Want to make creations as awesome as this one?

Transcript

D

Temat: Tryby czasownika

B

C

A

!

Nacobezu:

1. Umiesz wymienić trzy tryby czasownika;
2. Wyjaśniasz potrzebę stosowania czasowników w różnych trybach;
3. Umiesz odmieniać czasowniki przez trzy tryby;
4. Rozpoznajesz tryb wskazanego czasownika;
5. Zmieniasz tryb czasownika w zależności od intencji nadawcy.

Gotowi? Zaczynamy:)

Porównajcie poniższe formy czasownika czytać:

czytam

czytaj!

czytałbym

Czym się one od siebie różnią? To przecież ten sam czasownik! A jednak...

Wszystko zależy od naszych intencji, czyli chęci: jeśli chcę coś stwierdzić, powiem: "czytam". Jeśli chcę komuś coś nakazać - powiem: "czytaj". A jeżeli chcę wyrazić przypuszczenie, powiem: "czytałbym".


Jeśli to jest dla Was jasne, przechodzimy na następną stronę:)

Teraz zanotujcie w zeszycie!
CZASOWNIKI ODMIENIAJĄ SIĘ PRZEZ TRYBY

MAMY TRZY TRYBY

TRYB OZNAJMUJĄCY

TRYB ROZKAZUJĄCY

TRYB PRZYPUSZCZAJĄCY

Nadal uważnie notujemy!

Tryb oznajmujący
orzeka, oznajmia, informuje o czynności, która jest, była lub będzie, np. jestem,
leżałem, będę śpiewać...



Oznacza to, że czasowniki w tym trybie odmieniają się dokładnie tak, jak jest to Wam znane - we wszystkich trzech czasach









Czas teraźniejszy:

1. ja śpię 1.my śpimy

2. ty śpisz 2. wy śpicie

3. on, ona, ono śpi 3. oni, one śpią

Czas przeszły:

1. ja spałem/spałam 1. my spaliśmy/spałyśmy

2. ty spałeś/spałaś 2. wy spaliście/spałyście

3. on spał, ona spała, ono spało 3. oni spali; one spały

Czas przyszły

1. będę spać/spał/spała 1. my będziemy spać/spali/spały

2. ty będziesz spać/spał/spała 2. wy będziecie spać/spali/spały

3. on będzie spać/ będzie spał 3. oni będą spać/będą spali

ona będzie spać/ będzie spała one będą spać/będą spały

ono będzie spać/ będzie spało

Nadal notujemy:)

Tryb rozkazujący
wyraża prośbę lub rozkaz np. idź!, posprzątaj, zróbcie, usiądźmy,
niech podejdą...

UWAGA! Czasowniki w trybie rozkazującym nie mają czasów! Są to po prostu czasowniki w trybie rozkazującym - i tyle:)
A jak się odmieniają?
Sprawdźcie z boku:)

1.----

2. ty śpij

3. on, ona, ono niech śpi


1. my śpijmy

2. wy śpijcie

3. oni, one niech śpią

Notujemy!

Co ciekawego zauważyliście w odmianie czasownika w trybie rozkazującym?
Tak, tak! Nie ma tu 1. osoby liczby pojedynczej, bo gramatycznie nie można sobie samemu rozkazywać (stań przed lustrem i zrób to - i tak użyjesz 2. osoby:)

A po drugie: 3. osoba liczby pojedynczej i mnogiej składa się z dwóch wyrazów: "niech" + czasownik

Nadal z uwagą czytamy i notujemy:)

Tryb przypuszczający
wyraża przypuszczenie, możliwość, wątpliwość.
Uwaga! Jego formy zawierają cząstkę -by.


Odmiana , oczywiście, z boku:)



Zwróćcie uwagę, że tu też nie ma czasów! Jest po prostu czasownik w trybie przypuszczającym:)

1. ja spałbym/spałabym

2. ty spałbyś/spałabyś

3. on spałby

ona spałaby

ono spałoby


1. my spalibyśmy/spałybyśmy

2. wy spalibyście/spałybyście

3. oni spaliby

one spałyby

Notujemy!

Ważna sprawa ortograficzna!
Cząstki by, byś, byście, byśmy piszemy z czasownikiem ŁĄCZNIE !

Chyba że zmieni miejsce
(bo - skubana - jest cząstką ruchomą) i przemieści się przed czasownik. Porównaj:
Chętnie kupiłbym nowy rower.
Chętnie bym kupił nowy rower.

Ładny widoczek, no nie?

Ładny widoczek, no nie?

Po co nam tryby???

Jak widzisz, trybów czasownika używamy w zależności od tego, co chcemy przekazać naszemu odbiorcy, co jest naszą intencją i jaki efekt chcemy uzyskać.

To teraz nazwij, w jakim trybie są czasowniki obok:

niech zrobią

Wróćcie

Uczymy się

Wiedzielibyśmy

Czekają

Ufff... To teraz zadanie dla Was:) Pisemnie!

Odmieńcie we wszystkich trzech trybach czasownik leżeć (to teraz Wasze ulubione zajęcie, co:)
Podpowiedzi:
w trybie oznajmującym odmieniamy we wszystkich trzech czasach;
w trybie rozkazującym - pamietaj o 1. osobie liczby pojedynczej i specyficznej 3. osobie;
w trybie przypuszczającym zadbaj o ortografię:)

Uwaga! Odmieniamy we wszystkich rodzajach, tak jak ja to zrobiłam dla Was:):):)

Wiem, że się cieszycie:)





Dziękuję za uwagę:)

cdn.