Want to make creations as awesome as this one?

Transcript

PRZEGLĄD I ZNACZENIE SSAKÓW

Cele lekcji: Dowiesz się, jakie jest znaczenie ssaków w przyrodzie i dla człowieka oraz poznasz sposoby ochrony ssaków.

PRASSAKI

TORBACZE

I.

1.

SSAKI WŁAŚCIWE:

II.

ŁOŻYSKOWCE

2.

SYSTEMATYKA SSAKÓW

dziobak

kolczatka

koala

kangur

Stekowce są najprymitywniejszymi ssakami uważanymi za grupę reliktową. Obecnie reprezentowane są przez dziobaka i kolczatkę, żyjących na kontynencie australijskim. Dziobaki prowadzą wodno-lądowy tryb życia. Przód pyska mają wyciągnięty w dziób, a palce spięte błoną pławną. Kolczatki posiadają długi ryjek, a ich ciało pokryte jest kolcami. Stekowce łączą w sobie cechy gadzie i ssacze. Do pierwszych zaliczamy m.in. jajorodność. Cechami charakterystycznymi dla ssaków są m.in. : stałocieplność , posiadanie gruczołów mlekowych, potowych i łojowych, pokrycie ciała sierścią.

Torbaczeżyją w Australii, Ameryce Południowej i Północnej (jeden gatunek dydelf). Ich cechą charakterystyczną jest występowanie po brzusznej stronie ciała samicy torby lęgowej, w której rozwijają się młode. Torbacze posiadają łożysko żółtkowe i są stałocieplne. Przedstawicielami torbaczy są: kangur, koala, wiewiórka workowata, kret workowaty.

NIETOPERZE

GRYZONIE

np. gacek, podkowiec

WALENIE

np. płetwal błękitny, delfin.

np. sarny, dziki

DRAPIEŻNE

np. psowate, kotowate

NACZELNE

np. szympans, człowiek

ŁOŻYSKOWCE

Łożyskowce są najbardziej liczną i zróżnicowaną podgromadą ssaków. U łożyskowców doszło do wykształcenia łożyska, które zapewnia kontakt między organizmem matki i rozwijającym się płodem, uniezależniając płód od środowiska zewnętrznego. Łożyskowce przystosowały się do życia we wszystkich strefach klimatycznych kuli ziemskiej.Do łożyskowców zaliczamy m.in.: nietoperze, walenie, szczerbaki, zajęczaki, gryzonie, drapieżne, płetwonogie, walenie, parzystokopytne, nieparzystokopytne, słonie.

np. bobry, myszy, wiewiórki

PARZYSTOKOPYTNE

delfiny

sarny

ROŚLINOŻERNE

MIĘSOŻERNE

WSZYSTKOŻERNE

Ssaki można podzielić ze względu na rodzaj spożywanego pokarmu:

Niektóre dorosłe ssaki, np. dziobaki i mrówkojady, nie mają zębów, ponieważ żywią się pokarmem, którego nie trzeba rozdrabniać.MRÓWKOJAD

Ssaki można podzielić ze względu na środowisko, w którym żyją i sposób, w jaki się poruszają:

Zające i kangury potrafią się poruszać równie szybko jak kopytne dzięki wydłużonym kościom stopy, które umożliwiają skakanie.

Ssaki wodne jak delfiny i wieloryby mają kończyny przekształcone w płetwy.

U zwierząt kopytnych ustawione pionowo palce osłonięte są kopytami, które chronią je przed urazami mechanicznymi i umożliwiają szybkie bieganie.

Kret większość życia spędza pod ziemią, dlatego jego kończyny są szerokie i skierowane wewnętrzną stroną do tyłu, by mogły kopać tunele.

U nietoperzy kości kończyny przedniej są silnie wydłużone, a między palcami i bokiem ciała jest rozpięta błona lotna.

Ssaki nadrzewne mają chwytne kończyny przednie.

Kończyny przednie wszystkich ssaków są zbudowane według tego samego planu: kość ramieniowa łączy się z 2 kośćmi przedramienia, za nimi leży kilka drobnych kości nadgarstka, na których opiera się zwykle 5 kości śródręcza. Ich przedłużeniem są kości tworzące człony palców. Podobne położenie mają też stawy pomiędzy nimi. Oznacza to, że są zbudowane według jednego planu budowy, co świadczy o ewolucyjnym pokrewieństwie ssaków. W zależności od środowiska i trybu życia, kości kończyn różnych ssaków bywają skrócone bądź wydłużone, czasem niektóre z nich nie występują lub są silnie zredukowane (jak u konia kości pierwszego, drugiego i piątego palca).

Najmniejszym ssakiem jest ryjówek etruski, który waży ok. 2 g.

Największym żyjącym współcześnie ssakiem lądowym jest słoń afrykański.

Jednym z największych zwierząt, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały naszą planetę, jest płetwal błękitny.

