec, odpusty i kult świętych) oraz rozporządzenia dyscyplinarne (m.in. dotyczące obowiązków duszpasterskich biskupów, zadań kardynałów, reformy kapituł i zakonów); w ramach reformy Kościoła, stanowiącej istotę kontrreformacji, sprecyzowano doktrynę i zasady liturgii katolickiej, co znalazło wyraz w edycjach katechizmu (1566), nowego brewiarza (1568) i mszału (1570), oraz przeprowadzono gruntowną reformę kalendarza liturgicznego i martyrologium rzymskiej (1582); do pozytywnych dla Kościoła dokonań kontrreformacji przyczynili się zarówno papieże zabiegający o wprowadzenie w życie uchwał trydenckich (Pius V, Grzegorz XIII, Sykstus V), jak i wielu biskupów (m.in. św. Karol Boromeusz, S. Hozjusz), którzy wprowadzali reformy w swoich diecezjach (m.in. systematyczne duszpasterstwo parafialne); położenie przez kontrreformację nacisku na formację intelektualną i religijną duchowieństwa przyniosło w rezultacie odnowę wydziałów teologicznych na uniwersytetach i powstanie pierwszych seminariów duchownych; towarzyszyła temu reforma starych zgromadzeń zakonnych (m.in. karmelici bosi) i powstanie wielu nowych, wśród których szczególnie ważną rolę odegrali jezuici i kapucyni; w rezultacie tych różnorodnych działań uformowały się elity katolickie, wzrosła pobożność ludowa, rozwinęła się działalność charytatywna oraz ujawniły się nowe formy wrażliwości mistycznej; następstwem kontrreformacji było rozszerzenie oświaty (głównie przez rozwój szkolnictwa jezuickiego) oraz ukształtowanie się baroku jako odrębnego prądu w kulturze europejskiej; bujnie krzewiła się międzywyznaniowa literatura polemiczna; politycznym tłem kontrreformacji były toczące się w Niemczech, Francji i Niderlandach wojny religijne oraz wzajemne krwawe prześladowania członków różnych wyznań chrześcijańskich w Anglii, Irlandii i Hiszpanii; następstwem tych historycznych wydarzeń było zjawisko sprzęgania władzy politycznej z wyznaniem (cuius regio eius religio), charakterystyczne zarówno dla krajów protestanckich, jak i katolickich, wzrost nietolerancji religijnej, a w obrębie Kościoła katolickiego utrwalenie się takich instytucji, jak zreformowana inkwizycjai Indeks ksiąg zakazanych (Index librorum prohibitorum); z kontrreformacją wiąże się również działalność misjonarska na Dalekim Wschodzie, w Afryce i Ameryce, prowadzona przez misjonarzy portugalskich, hiszpańskich i francuskich. Kontrreformacja znalazła odbicie w 3 głównych dziedzinach: 1) w odnowie wewnętrznej struktur kościelnych (zakładanie seminariów duchownych, dyscyplinowanie kleru, nowe księgi liturgiczne i kodyfikacja polskiego prawa kościelnego) połączonej z wprowadzaniem nowych form pobożności (kult maryjny i eucharystyczny, sodalicje, bractwa); 2) w walce o odzyskanie wiernych, którzy przeszli na protestantyzm, przez kształcenie młodzieży niekatolickiej w szkołach jezuickich, przez propagandę religijną (dzieła literackie i druki polemiczne — P. Skarga, M.K. Sarbiewski) i naciski polityczne; 3) w unii polskich Kościołów Zachodniego i Wschodniego (brzeska unia), otwierającej drogę wpływom katolickim na Rusi; w początkach XVII w. zreformowany Kościół katolicki odzyskał „rząd dusz” ogromnej większości szlachty; mimo obowiązującej konfederacji warszawskiej nasilały się zjawiska nietolerancji wobec innowierców — 1632 zakaz publicznych nabożeństw w miastach królewskich, 1638 zamknięcie słynnej szkoły ariańskiej w Rakowie, 1658 nakaz nawrócenia się arian pod groźbą banicji, 1669 zakaz apostazji; zwycięski, kontrreformacyjny katolicyzm stał się istotnym składnikiem polskiego baroku i sarmatyzmu. BibliografiaJ. Tazbir Reformacja, kontrreformacja, tolerancja, Wrocław 1996.

