Want to make creations as awesome as this one?

No description

Transcript

geneza utworu, czyli wesele uświtnione spektaklem:

Uczniu!Musisz wiedzieć, że dramat ten został wystawiony na scenie w obecności króla Stefana Batorego w styczniu 1578 roku z okazji ślubu Jana Zamoyskiego z Krystyną Radziwiłłówną. W związku z faktem, że prapremiera miała też charakter państwowy, wpłynęła na jego interpretację. Odczytano go jako wyraz poparcia dla polityki Batorego, który dążył do wojny z Moskwą.

Ponadczasowy wymiar teatru klasycznego na przykładzie "Odprawy posłów greckich"

www.polskizklasa.pl

Kilka dni wcześniej podkanclerzy Jan Zamoyski i Krystyna Radziwiłłówna pobrali się, by następnie przybyć do Warszawy i wystawić okazałe wesele. Wesele miało być huczne na miarę króla, więc stąd zrodził się pomysł pana młodego, by wybitny literat przygotował na tę okazję dramat, którym można by uświetnić to doniosłe wydarzenie. Kochanowski przygotował rękopis, który miał posłużyć za scenariusz weselnego widowiska.

Prapremiera odbyła się w niedzielę 12 stycznia 1578 roku. Był to pierwszy spektakl teatralny w Warszawie, co więcej, był to pierwszy dramat napisany w języku polskim. źródło: www.culture.pl

Weselna atrakcja na podstawie tekstu Kochanowskiego stanowiła wówczas oryginalny wyjątek. Niezwykłym zjawiskiem był też sam tekst, świadczący o innowacyjnym zacięciu Kochanowskiego. Twórca poetyckiego kanonu postanowił zrezygnować z rymu i - w oparciu o antyczne inspiracje - stworzyć pierwszy polski dramat polityczny napisany białym wierszem (co było dla ówczesnej poezji absolutnym novum).

miejsceprzedstawienia

goście

egzemplarze sztuki

'Odprawa...z roku 1578

Zamek Królewski nie dysponował wówczas odpowiednim pomieszczeniem, więc przedstawienie odbywało się we wnętrzu wielkiej sali dworu królowej Anny Jagiellonki

Gości nie było wielu, ale byli to najważniejsi ludzie w państwie. Widzów usadzono przy trzech stołach. Bankiet odbył się natomiast nie po premierze – do czego jesteśmy przyzwyczajeni dziś – ale przed nią. "Odprawa posłów greckich" była więc dla znakomitych gości rodzajem deseru po obfitej uczcie.

"Odprawa…" była nie tylko pierwszym przedstawieniem teatralnym w Warszawie, ale i pierwszym wydawnictwem ogłoszonym drukiem w mieście nad Wisłą. Egzemplarze sztuki wręczane zostały przyszłym uczestnikom zwołanego kilka miesięcy później sejmu.

"Odprawa" jako przykład tragedii antycznej

Tragedia Kochanowskiego w wiekszości utrzymuje zasady ustalone przez starożytnych twórcow.

Co zostało zachowane?

Co zostało zmienione?

Co jest aryginalne?

Kochanowski zachował:temat mitologiczny – (wojna trojańska);obecność chóru;podział na epizody i komentarze chóru;liczbę trzech osób na scenie;zasadę odpowiedniości stylu wypowiedzi do pozycji ważności postaci (decorum);zasadę trzech jedności: miejsca, czasu, akcji:jednowątkowa, dotycząca decyzji politycznej akcja rozgrywa się na Placu Publicznym przed pałacem Priama.wieści spoza tego miejsca (np. z obrad Rady Królewskiej) relacjonuje poseł,wszystko mieści się w przeciągu jednego dnia.

Poeta zrezygnował:z konkretnego konfliktu tragicznego (tutaj mamy do czynienia z konfliktem, którego można było uniknąć);z głównego bohatera naznaczonego piętnem tragizmu. (Wybór Aleksandra pomiędzy pozostawieniem Heleny i wojną a jej oddaniem nie jest konfliktem tragicznym);z obecności parodosu (pieśni wstępnej) i exodosu (pieśni końcowej).z nawiązania w tytule do imienia bohatera – w klasycznej tragedii tytułem było zazwyczaj imię bohatera tragicznego – tutaj Kochanowski eksponuje główne wydarzenie.

Niezwykle oryginalna jest pieśń "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie...". Została ona włączona jako samodzielny utwór do "Ksiąg wtórych". Poważny ton tej pieśni ma podkreślić odpowiedzialność rządzących za losy całej społeczności.

"Odprawa posłów greckich" wciąż aktualna

Musisz wiedzieć, że utwór ten wystawiono w Polsce na scenie kilkadziesiąt razy i cieszy się powodzeniem do dziś. Ma to związek z ciągle aktualnymi nawiązaniami do polityki, ale też formą dzieła, która odwołuje się do tradycji starożytnej.

reż. J. W. Krzyszczak,Teatr Kameralny, 2014

reż: Ryszard Peryt,Teatr Polski w Warszawie, 2013

Utwór jest aktualny do dziś

reż. Szymon Kaczmarek,Teatr im. Norwida, 2017

#zostanwdomu Od 17 do 19 kwietnia 2020r. można było obejrzeć online rejestrację wideo spektaklu; reż. R. Petryk, 2013

30 czerwca 2019 roku w sześciu miejscach na świecie – w Warszawie, Londynie, Nowym Jorku, Los Angeles, Madrycie i w Atenach – międzynarodowi aktorzy wykonajli własne interpretacje tragedii Kochanowskiego.

Świat czyta Kochanowskiego!

Zadania dla Ciebie:

Przeczytaj pieśń chóru "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie" i zastanów się, jakim kodeksem etycznym powinien kierować się polityk. Czy ten kodekst jest aktualny i dziś?Jaki nastrój panuje w wyżej wspomnianej pieśni? Za pomocą jakich zabiegów artystycznych został on osiągniety?Zastanów się, w jaki sposób poeta przestrzega w swoim dramacie zasady decorum?Pomyśl, w jaki sposób współczesny reżyser mógłby wystawic tę sztukę. Weź pod uwagę sposób budowania napięcia.

Dziękuję za lekcję!

Izabella Bartol

www.polskizklasa.pl