Słoń afrykański dorastać do 4 m wysokości, ważyć nawet 7 ton i dożyć do ponad 70 lat. Jest zwierzęciem roślinożernym. Samice słoni żyją w niewielkich grupach z młodymi, dorosłe samce są samotnikami. Słonie należą do grupy ssaków zwanej trąbowcami, której najbardziej charakterystyczną cechą jest obecność trąby – wielofunkcyjnego narządu wykorzystywanego do chwytania pokarmu, picia wody, wydawania dźwięków, witania się i zabawy z innymi słoniami oraz badania otoczenia. U słoni górne siekacze są wykształcone w postaci potężnych ciosów, które służą do poszukiwania pokarmu w ziemi oraz obrony przed drapieżnikami.

Ryjówek etruski jest przedstawicielem owadożernych, grupy niewielkich ssaków lądowych żyjących głównie pod ziemią, żywiących się przeważnie owadami i innymi bezkręgowcami. Ryjówek etruski jest zwierzęciem bardzo ruchliwym, aktywnym głównie nocą. Posiada długi, wąski ryjek i stożkowate zęby przystosowane do wyszukiwania, chwytania i pożerania owadów. Żyje jedynie 1,5 roku. Występuje w południowej Europie i Azji oraz w północnej Afryce.

Słoń afrykański dorastać do 4 m wysokości, ważyć nawet 7 ton i dożyć do ponad 70 lat. Jest zwierzęciem roślinożernym. Samice słoni żyją w niewielkich grupach z młodymi, dorosłe samce są samotnikami. Słonie należą do grupy ssaków zwanej trąbowcami, której najbardziej charakterystyczną cechą jest obecność trąby – wielofunkcyjnego narządu wykorzystywanego do chwytania pokarmu, picia wody, wydawania dźwięków, witania się i zabawy z innymi słoniami oraz badania otoczenia. U słoni górne siekacze są wykształcone w postaci potężnych ciosów, które służą do poszukiwania pokarmu w ziemi oraz obrony przed drapieżnikami.

Płetwal błękitny to przedstawiciel waleni, grupy ssaków żyjących wyłącznie w wodzie, które oddychają płucami, mają szczątkowe owłosienie (dorosłe płetwale mają włosy tylko na głowie, głównie wokół pyska, choć ich młode w okresie płodowym mają ciało pokryte meszkiem z włosów). Rodzą się w wodzie i żywią mlekiem matki. Płetwal osiąga 34 m długości i może ważyć do 190 ton. Żywi się głównie zooplanktonem, którego potrzebuje dziennie aż 4 tony. Nie ma zębów, jego paszcza wypełniona jest płytami rogowymi, służącymi do odcedzania pokarmu z wody. Występuje na otwartych wodach wszystkich oceanów. Innymi przedstawicielami waleni są delfin, morświn, orka i kaszalot.

Ssaki z różnych stron świata

czykara dekańska

nocek duży

gundia berberyjska

kapucynka białoczelna

Mulak białoogonowy

diabeł tasmański

lis polarny

krabojad foczy

Dziwne ssaki

palczatka madagaskarska

jelonkowiec błotny

golec piaskowy

Golce afrykańskie są gryzoniami przystosowanymi do życia pod ziemią. Są ślepe, aich skóra jest pozbawiona barwników ipraktycznie bezwłosa. Golce tworzą kolonie podobnie jak owady społeczne. Koloniami zarządzają królowe itylko one się rozmnażają. Robotnicy kopią nory izajmują się zdobywaniem pożywienia. Na straży bezpieczeństwa kolonii stoją żołnierze.Golec piaskowy jest małym ssakiem, żyjącym na pustyniach Afryki. Zwierzęta tego gatunku żyją w koloniach zamieszkujących podziemne korytarze i nigdy nie wychodzą na powierzchnię. Utraciły włosy i są prawie ślepe' href="https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/RABAmtiQ4dmJq/13/1OUCJrpANhSZ6ijQvOzRsBg9xo8srzft.jpg">

Jest to mieszkaniec Madagaskaru – małpiatka aye-aye, zwana po polsku palczakiem madagaskarskim. Jest to największy na świecie przykład nocnego naczelnego. Ma rozmiar przeciętnego kota, co zaś charakterystyczne posiada długi środkowy palec zakończony hakowatym pazurem, który służy mu do wyszukiwania larw w korze drzew.

Występuje w Chinach i Korei. To sympatycznie wyglądające stworzenie ma ukryte w szczękach dwa duże górne kły, każdy liczący po ok. 8 cm długości. Jelonek nie wykorzystuje ich jednak do zdobywania pokarmu, lecz terytorium, używając zębów do walki oraz obrony. Z tego powodu zwany jest też niekiedy jeleniem wampirem.

ZNACZENIE SSAKÓW

Znaczenie w przyrodzie

uczesniczą w zapylaniu kwiatów np. nietoperzeprzyczyniają się do rozsiewania nasionregulują liczebność organizmów

dostarczają mleko, wełnę, mięso, skóryśrodek transporuniektóre wyrządzają szkodywykorzystywane jao zwierzęta laboratoryjne

Znaczenie dla człowieka

Sposoby ochrony

ochrona miejsc występowaniabudowa bezpiecznych przejść przez drogidokarmianie zimąobjęcie ochroną gatunkową

NOTATKA:1. Ssaki różnią się budową w zależności od środowiska, w którym żyją, oraz sposobu, w jaki się poruszają. Największe różnice dotyczą kształtu ciała i budowy kończyn.