sztuka

Cechy stylu barokowego:typy budowli wzorowane dokładnie na renesansie, ale „ze zwiększonym efektem optycznym”,duży rozmach budowli,monumentalizm,ciężkie proporcje,dynamika widziana w budynku, rzeźbie, malarstwie,bogactwo dekoracji i form ornamentalnych,przepych,podporządkowanie wielu elementów jednemu głównemu,występowanie silnych kontrastów form,powierzchnia ścian wewnętrznych i zewnętrznych otrzymywała linię zmienną, stosowano cofnięcia elementów lub wyjścia naprzód,bogactwo złotej polichromii,zastosowanie światłocienia poprzez np. wygięcie elewacji,silne podkreślenie przestrzeni,zwracano dużą wagę na dekoracje rzeźbiarskie – charakterystyczne aniołki (zwane putta), girlandy, fantazyjne obramienia itp.,bogata sztukateria,zastosowanie bogactwa formy architektonicznej np: bryła, kopuła, wieżyczka, itp.,stosowano pilastry pojedyncze lub zwielokrotnione, czyli filary ustawione tuż przy ścianie pełniące rolę dekoracyjną, ale też podtrzymujące budowle,dużą popularnością cieszyły się kręcone kolumny szczególnie we wnętrzu budowli barokowej),budowano obiekty o charakterze religijnym i świeckim,przebudowywano fosy na aleje spacerowe oraz zamki obronnych na pałace,ważną rolę zaczął spełnić ogrody jako element architektoniczny, najładniejszym przykładem był w Polsce pałac w Wilanowie,zwrócenie uwagi na architekturę ogrodową – alejki, altanki, oranżerie, stawy, rzeźba ogrodowa itp.Najsłynniejsze przykłady architektury barokowej:Kościół Il Gesu w Rzymie,Kościół Santa Maria Della Salute w Wenecji,Kościół św. Boromeuszka w Wiedniu,Katedra św. Pawła w Londynie,Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie,Kościół Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej,Kościół św. Anny w Krakowie,Kościół Marcina w Krakowie,

A

B

C

D

Sarmatyzm i jego cechy

SARMATYZM JAKO STYL ŻYCIA -filmik kolegi:)

Swoistość,polskość sarmatyzmu -ZOBACZW ŚRODKU:)

Legenda sarmackich początkówSzlachta Rzeczypospolitej wywodziła swe pochodzenie od starożytnego ludu Sarmatów, który w zamierzchłych czasach miał, oczywiście rzekomo, podbić ziemie wschodniej Europy (dziwnym trafem oczywiście należące do późniejszej Rzeczpospolitej Obojga Narodów).. Wypada wspomnieć, że powszechnie - na polskim podwórku - uważano, iż tylko Sarmaci byli na tyle bitni, aby skutecznie stawiać wyzwanie cesarstwu rzymskiemu. Szlachta wierzyła ponadto, że jest "rasą panów", która dzięki temu miała niepodważalne prawo do rządzenia ogromną masą chłopstwa, należącego do ludów podbitych... Ech.Liberum vetoByło to prawo do zerwania obrad sejmowych przez posła lub ich grupę, o ile, jego lub ich zdaniem, dochodziło do próby ograniczenia złotej wolności szlacheckiej, bądź prób podważenia podstawowych praw Rzeczypospolitej. Choć zasada była ustanowiona znacznie wcześniej, dopiero w połowie XVII stulecia użyto jej po raz pierwszy. Zresztą poseł, który po raz pierwszy zerwał sejm, szybko musiał uciekać z miejsca jego obradowania... Groził mu bowiem lincz. Szlachta dobrze rozumiała, iż zasada ta ma negatywne konsekwencje nie tylko dla ustroju państwa, i starali się temu zaradzić. Fakt faktem - bezskutecznie. Gdy obce mocarstwa zaczęły opłacać poszczególnych posłów, by zrywali kolejne sejmy, stalo się jasne, że zbliża się kres złotej wolności.OrientalizmKontusz i szabla stały się nieodłącznymi atrybutami każdego, choćby najbiedniejszego, szlachcica. Elementy sarmackiej garderoby miały jednak pochodzenie wschodnich sąsiadów - Turcji i Tatarów, a nawet dalekiej Persji. Zresztą w armii polskiej służyły również jednostki tatarskie, tak zwani Lipkowie. Na ziemiach Rzeczypospolitej nie brakowało również muzułmańskich osiedli, co przyprawiało przybyszów z Zachodu o zgrozę. Wspomnieć również należy o intensywnych stosunkach handlowych prowadzonych z państwami muzułmańskimi. Zresztą prawda jest taka, że większość historii stosunków polsko-tureckich znamionowała obopólna przyjaźń.Portrety trumienneIch szczególna popularność przypadła na XVII-XVIII stulecie. Pierwszym znanym nam portretem trumiennym jest wizerunek króla Stefana Batorego, który zmarł w 1586 roku. Obrazy przedstawicieli szlachty, zawierały w sobie herby oraz łacińskie epitafia. Wizerunki zmarłych posiadały wiele cech indywidualnych, toteż można sądzić, że prawie idealnie oddawały wizerunki swych sportretowanych bohaterów. Zwyczaj ten budził zdziwienie wśród zachodnioeuropejskich przybyszów goszczących na dworach magnatów i władców.

sarmatyzm

portret trumienny

Ich szczególna popularność przypadła na XVII-XVIII stulecie. Pierwszym znanym nam portretem trumiennym jest wizerunek króla Stefana Batorego, który zmarł w 1586 roku. Obrazy przedstawicieli szlachty, zawierały w sobie herby oraz łacińskie epitafia. Wizerunki zmarłych posiadały wiele cech indywidualnych, toteż można sądzić, że prawie idealnie oddawały wizerunki swych sportretowanych bohaterów. Zwyczaj ten budził zdziwienie wśród zachodnioeuropejskich przybyszów goszczących na dworach magnatów i władców.

HUSARZ

Była to podstawowa jednostka zbrojna armii Rzeczypospolitej w XVI, XVII i XVIII wieku. W powszechnej świadomości, husaria była symbolem największych sukcesów państwa, nie mówiąc już o tym, że łączyła w sobie wszystkie cechy epoki - orientalny strój i uzbrojenie, konserwatyzm, przywiązanie do religii katolickiej... Husaria miała przywodzić na myśl sarmacki ideał żołnierza - wojowniczego, honorowego, gotowego do poświęceń, choć w rzeczywistości różnie z tym bywało. Dziś husaria nieodłącznie kojarzy się z wiktorią wiedeńską, choć był to ostatni słowiczy śpiew formacji, szybko tracącej znaczenie w nadchodzących wielkich wojnach XVIII stulecia.

"pANIE kOCHANKU" -SZLACHCIC

Karol Stanisław Radziwiłł (1734-1790) to kolejna ikona epoki. Jego przydomek wziął się z nagminnego powiedzenia "panie kochanku", którym tu i ówdzie, raczył się posługiwać. Był bajecznie bogaty, uwielbiał awantury i libacje. Zasłynął również jako ekscentryk, realizujący najbardziej kuriozalne pomysły. Jednym z nich było stworzenie "akademii" dla niedźwiedzi tresowanych przez Romów. Poparł konfederację barską, a następnie potępiał reformy Sejmu Czteroletniego. Stał się symbolem najgorszych wad polskiej magnaterii.

IKONOGRAFIA BAROKU

literatura epoki

Sonet VMikołaj Sęp Szarzyński

SONET VO nietrwałej miłości rzeczy świata tegoI nie miłować ciężko, i miłowaćNędzna pociecha, gdy żądzą zwiedzioneMyśli cukrują nazbyt rzeczy one,Które i mienić, i muszą się psować.Komu tak będzie dostatkiem smakowaćZłoto, sceptr, sława, rozkosz i stworzonePiękne oblicze, by tym nasyconeI mógł mieć serce, i trwóg się warować?Miłość jest własny bieg bycia naszego,Ale z żywiołów utworzone ciałoTo chwaląc, co zna początku równego,Zawodzi duszę, której wszystko mało,Gdy Ciebie, wiecznej i prawej pięknościSamej nie widzi, celu swej miłości.KomentarzI nie miłować ciężko, i miłować nędzna pociecha.Tak rozpoczyna podmiot liryczny swoje wywody na temat miłości do rzeczy, które zmieniają się i ulatują. To tylko myśli człowieka krążą wokół tych złudnych wartości doczesnych. Druga strofa to pytanie retoryczne, komu tak naprawdę może wystarczyć majątek, władza, sława, rozkosz i uroda, skoro te rzeczy podlegają przemijaniu i nie bronią człowieka przed lękiem i trwogą związaną ze śmiercią. Miłość jest czymś naturalnym, ale ciało, które pragnie tego, co materialne, cielesne, jest przeszkodą człowiekowi w dążeniu do drugiej, najważniejszej miłości, miłości trwałej, której celem jest Bóg. Dusza ludzka jest zwodzona przez „z żywiołów utworzone ciało”, które przeszkadza jej w widzeniu „wiecznej i prawej piękności (…) celu swej miłości”. Nie ma na świecie nic trwałego, oprócz miłości do Boga.Sonet ten to sonet francuski. Środki artystyczne:antyteza:I nie miłować ciężko, i miłować / Nędzna pociecha.metafora:Z żywiołów utworzone ciało.peryfraza:gdy Ciebie, wiecznej i prawej piękności, / Samej nie widzi.epitety:nędzna pociecha, rzeczy one, piękne oblicze, nasycone serce, własny bieg, prawej piękności;przerzutnia:I nie miłować ciężko, i miłować / Nędzna pociecha.

Daniel Naborowski "Krótkość żywota"

KRÓTKOŚĆ ŻYWOTAGodzina za godziną niepojęcie chodzi:Był przodek, byłeś ty sam, potomek się rodzi.Krótka rozprawa: jutro - coś dziś jest, nie będziesz,A żeś był, nieboszczyka imienia nabędziesz;Dźwięk, cień, dym, wiatr, błysk, głos, punkt - żywot ludzki słynie.Słońce więcej nie wschodzi to, które raz minie,Kołem niehamowanym lotny czas uchodzi,Z którego spadł niejeden, co na starość godzi.KomentarzUtwór Daniela Naborowskiego pt. „Krótkość żywota” wpisuje się szeroko eksploatowaną w poezji barokowejtematykę wanitatywną – dotyczącą przemijalności i kruchości ludzkiego bytu – która stała się naturalną konsekwencją poczucia zagubienia i ideowego rozdarcia w XVII wiecznym świecie reformacji i kontrreformacji. W regularnym, sylabicznym wierszu Naborowski odszedł od charakterystycznego dla swojej poezji, skomplikowanego konceptualizmu formalnego, zastępując go klarownymi, dobitnymi wyrażeniami składającymi się na opis ludzkiego przemijania.Już w pierwszym wersie podmiot liryczny zwraca uwagę na trudną do uzmysłowienia sobie szybkość, z jaką upersonifikowany czas odmierza nasze istnienie:Godzina za godziną niepojęcie chodzi:Był przodek, byłeś ty sam, potomek się rodzi.Zostaje ono ukazane linearnie jako następowanie po sobie pokoleń, choć ich perspektywa czasowa ulega pewnego rodzaju zaburzeniu: o ile zgodzić się można z mówieniem o przodku w czasie przeszłym, zaś o potomku jako nieokreślonym bycie przyszłości, o tyle dziwi odniesienie czasu przeszłego również do trwającego aktualnie odbiorcy tekstu; podmiot liryczny zdaje się mówić tym samym, iż życie człowieka jest niczym innym, jak ylko odliczaniem dni, miesięcy i lat do śmierci jako nieuniknionego skutku narodzin.W kolejnym dystychu podkreślona zostaje bezcelowość rozprawiania nad ludzkim życiem, skoro i tak jest ono podporządkowane nieubłaganemu, nie mającemu wzglądu na żadne zależności prawu:Krótka rozprawa: jutro – coś dziś jest, nie będziesz,A żeś był, nieboszczyka imienia nabędziesz;Fragment ów przypomina sentencję umieszczaną często na nagrobkach, która osobom odwiedzającym cmentarze ma przypominać o tym, iż sami prędzej czy później znajdą tam swoje miejsce spoczynku, cokolwiek więc nie uczynią w życiu doczesnym – i tak nie wybronią się przed podobnym losem. Wtenczas, kiedy ty myślisz, jużeś był, nieboże;Między śmiercią, rodzeniem byt nasz, ledwie możeNazwan być czwartą częścią mgnienia; wielom byłaKolebka grobem, wielom matka ich mogiła.

Jan Andrzej Morsztyn "Do swej Panny"

O SWEJ PANNIEBiały jest polerowny alabastr z Karrary,Białe mleko przysłane w sitowiu z koszary,Biały łabęć i białym okrywa się piórem,Biała perła nieczęstym zażywana sznurem,Biały śnieg świeżo spadły, nogą nie deptany,Biały kwiat lilijowy za świeża zerwany,Ale bielsza mej panny płeć twarzy i szyje Niż marmur, mleko, łabęć, perła, śnieg, lilije.KomentarzUtwór „O swej pannie” Jana Andrzeja Morsztyna należy do cyklu epigramatów włączonych do tworzonego przez ponad dwadzieścia lat zbioru pt.: „Lutnia”. Podobnie jak większość wierszy tego poety – został on oparty na pewnego rodzaju koncepcie, który w „O swej pannie” realizuje się poprzez sprowadzenie urody tytułowej panny do jednego tylko z jej atrybutów, mianowicie – białości.Biały jest polerowny alabastr z Karrary,Białe mleko przysłane w sitowiu z koszary,Biały łabęć i białym okrywa się piórem,Biała perła nieczęstym zażywana sznurem,Biały śnieg świeżo spadły, nogą nie deptany,Biały kwiat lilijowy za świeża zerwany (…).Biel, stanowiąca główny atrybut urody wybranki podmiotu lirycznego, nabiera ze względu na niekończące się zestawienia znamion hiperboli (przesadni), porównywane z nią zjawiska doprecyzowują również jej istotę: jest więc szlachetna i drogocenna jak „polerowany alabaster z Karrary”, a jednocześnie swojska i smaczna jak „mleko przysłane w sitowiu z koszary”; jest pełna życia i dająca ciepło jak łabędzie pierze, ale jednocześnie rzadka, drogocenna i wyrafinowana jak perły „nieczęstym zażywane sznurem”. Białość kobiety staje się w końcu symbolem jej niewinności poprzez porównanie jej z czystością świeżego śniegu i liliowego kwiatu, który dopiero co został zerwany i nie zdążył jeszcze zwiędnąć.W tym kontekście tym bardziej zaskakująca okazuje się puenta wiersza, w której podmiot liryczny stwierdza, iż wymienione wcześniej zjawiska i tak nie są w stanie w pełni oddać białości skóry jego ukochanej:(…) Ale bielsza mej panny płeć twarzy i szyjeNiż marmur, mleko, łabęć, perła, śnieg, lilije.Wszystkie wymienione wcześniej przedmioty i zjawiska okazują się mniej wartościowe niż owa biel wyidealizowana, ulegająca spotęgowaniu i swoistej sakralizacji (ubóstwieniu) w oczach zakochanego człowieka. Atrybuty kochanki nie znajdują zatem godnego odzwierciedlenia w dostępnej rzeczywistości, ponieważ nijak potrafi ona oddać stan duszy podmiotu lirycznego, który we wszystkich zjawiskach szuka cech obiektu swoich uczuć, jednocześnie odnajdując je brzydszymi i mniej interesującymi od kochanki.https://eszkola.pl/jezyk-polski/o-swej-pannie-700.html?strona=2

Jan Chryzostom Pasek -fragmenty

PAMIĘTNIKIROKU PAŃSKIEGO 1657mieliśmy wojnę węgierską, na którą były zaciągi nowe, między którymi zaciągał też Filip Piekarski, krewny mój; z której racyjej i ja tam podjechałem. Złodziej Węgrzyn, szalony Rakocy, świerzbiała go skóra, tęskno go było z pokojem, zachciało mu się polskiego czosnku, który mu ktoś na żart schwalił, że miał być lepszego niźli węgierski smaku. Jako Kserkses ob caricas Atticas [dla fig attyckich]* podniósł przeciwko Grecyi wojnę, tak i pan Rakocy podobnąż szczęśliwością we czterdziestu tysięcy Węgrów z Multanami, Kozaków zaciągnąwszy alterum tantumdrugie tyle, wybrał się na czosnek do Polski; aleć dano mu nie tylko czosnku, ale i dzięgielu z kminem. Bo jak on tylko wyszedł za granicę, zaraz Lubomirski Jerzy poszedł w jego ziemię, palił, ścinał, gdzie tylko zasiągł, wodę a ziemię zostawił. A potym od matki Rakocego wielki okup wziąwszy, wyszedł synowi perswadować, żeby nie wszytkiego czosnku zjadał, przynajmniej na rozmnożenie zostawił. A my też już z Czarnieckim posługowali, jakeśmy umieli; i tak szczęśliwie najadł się czosnku, że wojsko wszystko zgubił, sam się w [nasze] ręce dostał, potym uczyniwszy targ o swoją skórę, pozwolił milijony i uprosiwszy sobie zdrowie, jako Żyd kałauzowany do granice w bardzo małym poczcie, samokilk tylko, zostawił in oppigneratione [w zastaw] umówionego okupu wielgomożnych grofów Katanów, którzy zrazu wino pili, na srebrze jadali w Łańcucie; jak było nie widać okupu, pijali wodę, potym drwa do kuchni rąbali i nosili, i w tej nędzy żywot skończyli. Okup przepadł, on też sam, że nigdzie nie miał oka wesołego, bo gdzie się obrócił, wszędzie płacz i przekleństwo słyszał od synów, mężów, braci, których na wojnie polskiej pogubił, wpadł w desperacyją i umarł. Otóż tobie czosnek! Kiedy na tę wojnę wyjeżdżał, pożegnawszy się z matką, wsiadł na konia; w oczach jej padł koń pod nim. Kiedy mu matka perswadowała, żeby zaniechał tej wojny, mówiąc, że to znak jest niedobry, odpowiedział, że to nogi końskie złe, ale nie znak. Przesiadł się tedy na inszego; złamał się pod nim dyl w moście, znowu spadł z konia: i na to powiedział, że i dyl był zły. Jak to przecie te praesagia [wróżby] zwyczajnie rady się weryfikują.*W nawiasach [ ] podajemy przekłady wyrażeń łacińskich.Wg wyd. Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki, oprac. W. Czapliński, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968.Image caption

Wacław Potocki "Czego człowiek zataić nie może"

CZEGO CZŁOWIEK ZATAIĆ NIE MOŻEWszytko człowiek zatai w sobie bez trudności,Wyjąwszy trunku w głowie i w sercu miłości:Chociaż milczy, chociaż go o to nikt nie pyta,Prócz inszych gestów, z oczu do razu wyczyta.

Cechy poezji barokowej filmik

est. 2019

Obejrzyj zamieszczony film /12 minut /i sporządź notatkę ,segregując informacje.

1.Podziel tekst na części 2.Postaw 5 pytań do tekstu3.Do jakich zdarzeń historycznych odwołuje sie autor?4.Jakie teksty przywołane sa w artykule?

praca z tekstem

PP Czytanie ze zrozumieniem cz.1

GŁÓWNE IDEE POLSKIEGO SARMATYZMU(oprac. Roman Mazurkiewicz)U źródeł ideologii sarmatyzmu leży mit o pochodzeniu Polaków i innych narodów słowiańskich od starożytnego plemienia Sarmatów, zamieszkującego w pierwszych wiekach naszej ery ziemie dzisiejszej Ukrainy. Określenia "Sarmacja" i "sarmacki" pojawiają się w naszym piśmiennictwie już w XV stuleciu, na fali odrodzenia teorii Ptolemeusza. Jan Długosz w Rocznikach nazywa Karpaty "Górami Sarmackimi" zaś Bałtyk "Morzem Sarmackim". Zgodnie z tradycją średniowieczną Długosz wywodzi Sarmatów od biblijnego Jafeta, syna Noego, a ich europejską siedzibę umieszcza w Panonii nad Dunajem. Za tradycją ptolemejską dzieli Sarmację na europejską i azjatycką, wzmiankuje też o wojnach Sarmatów z Rzymianami. Potomkami Jafeta mieli być bracia Lech i Czech, którzy dali początek Polsce i Czechom.Syntezą poglądów XVI-wiecznych Polaków na Sarmację było dzieło wspomnianego Macieja z Miechowa pt. Traktat o dwóch Sarmacjach, azjatyckiej i europejskiej (Kraków 1517). Autor, profesor Akademii Krakowskiej, wybitny historyk, geograf i astrolog, przypomniał za Ptolemeuszem teorię o istnieniu dwóch Sarmacji: europejskiej, zamkniętej pomiędzy Wisłą i Donem, oraz azjatyckiej, rozciągającej się od Donu po Morze Kaspijskie.Teorię o sarmackim pochodzeniu Słowian ugruntowali tacy pisarze renesansowi, jak K. Celtis, M. Bielski, M. Kromer, Stryjkowski, a nawet A. Frycz Modrzewski, który dedykując dzieło O poprawie Rzeczypospolitej królowi Zygmuntowi Augustowi nazwał go "władcą Sarmacji". Poszukiwanie korzeni narodu i państwa w starożytności antycznej czy biblijnej nie było zresztą osobliwością polską; podobne tendencje występowały również w historiografii angielskiej, francuskiej czy ruskiej.W opinii współczesnych historyków kultury sarmatyzm to przede wszystkim ideologia szlachty polskiej XVII wieku, stanowiąca integralny komponent całej kultury szlacheckiej tej epoki. Przypomnijmy, że w końcu XVI stulecia szlachta stanowiła ok. 7% społeczeństwa Rzeczypospolitej. Pomimo silnego zróżnicowania ekonomicznego i społecznego stan szlachecki był mocno zintegrowany pod względem ideologicznym (liberum veto, wolna elekcja, niechęć do absolutyzmu, sejmiki, przywileje stanowe, typ wykształcenia itd.). Formalnie rzecz biorąc w jego rękach spoczywała władza w Rzeczypospolitej: on wybierał króla, stanowił prawa, decydował o wojnie i pokoju. Poczucie wspólnoty szlacheckich interesów, w tym przede wszystkim obrona stanowych przywilejów i zewnętrznych pozorów równości, rzutowało na integrację w sferze mentalności, kultury i stylu życia. Tak szeroko ujęta kultura i ideologia sarmatyzmu rozwijała się od końca wieku XVI aż po czasy konfederacji barskiej, a zatem niemal przez dwa stulecia.Początkowo, tzn. na przełomie XVI i XVII w. świadomość sarmackiego pochodzenia Polaków stanowiła istotny czynnik integrujący mocno już rozwarstwione pod względem politycznym i ekonomicznym społeczeństwo; wyrażali ją zarówno oświeceni magnaci, jak Lubomirscy czy Opalińscy, reprezentanci średniej szlachty, np. Jan Chryzostom Pasek i Wespazjan Kochowski, a nawet twórcy pochodzenia plebejskiego, np. mieszczański poeta Jan Jurkowski. Za sarmackie uważały przy tym się nie tylko rody polskie, jak np. Potoccy, ale również litewskie, jak Sapiehowie czy Radziwiłłowie. Z biegiem czasu sarmackość utożsamiała się jednak coraz wyraźniej ze szlacheckością.Znaczącą rolę w formowaniu się sarmackiej ideologii odegrał wielki i spontaniczny zryw polskiej szlachty, jakim był rokosz Mikołaja Zebrzydowskiego (1606-1609), który pogłębił poczucie jej świadomości narodowej opartej na podłożu etnicznym, wzmocnił przeświadczenie o jej odrębności kulturalnej i politycznej, stworzył ideał państwa, ustroju, a nade wszystko ugruntował ideę wolności szlacheckiej, która stała się fundamentalną wartością sarmackiego światopoglądu.Mianem "złotej wolności" określa się - najczęściej w kontekście pejoratywnym - całokształt przywilejów stanowych szlachty uzyskanych w XVI i XVII wieku. Trzeba wszakże pamiętać, że w XVI stuleciu, a więc w szczytowym okresie polskiego parlamentaryzmu, aurea libertas nie oznaczała jeszcze bezgranicznej i prowadzącej do anarchizmu wolności, lecz wyznaczała granice władzy królewskiej, zabezpieczając państwo przed ewolucją w kierunku absolutyzmu. Wolny szlachcic posiadał mocno zakorzenione poczucie godności osobistej. Miarą pozycji społecznej, zwłaszcza w odniesieniu do magnatów, była osobista szansa na pretendowanie do tronu; król bowiem traktowany był jako primus inter pares szlacheckiej republiki, a niemal każdy szlachcic, jak pisze Janusz Tazbir, "nosił koronę monarszą za kontuszowym pasem".Procesowi kształtowania się sarmackiego ideału tożsamości narodowej i stanowej towarzyszyło narastanie ksenofobii, niechęci, a z czasem wręcz wrogości wobec cudzoziemców - Niemców, Francuzów, Włochów, Anglików, Holendrów (pamiętać trzeba, że większość imigrantów reprezentowała wyznania reformowane). Rzeczypospolita szlachecka zamyka się na wpływy z zewnątrz, głównie w obawie przed możliwością przeszczepienia do Polski zachodnich wzorców absolutystycznych. Narasta krytyka podróży, kontaktów i studiów zagranicznych. Rozlegają się żądania usunięcia z dworu Zygmunta III Wazy cudzoziemców, zagranicznej mody i języka. Niechęci wobec cudzoziemskich nowinek towarzyszyła coraz mocniej bezkrytyczna gloryfikacja dawnego, rodzimego prawa i obyczaju, które miały stanowić o wyjątkowości, odrębności kulturalnej i narodowej Polski sarmacko-szlacheckiej. Oparty na starożytnych tradycjach ustrój Rzeczypospolitej zyskiwał rangę ustroju idealnego, opatrznościowego. Wszystko, co dawne, starożytne - przynależne do czasów antycznych lub piastowskich - zyskiwało rangę uświęconego i godnego naśladowania wzorca. W ten oto sposób kształtował się tak charakterystyczny dla polskiego sarmatyzmu kult dawności i rodzimości oraz patriarchalny sposób rozumowania ("tak drzewiej za ojców i dziadów naszych bywało"). O ile jeszcze na przełomie XVI/XVII wieku związki Polski z Zachodem były wciąż dość intensywne (wpływ formacji intelektualnej renesansu), to po rokoszu Zebrzydowskiego następuje zdecydowany zwrot ku tradycji rodzimej.Kolejną charakterystyczną cechą polskiego sarmatyzmu była nasilająca się przez cały wiek XVII orientacja mesjanistyczna, łącząca elementy religijne i społeczno-polityczne. Narodził się wówczas mit o szczególnej misji Rzeczypospolitej w całej Sarmacji słowiańskiej, której "królową" czy "głową" miała być właśnie Polska.Istotną rolę w kształtowaniu mesjanistycznych ambicji polskiego sarmatyzmu odgrywał Kościół, propagujący tezę o Rzeczypospolitej jako przedmurzu chrześcijaństwa. Polskę zaczęto określać w ten sposób już w połowie XV stulecia, po klęsce warneńskiej. Według świadectwa Długosza w roku 1462 legat papieski zachęcał Kazimierza Jagiellończyka do zawarcia przymierza z Krzyżakami i rozpoczęcia wojny przeciwko Turkom; Polskę określał w nim jako tarczę, mur i przedmurze (scutum, murus, antemurale) całego chrześcijaństwa, które skutecznie osłania go przed Tatarami. Pojęcie "przedmurza", jakkolwiek wywodzące się z terminologii militarno-obronnej, posiadało również znaczenie cywilizacyjno-ustrojowe. W oczach Zachodu Polska stanowiła przecież nie tylko tarczę przed zagrożeniem tatarsko-tureckim, ale także forpocztę kultury łacińskiej i rzymskokatolickiej. Rzeczypospolita była przedstawiana w ówczesnej literaturze politycznej jako bastion wolności, chroniący chrześcijańską Europę przed azjatyckim despotyzmem, zarówno w tatarsko-tureckim, jak i moskiewskim wydaniu.Wiązało się to z przeświadczeniem, że Polacy są narodem wybranym przez Boga, zaś ustrój Polski, jej prawa i wolności pozostają pod szczególną opieką Opatrzności. Wojny z Turkami i Tatarami, bitwy pod Cecorą i Chocimiem stały się pożywką dla pism o treści mesjanistycznej, w których np. wywodzono z biblijnej Księgi Ezechiela prawo Polski do panowania "na wszystką Azję, Afrykę i Europę". Wojciech Dembołęcki, niezwykle barwna postać polskiego baroku, franciszkanin, znany kompozytor muzyki religijnej, w dziele pt. Wywod jedynowłasnego państwa świata... (Warszawa 1633) dowodził np., że praojcowie ludzkości rozmawiali w raju z Bogiem po polsku, albo że Korona Polska jest w prostej linii spadkobierczynią tradycji królewskiej Starego Testamentu.Sarmatyzm, podobnie jak każda formacja kulturowo-ideowa, wypracował własny ideał człowieka, szlachcica-sarmaty, dobrego obywatela i katolika. Wobec niebezpieczeństwa przeniesienia na grunt rodzimy obcych wzorców władzy absolutystycznej, wiele uwagi poświęcano w moralistyce XVII wieku ideałowi dobrego monarchy. Król - daleki od ambicji wzmocnienia władzy centralnej, stosujący się do woli sejmu, miał przede wszystkim chronić i przestrzegać swobód i wolności szlacheckich, odznaczać się łagodnością, sprawiedliwością i szczodrością. Na zewnątrz zaś miał być mieczem Rzeczypospolitej, strzegącym jej niezawisłości, Słowem, wzorzec dobrego monarchy modelowany był w politycznej ideologii szlacheckiej XVII wieku na pierwszego szlachcica Rzeczypospolitej. Dla Sarmatów wzorami dobrych władców byli m.in. Bolesław Chrobry, Kazimierz Sprawiedliwy, Kazimierz Wielki, a z władców współczesnych ideał króla-Sarmaty uosabiał w oczach szlachty Jan III Sobieski. Jego zwycięskie walki z Turkami przyczyniły się wydatnie do wzrostu nastrojów mesjanistycznych w literaturze drugiej połowy XVII stulecia.Epoka sarmatyzmu stworzyła również własne "zwierciadła" dobrego obywatela, jak np. Obraz szlachcica polskiego (Kraków 1615) Wacława Kunickiego czy Civis bonus (Kraków 1632) Kaspra Siemka. Ukazywany w nich ideał dobrego szlachcica pozostawał w opozycji do dworu królewskiego; wzorowym obywatelem był np. Janusz Radziwiłł, który niejednokrotnie występował w obronie przywilejów stanowych szlachty. Szlachcic-Sarmata miał być człowiekiem cnotliwym, mądrym, pobożnym, mężnym, miłującym ojczyznę, aktywnie uczestniczącym w sejmikach, rokoszach, zjazdach, legacjach, wojnach i pospolitych ruszeniach.Nasilające się z czasem zainteresowania agrarne szlachty, ograniczanie aktywności do prowadzenia gospodarstwa rodzinnego, wpłynęły na modyfikację tradycyjnego wzorca dobrego obywatela. Pojawia się cała fala utworów zawierających apoteozę życia wiejskiego, ziemiańskiego. Zwrot ku etosowi ziemiańskiemu powodował osłabienie tradycyjnego zamiłowania szlachty do żołnierki, spadek zainteresowania sprawami publicznymi, państwowymi. Rośnie izolacjonizm kulturalny szlachty zamykającej się w obrębie swych posiadłości. Sarmatyzm rycerski przekształca się w sarmatyzm wiejski, ziemiański, coraz wyraźniej konserwatywny. Wyznacznikami sarmackości staje się posiadanie gniazda rodowego i kultywowanie patriarchalnego stylu życia. Ostoją tego typu świadomości staje się dwór szlachecki.Na fali nawrotu do tradycyjnych wartości szlachta wyrzeka się sympatii reformacyjnych i powraca do katolicyzmu, religii przodków, opowiadając się tym samym po stronie kontrreformacji. Jedynie wiara rzymska okazuje się być godną wyrazicielką sarmackich ideałów i jedynie ona może zapewnić zbawienie. Religijność XVII wieku traci jednak swą duchową głębię, staje się coraz bardziej zewnętrzna, dewocyjna, wręcz dekoracyjna. Mnożą się fundacje i zapisy na rzecz Kościoła, szerzy się protekcjonalizm. Rozbudowany ceremoniał i obrzędowość kościelna kontrastują z rosnącym przeświadczeniem o znikomości życia doczesnego. Rozmiłowana w przepychu i zewnętrznym splendorze szlachta sięga do egzotyki orientalnej, lubuje się w drogich materiałach, futrach, ozdobnej broni, klejnotach. Jan Białobocki tłumaczył np., że ponieważ Sarmaci pochodzą ze Wschodu, przystoi im jedynie strój orientalny.Polski sarmatyzm był formacją kulturową w wysokim stopniu synkretyczną, swego rodzaju sztuką funkcjonowania w Europie pomiędzy Wschodem a Zachodem. Z geograficznego i cywilizacyjnego punktu widzenia Polska położona była przecież na styku dwóch kultur, wschodniej i zachodniej, azjatyckiej i europejskiej. Z obu tych tradycji wybierano poszczególne elementy, łącząc je w specyficzną sarmacką mozaikę. Wpływy zachodnie widoczne były np. w literaturze, architekturze i nauce, z drugiej zaś strony postępowała orientalizacja w sztuce dekoracyjnej, modzie czy broni. Natomiast ani Wschód ani Zachód nie wywarły istotniejszego wpływu na kształt ustrojowy Rzeczypospolitej.Image caption

PR Dla zainteresowanych cz.2

zródła --,wikipedia.pl,staropolska.pl,hisrorion.pl,wikipedia.pl,klp.pl

CONTACT

iDziękuję za uwagę i zapraszam do pracy:)

ŹRÓDŁA:wwZRw.staropolska.plwww.historion.plwww.wikipedia.pl

Lekcja anatomii doktora Tulpa – obraz namalowany w 1632 przez holenderskiego malarza Rembrandta.WikipediaAutor:RembrandtTechnika wykonania:olej na płótnieMateriał:Farba olejnaLokalizacja:MauritshuisTematyka:Lekarz, Zwłoki, Nicolaes TulpOkresy:Barok, Złoty wiek Holandii

Na koniec...

https://fiszkoteka.pl/zestaw/1914-barok-podstawowe-informacje-o-epoce

Barokowa sztuka -reprodukcje REMBRANDTA z komputera:)

https://fiszkoteka.pl/zestaw/1914-barok-podstawowe-informacje-o-epoce→ Barok Najważniejsze Informacje → Rozpocznij Naukę / Ściągnij Fiszki MP3Pytanie Odpowiedź W przedmiotach humanistycznych najważniejsze jest całościowe patrzenie na dane zagadnienie, dlatego przedstawiamy przekrój...Fiszkoteka

Barok na obrazach

est. 2019

"Lekcja anatomii" i "syn marnotrawny"

sosw Busko Zdrój

Lekcja anatomii doktora Tulpa – obraz namalowany w 1632 przez holenderskiego malarza Rembrandta. WikipediaAutor:RembrandtTechnika wykonania:olej na płótnieMateriał:Farba olejnaLokalizacja:MauritshuisTematyka: Lekarz, Zwłoki, Nicolaes TulpOkresy: Barok, Złoty wiek HolandiiPowrót syna marnotrawnego – ostatni obraz Rembrandta namalowany pod koniec jego życia. Dokładna data powstania obrazu nie jest znana, bywa on datowany na rok 1660, 1662 lub też 1668. Jego namalowanie wiązane jest ze śmiercią syna malarza – Tytusa. WikipediaAutor:RembrandtTechnika wykonania:olej na płótnieMuzeum:ErmitażRok wykonania:lata 60. XVII wiekuRozmiar:262 × 205 cmOkresy:Barok, Złoty wiek Holandii